|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, imar kanununa aykırı yapılarla ilgili yıkım kararlarının uygulanmadığını ortaya koymuştur. Büyükşehir İlçe Belediyesi sınırları içinde, 3194 sayılı İmar Kanunu’na göre ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı inşa edilen yapılar için yıkım kararı alınmasına rağmen, bu yapıların büyük bir kısmının yıkılmadığı tespit edilmiştir. Yıkım kararı alınan 5.650 yapıdan yalnızca 209’unun yıkımı gerçekleştirilmiş veya ruhsata uygun hale getirilmiştir. Ayrıca, 729 yapı için yıkım kararları, yapı kayıt belgesi alınarak kaldırılmış, 31 yapı ise mahkeme kararıyla yıkım sürecinden muaf tutulmuştur.
Yıkım kararlarının uygulanmaması, ilgili mevzuat gereğince ciddi mali sonuçlar doğurabilir. İlgili idare, yıkım kararı alınan yapılar için gerekli işlemleri başlatmadığı takdirde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yıkım maliyetleri %100 fazlasıyla tahsil edilebilir. Bu durum, belediyenin ek mali yükümlülüklere maruz kalmasına yol açabilir. Dolayısıyla, yıkım kararı alınan yapıların zamanında yıkılması veya ruhsata uygun hale getirilmesi, hem hukuki hem de mali açıdan büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yıkım Kararı Alınan Yapılarla İlgili Olarak Gerekli Hukuki Sürecin İşletilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde İmar Kanunu’na aykırılığı tespit edilerek, imara aykırı yapının kaldırılmasına ilişkin yıkım kararı alınan yapıların yıkımının yapılmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde, ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığının öğrenilmesi üzerine ilgili idarece o andaki inşaat durumunun tespit edileceği, yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı, durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, tebligatın bir nüshasının muhtara bırakılacağı, bir nüshasının da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderileceği, bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını isteyeceği, aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mührün kaldırılarak inşaatın devamına izin verileceği, aksi durumda ruhsatın iptal edileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binaların, belediye encümeni kararını müteakip belediye tarafından yıktırılacağı ve masrafının yapı sahibinden tahsil edileceği, yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapıların, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabileceği veya yıktırılabileceği, bu durumda yıkım maliyetlerinin %100 fazlası ile ilgili idareden tahsil edileceği, ilgili idarenin ödememesi durumunda 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilerin mevzuat hükmünden de anlaşılacağı üzere, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların, aykırılıklarının verilen süre sonunda giderilmemesi sonucunda Belediye Encümeni tarafından yıkım kararı alınmalı ve altı ay içerisinde söz konusu karara konu yapılar yıkılmalıdır. Aksi takdirde, altı ay içerisinde yıkımı yapılmayan yapılar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yıktırılabilecek ve yıkımın maliyetinin %100 fazlası ile İdareden tahsil edilecektir.
Ancak, belediye encümeni tarafından İmar Kanunu’na aykırılığı sebebiyle yıkım kararı alınan yapıların incelenmesi neticesinde; 31.12.2022 tarihi itibariyle yıkım kararı alınan toplam 5.650 adet yapının içerisinden sadece 209 adedinin yıkımının yapıldığı veya ruhsata aykırılıklarının giderildiği, 729 adedinin ise yapı kayıt belgesi alınmak suretiyle yıkım kararının kaldırıldığı ve mahkeme kararıyla yıkımı iptal edilen ya da yürütmesi durdurulan 31 adet yapının bulunduğu, kalan 4.681 adet yapının ise yıkım kararı alınmasına karşın yıkımının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Söz konusu İmar Kanunu’na aykırı olan ve haklarında Belediye Encümeni tarafından yıkım kararı alınan yapıların, mevzuat gereğince yıkımlarının yapılması için İdarenin gerekli iş ve işlemleri başlatması gerekmektedir. Aksi takdirde ilgili Bakanlık tarafından yapılacak yıkım maliyetlerinin %100 fazlası ile tahsil edilebileceği ve Belediyenin ek mali külfete maruz kalacağı değerlendirilmektedir.