|
ÖZET: Yol bakım ve onarımında kullanılan asfalt ve bitüm malzemelerinin muhasebe kayıtlarında hatalı işlemler tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu malzemelerin 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabı yerine doğrudan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında kaydedildiğini ortaya koymuştur. Taşınır Mal Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, taşınırların doğru bir şekilde kaydedilmesini ve izlenmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, yapılan denetimlerde, malzemelerin yol yapım ve bakım işlemleri tamamlanmasına rağmen ilgili hesaplara aktarılmadığı görülmüştür.
Denetim bulguları, kamu idaresinin bu konudaki düzeltici işlemleri gerçekleştirdiğini belirtmesine rağmen, 2025 yılında yapılan kayıtların 2024 yılı mali tablolarındaki hataları düzeltmeye yeterli olmadığı vurgulanmaktadır. Dolayısıyla, asfalt ve bitüm malzemelerinin muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun bir şekilde yapılması ve mali tablolara doğru bir şekilde yansıtılması büyük önem taşımaktadır. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Yol Bakım ve Onarımında Kullanılan Malzemelerin Muhasebe Kayıtlarına Hatalı Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından yolların bakımında ve onarımında kullanılmak üzere satın alınan asfalt ve bitüm malzemelerinin muhasebe kayıtlarına hatalı olarak kaydedildiği görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde, kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınmasının esas olduğu belirtilmiş ve önceki yıllardan devren gelen taşınırlar ile içinde bulunulan yılda herhangi bir şekilde edinilen veya elden çıkarılan taşınırların miktar ve değer olarak kayıtlarda yer alması gerektiği; Yönetmelik’in 13’üncü maddesinde ise taşınır giriş ve çıkışlarının Varlık İşlem Fişine dayanılarak yapılacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabının niteliğine ilişkin 115’inci maddesinde, bu hesabın, kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılacağı düzenlenmiştir.
Yine söz konusu Yönetmelik’in; 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının niteliğine ilişkin 204’üncü maddesinde de; bu hesabın, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir. Aynı Yönetmelik’in 191’nci maddesinde ise; yeraltı ve yer üstü düzenlerine ilişkin tutarların yatırımın tamamlandıktan sonra 251 Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabına borç, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilerek söz konusu maddi duran varlık hesabına aktarılacağı belirtilmiştir.
İdare tarafından asfalt ve bitüm malzemeleri satın alındığında 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabının borcuna kaydedilerek muhasebeleştirilmeli, daha sonra söz konusu malzemelerin serilen kısım kadar stok hesabından çıkış yapılarak 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının borcuna kaydedilmeli ve iş tamamlandığında ise ilgili maddi duran varlık hesabı olan 251 Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabına aktarılmalıdır.
Yapılan denetimlerde; alınan asfalt ve bitüm malzemelerinin 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabına kaydedilmediği, doğrudan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında muhasebeleştirildiği ve yol yapım, bakım ve onarım işlemlerinin tamamlanmasına rağmen söz konusu hesapta bekletilerek 251 Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabına aktarılmadığı görülmüştür.
Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin düzeltme işlemlerinin yapıldığı belirtilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik 2025 yılında yapılan kayıtların 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, alınan asfalt ve bitüm malzemelerinin mevzuatında belirtildiği şekilde muhasebe kayıtlarına alınması ve mali tablolara yansıtılması gerekmektedir.