|
ÖZET: Yevmiye defterinde yapılan incelemeler, bazı yevmiye kayıtlarının boş bırakıldığını ve geriye dönük kayıtların yapıldığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, yevmiye kayıtlarının düzenli ve müteselsil bir şekilde tutulması gerektiğini vurgulamaktadır. Yevmiye defterinin, işlemlerin yevmiye tarihi ve numarasıyla kaydedilmesi gerektiği belirtilirken, bu kayıtların büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde aktarılması gerektiği ifade edilmektedir.
Yapılan denetimlerde, yevmiye kayıtlarının müteselsil sıra numaralarına uymadığı, bazı yevmiye numaralarının boş bırakıldığı ve bazı kayıtların sonradan silindiği tespit edilmiştir. Ayrıca, bazı yevmiye kayıtlarının tarih değerlerinin, kendisinden önceki kayıtların tarih değerlerinden küçük olduğu görülmüştür. Bu durum, kamu idaresinin mali rapor ve tablolarının güvenilirliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Kamu idaresinin mali işlemlerinin doğruluğu, yevmiye numaralarının eksiksiz ve doğru bir şekilde kaydedilmesine bağlıdır. Her işlem için tek bir yevmiye numarası verilmesi, arada boş kayıt bırakılmaması ve hatalı işlemlerin yeni muhasebe kayıtlarıyla düzeltilmesi gerekmektedir. Ayrıca, mevzuata uygunluk sağlamak ve denetim etkinliğini artırmak amacıyla muhasebe işlem fişleri ve ödeme emirlerinde açıklama kısımlarının doldurulmasına dikkat edilmelidir. Kamu idaresi, yevmiye kayıtlarının düzenli tutulmasına özen gösterildiğini belirtmiştir. |
BULGU: Yevmiye Defterinde Boş Yevmiyeler Bulunması ve Geriye Dönük Kayıtlar Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi yevmiye kayıtları üzerinde yapılan incelemelerde bazı yevmiye kayıtlarının boş bırakılarak atlandığı ve yevmiye sisteminde geriye dönük kayıt yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinde; işlemlerin, yevmiye tarihi ile numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedileceği; buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılacağı; muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında (1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verileceği; yevmiye defteri, büyük defter ve yardımcı defter kayıtlarında bu yevmiye numaralarının esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni” başlıklı 44’üncü maddesinde; yevmiye defterinin, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defter olduğu belirtilmiştir. Yevmiye defterine açılış kaydı yapıldıktan sonra, günlük işlemler muhasebeleştirme belgeleri esas alınarak devam eden bir sıra ile kaydedilmelidir.
Yönetmelik’in “Kayıt yanlışlıklarının düzeltilmesi” başlıklı 503’üncü maddesinde ise; kurumsal, fonksiyonel ve finansman tipi sınıflandırma kodlarında yapılan kayıt hatalarının düzeltilmesi durumu hariç olmak üzere, yevmiye kayıtlarında meydana gelebilecek her türlü yanlışlığın ancak muhasebe kaydıyla düzeltileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen yasal düzenlemelerden anlaşılacağı üzere yevmiye defterini oluşturan yevmiyeler hesap döneminin başında (1)’den başlayıp hesap dönemi sonuna kadar müteselsilen numaralandırılacaktır. Buna göre, yevmiye defterinde yer alan muhasebeleştirme belgelerinin hesap döneminin başından sonuna kadar düzenli bir biçimde numaralandırılması, bu numaraların arasında müteselsilliği bozan bir boşluğun olmaması, yevmiye numaralarına alt kodlar açılmaması, geçmişe dönük olarak yevmiye kaydı girilmemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde;
Yevmiye kayıtlarının müteselsil sıra numaralı olarak birbirini takip etmediği, çeşitli tarihlerde 2 adet yevmiye numarasının boş bırakılarak atlandığı ve 61 adet yevmiye numarasının sonradan silindiği,
Küçükten büyüğe sıralı olan bir yevmiye defterinde her bir yevmiye kaydına ait tarih değerinin, kendisinden önce gelen yevmiye numaralarına ilişkin tarih değerlerinden büyük veya ona eşit olması gerekirken kendisinden önce gelen yevmiye numaralarına ait tarih değerlerinden küçük olan 2 adet yevmiye kaydı olduğu görülmüştür.
Kamu idaresinin üretmiş olduğu mali rapor ve tabloların güvenilirliği ve doğruluğu, muhasebe sistemindeki yevmiye numaralarının tam ve doğru kayıtları göstermesine bağlıdır. Ödeme emri belgesine veya muhasebe işlem fişine bağlanan her bir işlem için tek bir yevmiye numarası verilmesi, alt koda başvurulmaması ve arada herhangi bir boş yevmiye bırakılmaması gerekmektedir. Hatalı bir kaydın yapılması durumunda ise geçmişe dönük herhangi bir kayıt yapılmamalı, hatalı işlemin yeni bir muhasebe kaydı ile düzeltilmesi sağlanmalıdır. Bununla birlikte mevzuata uygunluk ve elektronik veriler üzerinden gerçekleştirilen iç ve dış denetimin etkinliğini arttırmak amacıyla muhasebe işlem fişleri ve ödeme emirlerinde açıklama kısımlarının doldurulmasına özen gösterilmelidir.
Kamu İdaresi cevabında, yevmiye kayıtlarının müteselsil sıra numaralı olarak gitmesine özen gösterildiği ifade edilmiştir.