|
ÖZET: Yıl sonu taşınır sayımının yapılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda yer alan önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Belediye şirketinde gerçekleştirilmeyen bu sayım, fiili taşınır envanterinin oluşturulmasını engellemiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 186. maddesi, envanter çıkarmayı mevcutların, alacakların ve borçların sayılması, ölçülmesi ve değerlenmesi olarak tanımlamaktadır. İşletmelerin bilanço tarihi itibarıyla sahip olduğu varlıkların doğru bir şekilde takip edilmesi, yıl sonu fiili varlık sayımlarının yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu sayımlar, işletmelerin yeni yıla sağlıklı verilerle girmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Yıl içinde gerçekleşen mal giriş ve çıkışları, işletmelerin varlıklarının korunması için alınan tedbirlere rağmen kayıplara yol açabilmektedir. Bu nedenle, 31 Aralık itibarıyla işletmelerin sahip olduğu varlıkların fiili mevcudunun tespit edilmesi gerekmektedir. Yapılan sayımlar sonucunda, varlıkların fiili ve kaydi mevcutları karşılaştırılarak olası fazlalık veya noksanlıkların belirlenmesi sağlanmalıdır. Ancak yapılan incelemelerde, işletmede gerekli sayımların yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, belirli faturalarla alınan taşınırlara yönelik fiziki denetimin gerçekleştirilmesini engellemiştir. Kamu idaresi, taşınırların fiili envanter çalışmasının başlatıldığını ve ilgili faturalarla alınan taşınırlara ilişkin inceleme yapıldığını bildirmiştir. Yıl sonu mali tablolarının gerçek mali durumu yansıtabilmesi için, 31 Aralık tarihi itibarıyla taşınırların sayımının yapılması ve buna göre oluşacak fazlalık veya noksanlıkların muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Yıl Sonu Taşınır Sayımının Gerçekleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirkette yıl sonu taşınır sayımının yapılmaması nedeniyle fiili taşınır envanterinin çıkarılmadığı görülmüştür.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 186’ncı maddesinde envanter çıkarmak; bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tespit etmek şeklinde tanımlanmış; mevcutlar, alacaklar ve borçlar ise işletmeye dâhil iktisadi kıymet olarak ifade edilmiştir.
İşletmeler açısından bilanço tarihi itibariyle sahip olunan varlıkların takibinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi ve bilanço yılının doğru ve net sonuçlarla kapatılarak yeni yıla sağlıklı verilerle girilebilmesi için yıl sonu fiili varlık sayımlarının yapılması ve yapılan bu sayım sonuçlarına göre varlıkların fiili envanterinin çıkarılması gerekmektedir. Bu nedenle yılsonlarında yapılacak sayım ve envanter işlemleri en önemli yıl sonu işlemleri arasında sayılmaktadır.
İşletmelere yıl içinde birçok mal giriş ve çıkışı olmaktadır. Ayrıca faaliyet konusuna göre imal edilen ve satılan mallar bulunmaktadır. Yürütülen bütün bu faaliyetler esnasında işletmeler tarafından her ne kadar varlıkların muhafazası, korunması ve saklanması için gerekli tedbirler alınsa da kırılan, bozulan veya kaybolan kıymetlerin olması işin doğal bir sonucudur. Bu nedenle işletmelerin 31 Aralık tarihinde sahip olduğu varlıklarının fiili mevcudunu tespit etmesi gerekmektedir.
Yapılacak sayımlar sonucunda sahip olunan varlıkların fiili ve kaydi mevcutları karşılaştırılarak olası fazla veya noksanlıklara ilişkin olarak 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “Tek Düzen Hesap Planı Açıklaması”nda yer verilen Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabı ile Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hesabının kullanılması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, işletmede taşınırlara ilişin gerekli sayımların yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, 23.11.2023 tarihli 6.847.265,56 TL ve 13.03.2024 tarihli 4.246.499,22 TL tutarındaki faturalarla alınan taşınırlara yönelik fiziki denetimin gerçekleştirilmesine olanak tanımamıştır.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin taşınırlara ilişkin fiili envanter çalışmasının başlatıldığı, bulgumuzda yer alan 6.847.265,56 TL ve 4.246.499,22 TL tutarındaki faturalarla alınan taşınırlara yönelik olarak Belediye Teftiş Kurulu Müdürlüğü tarafından inceleme başlatıldığı belirtilmiştir.
Açıklanan nedenlerle yıl sonu mali tablolarının gerçek mali durumu yansıtabilmesi için 31 Aralık tarihi itibariyle Şirkete ait taşınırların 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca sayımlarının yapılarak fiili envanterinin çıkarılması ve buna göre oluşacak noksan veya fazlalıkların Tekdüzen Muhasebe Hesap Planı Açıklamasında belirtildiği şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.