|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin muhasebe kayıtları incelendiğinde, 7865 yevmiyede geriye dönük kayıt yapıldığı ve 287 yevmiye açıklamasının boş bırakıldığı tespit edilmiştir. Yevmiye defterinde geriye dönük işlem tesis edilmesi, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 43. maddesine aykırıdır. Bu madde, mali işlemlerin yevmiye tarih ve numara sırasına göre düzenli bir şekilde kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemede yevmiye numaraları ile tarihlerinin uyumsuz olduğu ve bazı yevmiye kayıtlarının, kendisinden önceki numaralara göre tarih açısından geçersiz olduğu görülmüştür.
Ayrıca, yevmiye kayıtları üzerinde yapılan denetimlerde, 287 yevmiyede “Açıklama ve Ekler” bölümünün boş bırakıldığı saptanmıştır. Bu durum, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin gerekliliklerine aykırı olup, iç ve dış denetim süreçlerinin etkinliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Kamu İdaresi’nin, muhasebe işlem fişi ve ödeme emri belgelerinde gerekli açıklamaların yer alması için bir standart oluşturması ve harcama birimlerinin belirli bir formatta bilgi girişi yapması önem arz etmektedir. |
BULGU: Yevmiye Defterinde Geçmişe Yönelik Kayıt Yapılması ve Yevmiye Açıklamalarının Boş Bırakılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin 2022 yılı muhasebe kayıtlarının incelenmesi sonucunda, 7865 yevmiyede geriye dönük kayıt yapıldığı; 287 yevmiye açıklamasının ise boş bırakıldığı görülmüştür.
a) Yevmiye Defterinde Geçmişe Yönelik Kayıt Yapılması
Kamu İdaresinin yevmiye defterinde yer alan muhasebe kayıtlarında geriye dönük olarak işlem tesis edildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye Sistemi, Muhasebeleştirme Belgeleri ve Açılış Kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinde mali işlemlerin, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedileceği belirtildikten sonra, muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında (1)’den başlayıp hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verileceği hükme bağlanmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Kullanılacak Defterler ve Kayıt Düzeni” başlıklı 44’üncü maddesinde ise yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defter şeklinde tanımlanmıştır. Bu maddeye göre, yevmiye defterine açılış kaydı yapıldıktan sonra, günlük işlemler muhasebeleştirme belgelerine dayanılarak kaydedilecektir.
Yukarıda yer verilen yasal düzenlemelerden anlaşılacağı üzere yevmiye defterini oluşturan yevmiyeler hesap döneminin başında (1)’den başlayıp hesap dönemi sonuna kadar müteselsil olarak numaralandırılacaktır.
İdarenin yevmiye kayıtlarının incelenmesinde yevmiye numaraları ile yevmiye tarihlerinin uyumlu olmadığı görülmüştür. Yevmiye numarasına göre küçükten büyüğe sıralı olan bir yevmiye defterinde her bir yevmiye kaydına ait tarih değerinin, kendisinden önce gelen yevmiye numaralarına ilişkin tarih değerlerinden büyük veya ona eşit olması beklenen bir durumdur. Ancak Belediyenin yevmiye sisteminde bu şartı sağlamayan, kendisinden önce gelen yevmiye numaralarına ait tarih değerlerinden küçük olan 7865 yevmiye kaydı bulunmaktadır.
Kamu İdaresinin muhasebe kayıtlarını/yevmiye kayıtlarını Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yapması gerekmektedir.
b) Yevmiye Açıklamalarının Boş Bırakılması
Yevmiye kayıtları üzerinden yapılan incelemede Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ekinde yer alan muhasebe işlem fişi ve ödeme emri belgesinin mali işlemlerin muhasebeleştirilmesinde kullanıldığı, ancak bu belgeler üzerinde yer alan ve gerçekleşen işlemin açıklamasının yazılması gereken “Açıklama ve Ekler” Bölümü’nün 287 adet yevmiyede boş bırakıldığı görülmüştür.
Yapılan incelemede 27.05.2016 tarihli ve 29724 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ekinde yer alan muhasebe işlem fişi ve ödeme emri belgesinin Kamu İdaresinin mali işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde kullanıldığı, ancak 287 yevmiyede, muhasebe işleminin açıklamasının yazılması gereken “Açıklama ve Ekler” Bölümü’nde açıklama bulunmadığı tespit edilmiştir.
Bu durum bir yandan mevzuatın öngördüğü usule aykırılık oluştururken bir yandan da elektronik veriler üzerinden gerçekleştirilen iç ve dış denetimin etkinliğini azaltmaktadır.
Kamu İdaresinin muhasebe işlem fişi ve ödeme emri belgesi üzerinde yer alan “Açıklama ve Ekler” Bölümü’nde gerekli ve açıklayıcı bilgilerin girilmesi gerekmektedir. Bu hususta Kamu İdaresi tarafından bir standart oluşturulması ve bütün harcama birimlerinin belirli bir format çerçevesinde bilgi girişi yapması gerekmektedir.