|
ÖZET: Yevmiye sisteminde, kayıtların sıralı bir şekilde yapılmadığı ve geçmişe yönelik düzenlemelerin yapıldığı tespit edilmiştir. Belediyenin yevmiye defterinde, yevmiye kayıtlarının birbirini takip etmediği, bazı yevmiye numaralarının atlandığı ve kayıtların sonradan değiştirildiği gözlemlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, muhasebe işlemlerinin yevmiye tarihine ve müteselsil sıra numarasına göre düzenli bir biçimde kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, 23 adet yevmiye numarasının boş bırakıldığı ve 7795 yevmiyede geriye dönük değişiklikler yapıldığı ortaya çıkmıştır. Bu değişikliklerin, muhasebe yetkilisinin imzası olmadan gerçekleştirildiği ve ilk gönderilen verilerde bazı yevmiye numaralarının boş bırakıldığı tespit edilmiştir. İlgili mevzuat gereği, hatalı kayıtların geçmişe dönük düzenlemelerle değil, yeni muhasebe kayıtlarıyla düzeltilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, muhasebe kayıt sisteminin güvenilirliğini tehlikeye atmakta ve yasal düzenlemelere aykırı uygulamalara yol açmaktadır. Bu nedenle, mevcut uygulamaların sonlandırılması ve tespit edilen eksik ya da hatalı kayıtların, muhasebe ilkeleri doğrultusunda düzeltilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Yevmiye Sisteminde Geçmişe Yönelik Olarak Kayıt Yapılması ve Muhasebe Kayıtlarının Sıralı Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin yevmiye defterinde, yevmiye kayıtlarının birbirini takip edecek şekilde kaydedilmediği, atlanan yevmiye numaralarının mevcut olduğu ve bazı yevmiye kayıtlarının sonradan değiştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinin birinci fıkrasında, muhasebe işlemlerinin, yevmiye tarihi ve müteselsil sıra numarasına göre maddeler halinde önce yevmiye defterine günlük olarak kaydedileceği, buradan usulüne göre büyük defter ve yardımcı hesap defterlerine sistemli bir şekilde dağıtılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni” başlıklı 44’üncü maddesinde, yevmiye defterinin, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defter olduğu; “Kayıt yanlışlıklarının düzeltilmesi” başlıklı 503’üncü maddesinde, kurumsal, fonksiyonel ve finansman tipi sınıflandırma kodlarında yapılan kayıt hatalarının düzeltilmesi durumu hariç olmak üzere, yevmiye kayıtlarında meydana gelebilecek her türlü yanlışlığın ancak muhasebe kaydıyla düzeltileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, muhasebe işlemleri yevmiye tarih ve numara sırasına göre yevmiye defterine günlük olarak kaydedilmeli ve birden başlayıp hesap dönemi sonuna kadar sırasıyla devam eden yevmiye numaraları verilmelidir. Ayrıca hatalı bir kaydın yapılması durumunda geçmişe dönük herhangi bir kayıt yapılmaksızın, hatalı işlemin yeni bir muhasebe kaydı ile düzeltilmesi gerekmektedir.
Belediyenin muhasebe kayıtları üzerinden yapılan incelemede, 23 adet yevmiye numarasının boş bırakılarak muhasebe kayıtlarının yapılmaya devam edildiği, 7795 yevmiyede ise geriye dönük olarak yeni bir muhasebe kaydı açmaksızın sonradan değişiklikler yapıldığı ve yapılan düzeltme kayıtlarında muhasebe yetkilisinin imzasının aranmadığı, geriye yönelik kayıt yapılan 7795 yevmiyenin 2146’sının ilk gönderilen birleştirilmiş veriler defterinde boş bırakıldığı ancak sonraki gönderimlerde dolu olduğu tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, muhasebe kayıt sisteminin ürettiği verilerin güvenilirliğini güvence altına almak amacıyla muhasebenin temel ilkelerine ve yasal düzenlemelere aykırılık teşkil eden bu tür uygulamalara son verilmesi ve sonradan tespit edilen eksik ya da hatalı kayıtların muhasebe ilkeleri ve ilgili yasal düzenlemelere uygun olarak düzeltilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.