|
ÖZET: Yıkım kararı alınan yapılarla ilgili hukuki süreçlerin yeterince işletilmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kaçak veya ruhsat ve eklerine uygun olmayan yapılar için Belediye Encümeni tarafından verilen yıkım kararlarının uygulanmadığı görülmektedir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için belirli prosedürler öngörmektedir. Bu süreçte, yapının mühürlenmesi ve durdurulması gerekmekte, yapı sahibine ruhsata uygun hale getirme veya ruhsat alma süresi tanınmaktadır.
Yapı tatil tutanağı, ruhsat alınmadan yapılan inşaatların durdurulması için gerekli belgeleri içermekte ve bu durumun ilgili idareye bildirilmesi gerekmektedir. Yapı sahibi, bir ay içinde ruhsata uygun hale getirmezse, iki ay içinde yıkım kararı alınması ve altı ay içinde yıkımın gerçekleştirilmesi zorunludur. Ancak, 2014-2024 yılları arasında alınan toplam 711 yıkım kararından yalnızca 17’sinin uygulandığı, 676 yapının ise hala yıkılmadığı belirlenmiştir. Bu durum, kamu idaresinin yıkım işlemlerini başlatması gerektiğini ortaya koymaktadır. İlgili mevzuat çerçevesinde, yıkım kararlarının zamanında uygulanması, yapıların güvenliği ve şehir planlaması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yıkım Kararı Alınan Yapılarla İlgili Olarak Gerekli Hukuki Sürecin İşletilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kaçak veya ruhsat ve eklerine uygun olmaması nedeniyle Belediye Encümeni tarafından verilen yapı yıkım kararlarının yerine getirilmediği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde;
Ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti yapılarak yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı,
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, tebligatın bir nüshasının muhtara bırakılacağı, bir nüshasının da Çevre, İklim ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderileceği,
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını isteyeceği, aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mührün kaldırılarak inşaatın devamına izin verileceği,
Aksi durumda ruhsatın iptal edileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binaların, belediye encümeni kararını müteakip belediye tarafından yıktırılacağı ve masrafının yapı sahibinden tahsil edileceği,
Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Çevre, Şehircilik ve İklim değişikliği Bakanlığınca yıkılabileceği veya yıktırılabileceği ve yıkım maliyetlerinin %100 fazlası ile ilgili idaresinden tahsil edileceği,
İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatının bir aylık süre beklenmeden iptal edileceği ve mevzuata aykırı imalatların yıktırılacağı
hüküm altına alınmıştır.
03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin ilgili fıkrasında yapı tatil tutanağı: herhangi bir şekilde ruhsat alınmadan yapıya başlanılarak kaçak inşaat yapıldığı ya da ruhsatlı yapılarda ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı tespit edildiği takdirde, ilgili idaresince yetkilendirilmiş teknik elemanlarca, yapının o andaki durumu ile birlikte aykırılıkları resim, kroki ve yazı ile belirtilen ve inşai faaliyete devam edilemeyeceğini gösteren onaylı belgeyi ifade eder.
Söz konusu imar mevzuatı uyarınca yapı tatil tutanağı ile kaçak ya da ruhsat ve eklerine uygun olmadığı tespit edilen yapılar mühürlenerek inşaat durdurulmakta, tatil ya da durdurma zaptının bir nüshasının yerine asılması, bir nüshasının muhtara, bir nüshasının ise Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilmesi ayrıca tapuda beyanlar hanesine kaydedilmek üzere Tapu il Müdürlüğüne konunun bir yazı ile bildirilmesi gerekmektedir.
Bir ay içinde sahibi tarafından ruhsata uygun hale getirilmeyen ya da ruhsatlandırılmayan yapılar hakkında 2 ay içinde ilgili idaresine göre encümen ya da il idare kurulu tarafından yıkım kararı verilip 6 ay içinde yıktırılması gerekmektedir. Ayrıca 6 ay içerisinde yıkım kararı verilip yıkılmayan binalar yıkım giderleri ilgili idaresinden karşılamak suretiyle bakanlık tarafından da yıktırılabilmektedir.
Belediye encümeni tarafından İmar Kanunu’na aykırılığı sebebiyle yıkım kararı alınan yapıların incelenmesi neticesinde; 01.01.2014-31.12.2024 tarihleri arasında yıkım kararı alınan toplam 711 adet yapının içerisinden sadece 17 adedinin yıkımının yapıldığı, 18 adedinin ruhsata aykırılıklarının giderildiği, kalan 676 adet yapının ise yıkım kararı alınmasına karşın yıkımının yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresince söz konusu bulguya ilişkin işlemlere başlanıldığı ve süreçlerin devam ettiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, 3194 sayılı İmar Kanunu’na aykırı olan ve haklarında Belediye Encümeni tarafından yıkım kararı alınan söz konusu yapıların, mevzuat gereğince yıkımlarının yapılması için İdarenin gerekli iş ve işlemleri başlatması gerekmektedir.