Yüklenici ve Alt Yüklenicilerin İmalat Hatalarında Sorumluluk Sürecinin İşletilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Yüklenici ve Alt Yüklenicilerin İmalat Hatalarında Sorumluluk Sürecinin İşletilmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından “Millet Bahçesi” olarak kullanılmak üzere Belediyeye tahsisi yapılmış olan yapılarda ve çevre düzenlemelerinde imalat hatalarından kaynaklı bakım ve onarım giderlerinin yükleniciye rücu edilmeden Belediye tarafından yapıldığı görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Yapım işlerinde yüklenicilerin ve alt yüklenicilerin sorumluluğu” başlıklı 30’ncu maddesinde, “Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de onbeş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin Bakım ve Düzeltme Sorumlulukları“ başlıklı 25’inci maddesinde de aynı mevzuat hükmü bulunmaktadır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 30’uncu maddesi ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 25’inci maddeleri uyarınca, yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de 15 yıl süreyle müteselsilen sorumlu olup bu zarar ve ziyanın genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından 2019/88773 ihale kayıt numaralı “Ankara Atatürk Kültür Merkezi (AKM) 1. Etap Millet Bahçesi ile Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” (Sözleşme bedeli: 398.500.000,00 TL) ve 2021/589555 ihale kayıt numaralı Ankara Atatürk Kültür Merkezi (AKM) 2. Etap Millet Bahçesi ile Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” (Sözleşme bedeli: 84.250.000,00 TL) ihale edilmiştir. Söz konusu birinci ve ikinci etap işler 29.03.2023 tarihinde kesin kabul tutanağının onaylanmasıyla tamamlanmıştır.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 05.10.2021 tarihli 19012002-1903785 sayılı yazısı ile Altındağ İlçesi, Babaharmanı Mahallesinde bulunan 7549 ada 6 parsel numaralı, mülkiyeti Hâzineye ait taşınmazın “Millet Bahçesi” olarak kullanılmak üzere Altındağ Belediyesi adına ön tahsisinin yapılması uygun görülmüş, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Başkent Milli Emlak Daire Başkanlığının 10.10.2023 tarih ve E-64626606-400-7602845 yazısıyla da kesin tahsisi yapılmıştır.

Altındağ Belediyesinin 23.08.2024 tarihli E-46879524-750-254657 sayılı yazısıyla, AKM Millet Bahçesinin bazı bölgelerinde tadilat çalışmaları yapılması gerektiği belirtilerek Bakanlıktan 6306 sayılı Kanun’un Uygulama Yönetmeliği ve Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri gereğince kaynak aktarılması talebinde bulunulmuş, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı Strateji ve Finansman Daire Başkanlığının 25.09.2024 tarihli ve E-86447542-506.01-113272 sayılı yazısıyla 6306 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca “Millet Bahçesi Tadilat Yapım İşi”ne yönelik yapılacak uygulamalarda kullanılmak üzere Belediyeye 50.000.000,00 TL kaynak tahsisi yapılmıştır.

Altındağ Belediyesinin kendisine tahsis edilmiş olan, Millet Bahçesindeki yapılar ile çevre düzenlemelerine ait işlerle ilgili yapmış olduğu incelemelerde; yalıtım ve mekanik tesisatlarında sorunlar olduğu, EPDM yollarının yıprandığı, kanalizasyon kanallarında sorunlar olduğu, gösteri havuzlarındaki elektrik tesisatlarında ve korkuluklarda sorunlar yaşandığı, kat otoparklarında suların bulunduğu, dolgu ve sıkıştırma işlemlerinin uygun yapılmamasından kaynaklı asfalt, sert zemin ve oyun alanlarında çökmelerin meydana geldiği tespit edilmiş, sorunlarla ilgili olarak oluşan tahribatların yüklenici tarafından giderilmesi için Bakanlığa değişik tarihlerde yazılar yazılmıştır.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Uygulama Dairesi Başkanlığı Belediye yazılarına cevaben 17.07.2023 tarihli ve E-89194055- 755.03.99[060143]-450006 sayılı yazısında, iletilen sorunların yerinde incelenmesi yapılarak tespitlerin yapılması ve yüklenicinin hatasından kaynaklanan imalat hatalarının bulunması halinde eksik ve kusurların giderilmesi konusunda yüklenicinin uyarılacağı,

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 22.12.2023 tarih ve 8302553 sayılı yazısıyla da, oluşan soruna ilişkin Belediyenin talebiyle ilgili Genel Müdürlükçe yürütülen bir işlem bulunmadığı,

ifade edilmiştir.

Millet Bahçesi ile ilgili gelen şikayetler üzerine Belediye tarafından 2022 yılından itibaren aşağıdaki tabloda görüleceği üzere bakım onarım çalışmaları yapılmıştır.

Tablo 10: Millet Bahçesine Yapılmış Olan Bakım ve Onarımlar

Tabloda da görüleceği üzere “Millet Bahçesinin” Belediyeye tahsisinden 2024 yılının

sonuna kadar Belediyece Millet Bahçesindeki yapılar ve çevre düzenlerinin bakım ve onarımı için toplam 57.793.351,42 TL gider yapılmıştır.

Millet Bahçesindeki yapılar ve çevre düzenlenmesi ile ilgili olarak Belediyenin incelemeleri neticesinde tespit etmiş olduğu sorunlarla ilgili olarak inceleme dönemi itibarıyla Bakanlık tarafından sadece yüklenicinin uyarıldığı, yüklenicinin kusurundan kaynaklanan sorunların tespiti hususunda bir çalışmanın yapılmadığı görülmüştür.

Kamu İdaresi cevabında; Millet Bahçesindeki yapılar ile çevre düzenlemelerindeki eksikliklere ilişkin tespitlerin ilgili kuruma bildirildiği, bulguda belirtilen hususlarla ilgili tespitlerin yapılarak ilgili kuruma tekrar bildirileceği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, müteselsil sorumluluk süreci devam eden Millet Bahçesindeki bakım onarım yaptırılacak binalar ve çevre düzenlemeleri için, öncelikle yapım ihalesini gerçekleştiren idare tarafından bir teknik heyet kurularak gerekli ön tespitin yaptırılmasına ilişkin mekanizmanın işletilmesi, yapılacak incelemede yüklenicinin kusurundan kaynaklandığı tespit edildiği takdirde meydana gelen zarar ve ziyanın genel hükümlere göre yükleniciye ikmal ve tazmin ettirilmesi için durumun idaresine bildirilmesi gerekir.