Yıl Sonu İtibariyle Tahsil Edilemeyen Kira Geliri Olmadığı Halde Mali Tablolarda İlgili Hesapların Bakiye Vermesi (Sayıştay)

BULGU: Yıl Sonu İtibariyle Tahsil Edilemeyen Kira Geliri Olmadığı Halde Mali Tablolarda İlgili Hesapların Bakiye Vermesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Taşınmaz kira gelirlerine ilişkin kayıtlar esas alınarak yapılan incelemede, 31.12.2023 tarihi itibariyle Üniversiteye ait taşınmazların kira gelirlerinin tamamının tahsil edildiği ve ertesi yıla kira gelirinin devretmediği anlaşılmış olmakla birlikte; Üniversitenin 2023 yılı mali tablolarında 120.03.06.01.99 Taşınmaz Kira Gelirleri hesabının 18.635,74 TL, 220.03.06.01.99 Taşınmaz Kira Geliri hesabının 23.123,73 TL borç bakiyesi verdiği görülmüştür.
Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, “120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı” ile “220 Gelirlerden Alacaklar Hesabı” elde edilen gelirlerin tahakkuk, tahsil veya terkinlerinin izlenmesi için kullanılmaktadır.
Aynı Yönetmeliğin 52 ve 53 üncü maddeleri gereğince; bir yıl içinde tahsil edilecek gelirler tahakkuk ettiğinde “120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına” borç, “600 Gelirler Hesabına” alacak, tahsilat yapıldığında da 120 no.lu hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilmektedir. Yönetmeliğin 138 ve 139 uncu maddeleri gereğince; bir yıldan daha uzun sürede tahsil edilecek gelirlerin tahakkuk, tahsil ve terkinlerinin izlenmesinde de aynı şekilde “220 Gelirlerden Alacaklar Hesabı” kullanılmaktadır. Bu hesapta kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inen tutarlar 220 no.lu hesaba alacak, 120 no.lu hesaba borç kaydedilmektedir.
Belirtilen düzenlemeler gereğince, 120 ve 220 no.lu hesaplara kaydedilerek izlemeye alınan kira gelirleri tahsil edildiğinde de alacak kaydı yapılarak bu hesapla kapatılmaktadır. Bu hesapların kapatılması, yani bakiye vermemesi demek, tahakkuk eden kira gelirinin tamamının tahsil edildiği anlamına gelmektedir. Kapatılmaması, yani bakiye vermesi demek, tahakkuk eden kira gelirinin bakiye tutarı kadar kısmının tahsil edilmediği anlamına gelmektedir.
Üniversiteye ait taşınmazların ihale dosyaları ile kira gelirlerinin tahsiline ilişkin belgeler esas alınarak yapılan incelemede, 2023 yıl sonu itibariyle taşınmaz kira gelirlerinden tahakkuk edip de tahsil edilmeyen herhangi bir tutarın olmadığı görülmüştür. Buna göre kira gelirlerine ilişkin “120.03.06.01.99” ve “220.03.06.01.99” alt hesap gruplarının bakiye vermemesi gerekirdi. Bakiye vermesi durumu, bakiye tutarı kadar kira gelirinin tahsil edilmediğini göstermektedir. Yetkililerle yapılan görüşmelerde, gerçekte tahsil edilmemiş kira gelirinin olmadığı teyit edilmiş, belirtilen durumun geçmiş yıllarda yapılan hatalı kayıttan kaynaklandığı anlaşılmış ve 2024 yılı içerisinde düzeltme kayıtları yapılmıştır. 2023 yılı mali tablolarına yansıyan bu hatalı kaydın, denetim görüşünün oluşturulmasında göz önünde bulundurulması bakımından bulgu konusu edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, mevcut hatalı işlem kabul edilerek, geçmiş yıllardan gelen alacak dosyalarıyla ilgili işlemlerin 2023 yılında kapatılmamasından kaynaklanan bahse konu hatalı işlemin 2024 yılında düzeltildiği belirtilmiştir.
Sonuç itibariyle, tahsil edilmeyen herhangi bir kira geliri olmaması nedeniyle borç bakiyesi vermemesi gereken “120.03.06.01.99 Taşınmaz Kira Gelirleri” ve “220.03.06.01.99 Taşınmaz Kira Geliri” hesaplarına bakiye verdirilerek, Üniversitenin 2023 yılı mali tablolarında toplam 41.759,47 TL hataya yol açılmıştır.