|
ÖZET: Yevmiye sisteminin Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olmadığına dair 2024 yılı Sayıştay denetim raporunda, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin muhasebe kayıtlarında bazı eksiklikler tespit edilmiştir. Bu eksiklikler arasında, yevmiye defterinde boş kayıtlar bulunması, birçok kaydın geriye dönük olarak yapılması ve bir kaydın silinmesi yer almaktadır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, muhasebe işlemlerinin düzenli ve sıralı bir şekilde kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, hatalı kayıtların silinmeden, yeni bir kayıtla düzeltilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, yevmiye kayıtlarında 7 yevmiye numarasının atlandığı ve bir kaydın silindiği gözlemlenmiştir. Boş yevmiye numaralarının varlığı, muhasebe sisteminde geriye dönük işlem yapılmasına olanak tanımakta ve bu durum, kayıtların güvenilirliğini tehlikeye atmaktadır. Yevmiye defterinde geriye dönük olarak kaydedilen 231 işlem, muhasebe kayıtlarının doğruluğunu sorgulatmaktadır. Sonuç olarak, kamu idarelerinin mali raporlarının güvenilirliği, muhasebe işlemlerinin temel ilkeler doğrultusunda kaydedilmesine bağlıdır. Yevmiye kayıtlarının düzenli, sıralı ve eksiksiz olması, mali tabloların doğruluğunu sağlamak için kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Yevmiye Sisteminin Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği Hükümlerine Uygun Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin muhasebe kayıtlarında Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak yevmiye defterinde boş yevmiye kayıtlarının bulunduğu, çok sayıda kaydın geriye dönük şekilde yapıldığı ve bir kaydın da sonradan silindiği tespit edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kayıt düzeni ve kayıt düzeltmesi” başlıklı 18’inci maddesinde kamu idarelerinin muhasebe birimlerinin, muhasebe işlemlerini, gerçekleşme sırasına göre düzenli bir şekilde hesap dönemi başında “1” den başlamak üzere hesap döneminin sonuna kadar numaralandırarak kaydedeceği, muhasebe kayıtlarının ancak yeni bir muhasebe kaydı ile düzeltileceği, muhasebe belgesinde düzeltme işleminin gerekçesine yer verileceği ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinin birinci fıkrasında işlemlerin, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedileceği ve buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılacağı; aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında (1)’den başlayarak hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verileceği ve bu yevmiye numaralarının gerek yevmiye defteri gerekse büyük defter ve yardımcı defter kayıtlarında esas olacağı belirtilmiştir.
Kamu idaresinin üretmiş olduğu mali rapor ve tabloların güvenilirliği ve doğruluğu, muhasebe sistemindeki işlemlerin tam ve doğru kayıtları göstermesine bağlıdır. Bunu sağlamak amacıyla mali tabloların esasını oluşturan muhasebe işlemlerinin temel muhasebe ilkelerine uygun olarak kaydedilmesi gereklidir.
Anılan hükümlerden de anlaşılacağı üzere, yevmiye defterinde atlanan yevmiye numaralarının olmaması ve herhangi bir yevmiye kayıt hatası yapıldıysa hatalı yevmiye kaydı silinmeden, yeni bir yevmiye kaydıyla ve düzeltme işleminin ayrıntılı gerekçesiyle birlikte düzeltilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, yevmiye kayıtlarında 7 adet yevmiye numarasının atlandığı ve bir yevmiye kaydının da silindiği görülmüştür. Boş bırakılan yevmiye numaralarının varlığı, kullanılan muhasebe sisteminde geriye dönük olarak işlem yapılabilmesi sonucunu doğurmaktadır.
Yevmiye numarasına göre küçükten büyüğe sıralı olan bir yevmiye defterinde her bir yevmiye kaydına ait tarihin, kendisinden önce gelen yevmiye numaralarına ilişkin tarihten ileride veya aynı olması beklenmektedir. Geriye dönük yapılan kayıtlarda ise bu şart sağlanmamakta, yani ilgili yevmiye numarasına kendisinden önce gelen yevmiye numaralarına ait tarihten daha geride bir tarihte işlem kaydedilmektedir.
Geriye dönük yapılan işlemler incelendiğinde ise, Belediyenin yevmiye defterinde 231 adet yevmiye üzerinde geriye dönük olarak kayıt yapıldığı görülmüştür. Geriye dönük kayıt yapılması hatalı muhasebe kayıtlarının varlığı ve bu kayıtların ne zaman düzeltildiği yönünde yapılacak incelemelerin güvenilirliğini zedelemektedir.
Kamu idarelerinin üretmiş olduğu mali rapor ve tabloların güvenilirliği ve doğruluğu, muhasebe sistemindeki yevmiye numaralarının tam ve doğru kayıtları göstermesine bağlıdır.
Sonuç olarak, mali tabloların esasını oluşturan muhasebe işlemlerinin temel muhasebe ilkelerine uygun olarak kaydedilmesi, yapıldığı tarihi gösterecek şekilde birbirini takip etmesi ve yevmiye numaralarının boş bırakılmaması gerekmektedir.