|
ÖZET: Yıllar içerisinde gelir tahakkuklarının tahsilat takibinin yetersiz olduğu, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin bazı gelir kalemlerinde tahakkuk tahsilat oranlarının düşük seviyelerde kaldığı ve toplam tahakkuk tutarının önemli bir kısmının bir sonraki yıla devredildiği tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanının gelir ve alacakları takip etme görevini belirtirken, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, mali hizmetler biriminin bu süreçleri yürütme sorumluluğunu vurgulamaktadır.
Denetim sonuçlarına göre, 2022 yılı itibarıyla toplam vergi tahakkuk tutarı 369.496.040,82 TL olup, bunun 182.663.877,10 TL’si tahsil edilemeden gelecek yıla devredilmiştir. Tahsilat oranı %50,51 olarak belirlenmiştir. Bina Vergisi, Çevre ve Temizlik Vergisi, İlan ve Reklam Vergisi gibi bazı kalemlerde tahsilat oranları oldukça düşüktür. İdare, 2022 yılı içinde 17.000 adet ödeme emri düzenlemiş, ancak pandemi nedeniyle ödemelerin beklenen seviyede gerçekleşmediği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, İdarenin tahakkuk tahsilat oranının düşük kalması, tahsilat ve takip süreçlerinde daha fazla dikkat gösterilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesi, tahsilat oranlarının artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yıllar İtibarıyla Gelir Tahakkuklarının Tahsilat Takibinin Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin bazı gelir kalemlerinin tahakkuk tahsilât oranlarının düşük düzeyde kaldığı ve toplam tahakkuk tutarının önemli bir kısmının gelecek yıla devredilerek tahsil edilemediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde “belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek” belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60’ıncı maddesinin (e) bendinde ise, ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmış; mezkûr Kanun’un 61’inci maddesinde muhasebe yetkilisinin, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması ile muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un, 37’nci maddesinde; amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının ise Maliye Vekâletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, 55’inci maddesinin birinci fıkrasında, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, yedi gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı düzenlenmiştir.
Belediyelerin tahakkuk tahsilat oranını artırabilmeleri için; Mali Hizmetler Müdürlüğünün borcunu ödemeyen kişiler hakkında borcun ödenmesi ve yasal işlemlerin başlatılabilmesi için ödeme emirlerini zamanında düzenleyip daha sonra bu borçluları hukuk birimine havale etmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; İdarenin Gelir Kesin Hesap Cetvelini oluşturan gelir kalemlerinden bazılarının tahakkuk tahsilât oranlarının düşük düzeyde kaldığı; toplam vergi tahakkuk tutarı olan 369.496.040,82 TL’den 182.663.877,10 TL’nin gelecek yıla devredilerek tahsil edilemediği, tahsilat oranının %50,51 olduğu tespit edilmiştir. Bütçe Gelir Kesin Hesap Cetvelinde önemli görülen ancak tahakkuk/tahsilat oranı düşük kalarak gelecek yıla devreden bazı gelir kalemlerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 18: Gelir Tahsilat Oranı ve Gelir Tahsilat Oranı Düşük Olan Bazı Vergiler
| Toplam Tahakkuk (TL) |
Net Tahsilat (TL) | Kalan (Devreden Tahakkuk) (TL) |
Tahsil Oranı (%) | |
| Bina Vergisi | 179.791.322,03 | 85.500.400,44 | 94.230.380,13 | 47,56 |
| Çevre ve Temizlik Vergisi | 63.953.473,56 | 8.921.922,16 | 55.005.519,05 | 13,95 |
| İlan ve Reklam Vergisi | 4.423.072,36 | 1.979.693,54 | 2.438.387,82 | 44,76 |
| Arsa Vergisi | 32.869.267,72 | 14.026.881,37 | 18.838.642,76 | 42,67 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine İdare tarafından; 2022 yılı içerisinde 17.000 adet ödeme emri düzenlendiği ancak pandemi sebebiyle ödemelerin düşük seviyede kaldığı ve gerekli takibin sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; İdarenin 2022 yılı sonu itibariyle tahakkuk tahsilat oranı düşük kalmıştır. Tahsilat oranının düşük gerçekleşmesi tahsil ve takip hususunda yeterli özenin gösterilmesini ve yukarıda mezkûr mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesini gerektirmektedir.