|
ÖZET: Yüklenici ve alt yükleniciler arasında imzalanan sözleşmelerin damga vergisinin ödenip ödenmediği konusunda yapılan denetimlerde, bu kontrolün yeterince sağlanmadığı tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Bakanlık tarafından ihale edilen yapım işlerinde, yüklenici firmaların alt yüklenicilerle yaptığı sözleşmelerin damga vergisi açısından incelenmediği görülmüştür. Örnek olarak, Siirt Havalimanı, Rize Artvin Havalimanı ve Elazığ Havalimanı projeleri gibi önemli inşaat işlerinde, damga vergisinin ödenip ödenmediği kontrol edilmemiştir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na göre, damga vergisi, sözleşme imzalayan taraflar tarafından ödenmesi gereken bir yükümlülüktür. Bu kanunun ilgili maddeleri, resmi dairelerin, kendilerine sunulan belgelerin damga vergisini kontrol etme zorunluluğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, sözleşmelerin damga vergisi oranı binde 9,48 olarak belirlenmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde de, yüklenicilerin alt yüklenicilerle sözleşme yapmadan önce idareye bildirimde bulunması gerektiği belirtilmiştir. Kamu idaresi, bu durumu kabul ederek yüklenici firmalara gerekli yazılı bildirimde bulunmuş ve tahakkuk eden damga vergilerinin bir kısmının ödendiğini, kalan kısmın ise takip edileceğini belirtmiştir. Bu bağlamda, yüklenici ve alt yükleniciler arasında imzalanan sözleşmelerin damga vergisinin ödenip ödenmediğinin kontrol edilmesi ve ödenmemiş vergilerin tespit edilerek vergi dairesine iletilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Yüklenici İle Alt Yükleniciler Arasında İmzalanan Sözleşmelerden Doğan Damga Vergisinin Ödenip Ödenmediğinin Kontrol Edilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık tarafından ihale edilen yapım işlerinde yüklenici ile alt yükleniciler arasında imzalanan sözleşmeler, Bakanlığa ibraz edildiğinde söz konusu sözleşmelerden doğan damga vergilerinin ödenip ödenmediğinin kontrol edilmediği görülmüştür.
Siirt Havalimanı Emniyet – Güvenlik Binası ve Mütemmimleri İnşaatı, Rize Artvin Havalimanı Üstyapı Tesisleri ve Müteferrik İşler İnşaatı, Bayburt Gümüşhane Havalimanı Altyapı ve Müteferrik İşler İnşaatı ile Elazığ Havalimanına Yedek Pist ile İlave Apron Yapımı ve Müteferrik İşler İnşaatı işlerinde yüklenici firmalar bazı firmalar ile altyüklenici sözleşmesi imzalamıştır. Ancak, bu sözleşmelerden doğan damga vergisinin ödenip ödenmediğinin kontrol edilmediği görülmüştür.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun;
“Konu” başlıklı 1’inci maddesinde, anılan Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olacağı,
“Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, Damga Vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu,
“Vergileme ölçüleri” başlıklı 10’uncu maddesinde, Damga Vergisinin nispi veya maktu olarak alınacağı, nispi vergide, kağıtların nevi ve mahiyetlerine göre, bu kağıtlarda yazılı belli para, maktu vergide kağıtların mahiyetlerinin esas olduğu, belli para terimi ile kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade ettiği,
“Resmi dairelerin mecburiyeti” başlıklı 26’ncı maddesinde, Resmi dairelerin ilgili memurlarının kendilerine ibraz edilen kağıtların Damga Vergisini aramaya ve vergisi hiç ödenmemiş veya noksan ödenmiş olanları bir tutanakla tespit etmeye veya bunları tutanağı düzenlemek üzere, vergi dairesine göndermeye mecbur olduğu,
Düzenlemesi yer almaktadır.
Söz konusu Kanuna ekli (1) sayılı tablonun “Akitlerle ilgili kağıtlar” başlıklı bölümünün ‘Belli parayı ihtiva eden kağıtlar’ başlıklı A fıkrasının 1’inci sırasında, Mukavelenameler, taahhütnameler ve temliknameler için uygulanacak Damga Vergisi oranının binde 9,48 olduğu belirtilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Alt yüklenicilerin çalıştırılması ve sorumlulukları” başlıklı 20’nci maddesinin beşinci fıkrasında, yüklenicilerin idare tarafından onaylanan alt yükleniciler ile bunlar işe başlamadan önce sözleşme yapması ve bir örneğini idareye vermesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Kamu idaresince bulgu konusu husus kabul edilmiş olup, yüklenici firmalara konuyla alakalı yazı yazıldığı, tahakkuk eden damga vergilerinin bir kısmının ödendiği, kalan vergilerin ödenmesinin takip edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak yüklenici ile alt yüklenicilerin imzalamış olduğu sözleşme bedeli üzerinden binde 9,48 oranında tahakkuk eden damga vergisinin ödenip ödenmediğinin kontrolünün sağlanması ve ödenmemiş vergilerin bir tutanakla tespit edilerek vergi dairesine gönderilmesi gerekmektedir.