ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, il belediyesinin idare muhasebeleştirme işlemlerinde geriye dönük kayıt yapıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 43. maddesi, yevmiye işlemlerinin tarih ve numara sırasına göre günlük olarak kaydedilmesini ve bu kayıtların sistematik bir şekilde büyük defter ve yardımcı defterlere aktarılmasını öngörmektedir. Ayrıca, aynı yönetmeliğin 44. maddesi, yevmiye defterinin düzenli ve müteselsil sıra numarası ile kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Yapılan incelemelerde, 1738 yevmiye kaydında yevmiye numaraları ile yevmiye tarihlerinin uyumsuz olduğu ve geriye dönük kayıtların bulunduğu ortaya çıkmıştır. Yevmiye defterinde, her bir kaydın tarihinin, kendisinden önceki yevmiye numaralarının tarihinden büyük veya eşit olması beklenirken, bazı kayıtların bu şartı sağlamadığı gözlemlenmiştir. Örneğin, belirli yevmiye kayıtlarının tarihleri, kendilerinden önceki kayıtların tarihlerinden daha küçük çıkmıştır.

Bu durum üzerine, idare tarafından gerekli düzeltici önlemlerin alınacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak, idarenin muhasebe ve yevmiye kayıtlarını Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun şekilde gerçekleştirmesi gerekmektedir.

BULGU: Yevmiye İşlemlerinde Geriye Dönük Kayıt Yapılması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

İdare muhasebeleştirme işlemlerinde geriye dönük muhasebe kaydı yapıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesine göre; işlemler, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedilir; buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılır. Muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında (1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verilir.
Aynı Yönetmelik’in “Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni” başlıklı 44′ üncü maddesine göre ise; yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defterdir.
Mezkur mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, idare tarafından gerçekleştirilen işlemlerin kayda geçirildiği tarih ile hesap dönemi başında yevmiye numaralarının (1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar sıralı ve birbirini takip eder şekilde geriye dönük herhangi bir kayıt olmadan gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; 1738 adet yevmiyede yevmiye numaraları ile yevmiye tarihlerinin uyumlu olmadığı, geriye dönük kayıtların yapıldığı tespit edilmiştir. Şöyle ki: Yevmiye numarasına göre küçükten büyüğe sıralı olan bir yevmiye defterinde her bir yevmiye kaydına ait tarih değerinin, kendisinden önce gelen yevmiye numaralarına ilişkin tarih değerlerinden büyük veya ona eşit olması beklenmektedir. Bu şartı sağlamayan yani kendisinden önce gelen yevmiye numaralarına ait tarih değerlerinden küçük olan bazı yevmiye kayıtları bulunmaktadır. Bu hususa ilişkin yapılan tespitlerin bir kısmı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Tablo 8: Geriye Dönük Yapılan Yevmiye Kayıt Örne Tablo 8: Geriye Dönük Yapılan Yevmiye Kayıt Örne kleri
Yevmiye No Yevmiye Tarih Önceki Yevmiyenin Tarihi
12372 05.08.2022 05.09.2022
8058 26.05.2022 31.05.2022
8404 31.05.2022 01.06.2022
8189 30.05.2022 31.05.2022
4385 24.03.2022 25.03.2022
4386 24.03.2022 25.03.2022
13907 02.09.2022 05.09.2022
13908 02.09.2022 05.09.2022

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; İdarenin muhasebe /yevmiye kayıtlarını Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yapması gerekmektedir.