|
ÖZET: Yevmiye defterinde işlem yapılmadan bırakılan yevmiye numaralarının varlığı ve geriye dönük yevmiye kaydı yapılması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, muhasebe işlemlerinin düzenli ve belgelerle desteklenmiş bir şekilde kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de yevmiye kayıtlarının müteselsil olarak yapılmasını ve her bir işleme ayrı bir yevmiye numarası verilmesini zorunlu kılmaktadır.
Yapılan incelemelerde, belediyenin muhasebe otomasyon sisteminin boş yevmiye numarası bırakmasına ve geçmiş tarihlerde yevmiye kaydı yapılmasına olanak tanıdığı belirlenmiştir. Bu durum, yevmiye defterinde toplamda 8 adet boş bırakılan ve sonradan silinen yevmiye numarasının yanı sıra, daha önceki gönderimlerde boş bırakılan 12 adet yevmiye kaydının dolu hale getirilmesi gibi sorunları içermektedir. Bu tür uygulamalar, muhasebe sisteminin güvenilirliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara katıldığını ve hataların tekrarlanmaması için gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, yevmiye tarihleri ve numaralarının birlikte teselsül ettirilmesi gerektiği, ayrıca boş yevmiye numaralarının bulunmaması gerektiği mevzuatla açıkça ifade edilmiştir. |
BULGU: Yevmiye Defterinde İşlem Yapılmayan Yevmiye Numaralarının Bulunması ve Geriye Dönük Yevmiye Kaydı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin 2024 yılı muhasebe kayıtlarında işlem yapılmadan boş bırakılan yevmiye numaralarının bulunduğu ve geriye dönük yevmiye kaydı yapıldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kayıt zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde; bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeye konu olacağı, bütün malî işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve her muhasebe kaydının belgeye dayanması gerektiği ifade edilmiştir.
23.12.2014 tarih ve 29214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kayıt düzeni ve kayıt düzeltmesi” başlıklı 18’inci maddesinde ise, kamu idarelerinin muhasebe birimlerinin, muhasebe işlemlerini, gerçekleşme sırasına göre düzenli bir şekilde hesap dönemi başında 1’den başlamak üzere hesap döneminin sonuna kadar numaralandırarak kaydedecekleri, muhasebe kayıtlarının ancak yeni bir muhasebe kaydı ile düzeltileceği, muhasebe belgesinde de düzeltme işleminin gerekçesine yer verileceği belirtilmiştir.
27.05.2016 tarih ve 29724 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinin birinci fıkrasında; işlemlerin, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedileceği; buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılacağı, maddenin dördüncü fıkrasında ise muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında (1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verileceği, gerek yevmiye defteri ve gerekse büyük defter ve yardımcı defter kayıtlarında bu yevmiye numaralarının esas olduğu düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in “Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni” başlıklı 44’üncü maddesinde ise yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defter şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Kayıt yanlışlıklarının düzeltilmesi” başlıklı 503’üncü maddesinde de, kurumsal, fonksiyonel ve finansman tipi sınıflandırma kodlarında yapılan kayıt hatalarının düzeltilmesi durumu hariç olmak üzere, yevmiye kayıtlarında meydana gelebilecek her türlü yanlışlığın ancak muhasebe kaydıyla düzeltileceği tespit edilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere yevmiye defterine kayıtların müteselsil olarak yapılması, her bir işleme ayrı bir yevmiye numarası verilmesi ve geçmişe dönük yevmiye kaydı yapılmaması gerekmektedir.
Yapılan incelemede ise İdarede kullanılan otomasyon programının boş yevmiye numarası bırakılmasına ve geçmiş tarihli yevmiye kaydı yapılmasına imkân tanıdığı görülmüş olup yevmiye defterinde 3 adeti sonradan silinen toplam 8 adet yevmiye numarasının boş bırakıldığı ve 12 adet daha önceden gönderilen Birleştirilmiş Veriler Defteri’nde boş bırakılan ancak sonraki gönderimde dolu olan yevmiye kayıtları olduğu tespit edilmiştir.
Belediyenin muhasebe kayıt sisteminin bu şekilde geriye dönük işlem yapmaya izin vermesi, yevmiye kayıtlarında yevmiye numaralarının atlanılması, yevmiye kayıtlarının sonradan silinmesi, muhasebe sisteminin ve bu sistemin ürettiği mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa katıldığını ve sehven yapılan bu hataların tekerrür etmeyeceğini, bu konuya azami özen gösterileceğini belirtmiştir.
Sonuç olarak, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde de açıkça belirtildiği üzere, yevmiye tarihleri ile yevmiye numaralarının birlikte teselsül ettirilmesi ve yevmiye kayıtlarında işlem yapılmadan boş bırakılan yevmiye numaralarının bulunmaması gerekmektedir.