|
ÖZET: Yıl sonu taşınır sayımının yapılmaması, belediye şirketinin 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 186. maddesine göre, envanter çıkarmak mevcut varlıkların, alacakların ve borçların kesin bir şekilde belirlenmesini gerektirmektedir. Bu süreç, işletmelerin bilanço tarihindeki varlıklarını sağlıklı bir şekilde takip edebilmesi ve yeni yıla doğru verilerle girebilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Yıl sonu fiili varlık sayımları, işletmelerin mal giriş ve çıkışlarının düzenli takibi için zorunludur.
İşletmeler, yıl içinde çeşitli nedenlerle varlık kayıpları yaşayabilmektedir. Bu nedenle, 31 Aralık itibarıyla mevcut varlıkların fiili durumunun tespit edilmesi gerekmektedir. Yapılan sayımlar sonucunda, fiili ve kaydi varlıkların karşılaştırılması, olası fazlalık veya noksanlıkların belirlenmesi açısından önem taşımaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde taşınır sayımlarının gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, belirli tutarlardaki taşınırların fiziki denetimini engellemiştir. Kamu idaresi, taşınırların fiili envanter çalışmasının başlatıldığını ve ilgili faturalarla alınan taşınırlarla ilgili incelemelerin yapıldığını belirtmiştir. Dolayısıyla, yıl sonu mali tablolarının gerçek mali durumu yansıtabilmesi için, 31 Aralık itibarıyla taşınırların sayımının yapılması ve oluşacak farkların muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Yıl Sonu Taşınır Sayımının Gerçekleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirkette yıl sonu taşınır sayımının yapılmaması nedeniyle fiili taşınır envanterinin çıkarılmadığı görülmüştür.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 186’ncı maddesinde envanter çıkarmak; bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tespit etmek şeklinde tanımlanmış; mevcutlar, alacaklar ve borçlar ise işletmeye dâhil iktisadi kıymet olarak ifade edilmiştir.
İşletmeler açısından bilanço tarihi itibariyle sahip olunan varlıkların takibinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi ve bilanço yılının doğru ve net sonuçlarla kapatılarak yeni yıla sağlıklı verilerle girilebilmesi için yıl sonu fiili varlık sayımlarının yapılması ve yapılan bu sayım sonuçlarına göre varlıkların fiili envanterinin çıkarılması gerekmektedir. Bu nedenle yılsonlarında yapılacak sayım ve envanter işlemleri en önemli yıl sonu işlemleri arasında sayılmaktadır.
İşletmelere yıl içinde birçok mal giriş ve çıkışı olmaktadır. Ayrıca faaliyet konusuna göre imal edilen ve satılan mallar bulunmaktadır. Yürütülen bütün bu faaliyetler esnasında işletmeler tarafından her ne kadar varlıkların muhafazası, korunması ve saklanması için gerekli tedbirler alınsa da kırılan, bozulan veya kaybolan kıymetlerin olması işin doğal bir sonucudur. Bu nedenle işletmelerin 31 Aralık tarihinde sahip olduğu varlıklarının fiili mevcudunu tespit etmesi gerekmektedir.
Yapılacak sayımlar sonucunda sahip olunan varlıkların fiili ve kaydi mevcutları karşılaştırılarak olası fazla veya noksanlıklara ilişkin olarak 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “Tek Düzen Hesap Planı Açıklaması”nda yer verilen Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabı ile Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hesabının kullanılması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, işletmede taşınırlara ilişin gerekli sayımların yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, 23.11.2023 tarihli 6.847.265,56 TL ve 13.03.2024 tarihli 4.246.499,22 TL tutarındaki faturalarla alınan taşınırlara yönelik fiziki denetimin gerçekleştirilmesine olanak tanımamıştır.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin taşınırlara ilişkin fiili envanter çalışmasının başlatıldığı, bulgumuzda yer alan 6.847.265,56 TL ve 4.246.499,22 TL tutarındaki faturalarla alınan taşınırlara yönelik olarak Belediye Teftiş Kurulu Müdürlüğü tarafından inceleme başlatıldığı belirtilmiştir.
Açıklanan nedenlerle yıl sonu mali tablolarının gerçek mali durumu yansıtabilmesi için 31 Aralık tarihi itibariyle Şirkete ait taşınırların 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca sayımlarının yapılarak fiili envanterinin çıkarılması ve buna göre oluşacak noksan veya fazlalıkların Tekdüzen Muhasebe Hesap Planı Açıklamasında belirtildiği şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.