|
ÖZET: Yol yapımında kullanılan ilk madde ve malzemelerin doğrudan giderleştirilmesi, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak ortaya konmuştur. Bu rapora göre, bitüm, agrega, parke, bordür, mıcır, kum, yol çizgi boyası ve trafik işaretleyicileri gibi malzemeler, 150-İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’nda kaydedilmesine rağmen, yol yapımında kullanıldıklarında doğrudan 630-Giderler Hesabı’na aktarılmıştır. Bu durum, söz konusu yolların maliyetine eklenmediği için mali tabloların gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, kamu idarelerinin kendi imkanlarıyla ürettikleri maddi duran varlıkların maliyet bedeli üzerinden kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. 2022 yılında yol yapımı için toplam 11.397.770,04 TL değerinde malzeme satın alınmış, ancak bu malzemelerin tamamı giderler hesabına aktarılmıştır. Bu hatalı kayıtlar, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı’nda 11.397.770,04 TL eksiklik ve 630-Giderler Hesabı’nda aynı tutarda fazlalık yaratmıştır. Sonuç olarak, mali tabloların doğru bir şekilde yansıtılması için yol yapımında kullanılan malzemelerin doğrudan giderleştirilmemesi ve ilgili maddi duran varlık hesabında takip edilmesi gerekmektedir. Bu durum, mali yönetimin şeffaflığı ve doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yol Yapımı Amacıyla Satın Alınan İlk Madde ve Malzemelerin Doğrudan Giderleştirilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yol yapımında kullanılmak üzere satın alınan ve 150-İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’nda izlenen bitüm, agrega, parke, bordür, mıcır, kum, yol çizgi boyası ve trafik işaretleyicileri gibi malzemelerin kullanıldığında doğrudan giderleştirildiği, bünyesine girdikleri yolların maliyetine eklenmediği görülmüştür
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 42’nci maddesine göre; Kurumların muhasebesinin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ikinci bölümünde belirlenen ve muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan temel muhasebe kavramları ile faaliyet sonuçları, bütçe uygulama sonuçları, nazım hesaplara ilişkin ilkeler ve varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar ilkelerinden oluşan bilanço ilkeleri ile üçüncü bölümünde belirlenen muhasebe standartları, kurallar ve uygulamalara ilişkin hükümler çerçevesinde yürütülmesi gerekmektedir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin üçüncü bölümünde yer alan “İç İmkânlarla Üretilen Maddi Duran Varlıklar” başlıklı 20’nci maddesinde ise kamu idarelerinin bizzat kendi imkânlarıyla ürettikleri maddi duran varlıkların üretimi için yapılan giderlerin işlem tarihindeki maliyet bedeli üzerinden ilgili varlık hesaplarına kaydedileceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunun işleyişine ilişkin 187’nci maddesinde; edinilen maddi duran varlıkların, maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı, maliyet bedeline varlıkların elde edilmesinde yapılan her türlü giderin ilave edilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Yönetmelik’in 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı’nın niteliğini açıklayan 190’ıncı maddesine göre; herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin bu hesapta izlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; 2022 yılında yol yapımı amacıyla toplam 11.397.770,04 TL tutarındaki yapı malzemesi satın alınarak 150-İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’na kaydedildiği, söz konusu malzemelerin yol yapımında kullanılmasına karşın tamamının 630- Giderler Hesabı’na aktarıldığı dolayısıyla kurum kaynakları kullanılarak yapımı gerçekleştirilen yolların 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı bünyesinde kayıt altına alınmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu hatalı kayıtlar nedeniyle 2022 yılsonu mali tablolarında 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı’nın 11.397.770,04 TL eksik; 630-Giderler Hesabı’nın ise aynı tutarda fazla görünmesine neden olunmuştur.
Mali tabloların gerçek durumu yansıtması için yol yapımında kullanılan malzemelere ilişkin tutarların doğrudan giderleştirilmeyerek ilgili maddi duran varlık hesabında takip edilmesi gerekmektedir.