| ÖZET: Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen işlerde yol üstyapısına ilişkin performans kriterlerinin ihalelarda farklılık gösterdiği ve ödemelerde performans kriterlerine ilişkin profilometre ölçümlerinin dikkate alınmaması tespit edilmiştir. Performans kriterleri, Düzgünsüzlük (IRI) ve Sürtünme Direnci (SN) ölçüm değerleriyle ifade edilmektedir. İhalenin ihale dokümanı kapsamında performans kriterlerinin her ikisine yer verilmediği, bazı ihalelerde sadece düzgünsüzlük testi yapılacağı düzenlenmişken, sürtünme direnci kritere ilişkin bir ölçüm yapılmadan ödemelerin gerçekleştirildiği görülmüştür. Bu durum örnek olarak Boyabat Şehir Geçişi işinde ve Ordu Mesudiye Koyulhisar Yolu işinde gerçekleşmiştir. Performans kriterlerine her ihalede yer verilerek gerekli kontrollerin yapılması, eksik ödemeyi gerektiren yerlerde hakkedişlerin bu doğrultuda düzenlenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Yol Üstyapısına İlişkin Performans Kriterlerinin İhalelerde Farklılık Göstermesi ve Ödemelerde Performans Kriterlerine İlişkin Profilometre Ölçümlerinin Dikkate Alınmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüklerince yürütülen işlerde yol üstyapısına ilişkin olarak performans kriterlerine her ihalede yer verilmediği; yer verilen işlerde ise performans ölçümleri yapılmadan veya olumsuz ölçüm sonuçlarına ragmen, şartnameye aykırı olarak tam ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
Yol Üstyapısı Performans Kriterleri ve Ödeme Koşulları Şartnamesinde, yol kullanıcılarının doğrudan temas ettikleri ve kalitesinden doğrudan etkilendikleri yol üstyapısına ilişkin gerekli kriterler ve performansa bağlı ödeme koşulları düzenlenmiştir. Yeni yapılan yola ilişkin performans değerleri Düzgünsüzlük (IRI) ve Sürtünme Direnci (SN) ölçüm değerleri ile ifade edilmektedir.
Düzgünsüzlük (IRI), sürüş kalitesini ve araç dinamiğini etkileyen gerçek düzlemsel yüzeyden yol yüzeyinin sapması olarak ifade edilirken; sürtünme direnci (SN), seyahat edilen yol yüzeyi ile araç tekerleği arasındaki kaymaya karşı gösterilen direnç olarak tanımlanmaktadır. Anılan Şartnamede aktarılan performans kriterlerinin ölçüm ekipmanları, ölçümün yöntem ve zamanı ile ortaya çıkan sonuçlara göre ödeme koşulları düzenlenmiştir.
Bölge Müdürlüklerince ihale edilen işlerde ihale dokümanı kapsamında performans kriterlerinin her ikisine de yer verilmediği, bazı ihalelerde sadece düzgünsüzlük (IRI) testi yapılacağı düzenlenmişken, sürtünme direnci (SN) kriterine yer verilen ihalelerde ise bu kritere ilişkin bir ölçüm yapılmadan ödemelerin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Konuya ilişkin örnek tespitler aşağıda yer almaktadır;
– Boyabat Şehir Geçişi işinde 19 cm sıkışmış kalınlıkta bitümlü sıcak karışım yapılması birim fiyat tarifinin ödeme bölümünde düzgünsüzlük ve sürtünme direnci test sonuçlarına göre birim fiyatın ya belirli bir kesinti ile ödeneceği ya da yolun tekrar yaptırılıp/pürüzlendirileceği düzenlenmesine rağmen, sürtünme direncine ilişkin herhangi bir test yapılmadan sözleşme bedeli yükleniciye ödenmiştir.
– Ordu Mesudiye Koyulhisar Yolu işinde performans kriterlerinden düzgünsüzlük testine ihale dokümanında yer verildiği, yapılan imalatlar hakedişe bağlanırken bazı kesimlerde bu test yapılmadan ödeme yapıldığı, bazı kesimlerde ise test sonuçları eksik ödemeyi veya yolun yeniden yapılmasını gerektirirken tam ödeme yapıldığı görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup Bölge Müdürlüklerin bilgilendirildiği ifade edilmiştir.
Bahsi geçen husus, Karayolları Genel Müdürlüğü 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da yer almasına ragmen, uygulamanın 2021 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Sonuç olarak, performans kriterlerine her ihalede yer verilerek gerekli kontrollerin yapılması, eksik ödemeyi gerektiren yerlerde hakkedişlerin bu doğrultuda düzenlenmesi, test sonucuna göre yeniden yapılması gereken yol kesimlerinin de tekrar yaptırılmasının sağlanması gerekmektedir.