|
ÖZET: Yol yapımı amacıyla satın alınan bitüm malzemelerinin, ilgili duran varlık maliyetine eklenmeden doğrudan giderleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Büyükşehir Belediyesi İdare’si tarafından gerçekleştirilen yol yapımında kullanılan bu malzemelerin, toplamda 360.234.500,00 TL tutarında olduğu belirlenmiştir. Ancak, bu malzemelerin tamamı 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmiş, dolayısıyla yolların maliyetine dahil edilmemiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, kamu idarelerinin kendi imkanlarıyla ürettikleri maddi duran varlıkların maliyet bedeli üzerinden ilgili hesaplara kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, bitüm malzemesi bedellerinin 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına eklenmesi gerekirken, mevzuata aykırı olarak doğrudan giderleştirildiği ortaya çıkmıştır. Bu durum, İdarenin 31.12.2024 tarihli bilançosunda 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının eksik, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının ise fazla gösterilmesine yol açmıştır. Kamu idaresi, bu bulgularla ilgili gerekli düzeltmelerin yapılacağına dair bir yanıt vermiştir. Ancak, mevzuat hükümlerinin titizlikle uygulanması gerektiği önemle belirtilmektedir. |
BULGU: Yol Yapımı Amacıyla Satın Alınan İlk Madde ve Malzemelerin İlgili Duran Varlık Maliyetine Eklenmeden Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından yol yapımında kullanılmak üzere satın alınan bitüm malzemesinin ödemesinin yapılması ile birlikte doğrudan giderleştirildiği, bünyesine girdikleri yolların maliyetine eklenmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 42’nci maddesine göre Kurumların muhasebesinin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ikinci bölümünde belirlenen ve muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan temel muhasebe kavramları ile faaliyet sonuçları, bütçe uygulama sonuçları, nazım hesaplara ilişkin ilkeler ve varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar ilkelerinden oluşan bilanço ilkeleri ile üçüncü bölümünde belirlenen muhasebe standartları, kurallar ve uygulamalara ilişkin hükümler çerçevesinde yürütüleceği belirtilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 2’nci bölümünde yer alan “İç imkânlarla üretilen maddi duran varlıklar” başlıklı 20’nci maddesinde ise kamu idarelerinin bizzat kendi imkânlarıyla ürettikleri maddi duran varlıkların üretimi için yapılan giderlerin işlem tarihindeki maliyet bedeli üzerinden ilgili varlık hesaplarına kaydedileceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar hesap grubunun işleyişine ilişkin 187’nci maddesinde; edinilen maddi duran varlıkların, maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı, maliyet bedeline varlıkların elde edilmesinde yapılan her türlü giderin ilave edilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Yönetmeliğin 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının niteliğini açıklayan 190’ıncı maddesinde ise; herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin bu hesapta izlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, 2024 yılı içinde İdare tarafından bitüm malzemesi idare malı olacak şekilde gerçekleştirilen yol yapım ihalelerinde ve kendi imkanlarıyla yol yapımı amacıyla toplam 360.234.500,00 TL tutarında bitüm malzemesi satın alındığı; söz konusu malzemelerin yol yapımında kullanılmasına karşın tamamının 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına aktarıldığı dolayısıyla idare kaynakları kullanılarak yapımı gerçekleştirilen yolların Yeraltı Ve Yerüstü Düzenleri Hesabı bünyesinde kayıt altına alınmadığı tespit edilmiştir.
Yol yapımında kullanılan ve 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına eklenmek suretiyle aktifleştirilmesi gereken bitüm malzemesi bedellerinin anılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilerek doğrudan giderleştirilmesi sonucunda; İdarenin 31.12.2024 tarihli Bilançosunda 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri ve 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabının 360.234.500,00 TL tutarında eksik ve 2024 yılı Bilanço ve Faaliyet sonuçları Tablosunda 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının aynı tutarda fazla gösterilmesine neden olunmuştur.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle; bulgu konusu hususun yerine getirilmesi adına gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu idaresinin mevzuatın öngördüğü hükümlerin yerine getirilmesi için gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.