Süre uzatımı verilen günlere karşılık gelen ödenek tutarı revize iş programında nasıl düzenlenmelidir (Yüksek Fen Kurulu)

Karar No : 2024/117

Karar Tarihi : 04.09.2024

YÜKSEK FEN KURULU KARARI

I–KONU

… tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre … tarihinde ihale edilerek, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na göre … tarihinde birim fiyat sözleşmeye bağlanan“… Yapılması”işinde; süre uzatımı, ödenek aktarımı ve revize iş programı hususlarında yüklenici ile idare arasında ortaya çıkan anlaşmazlık ile ilgili olarak Kurulumuz kararı talebidir.

II–İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

Konu, gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatı çerçevesinde Kurulumuzca inceleme ve değerlendirmeye tabi tutulmuş olup, anlaşmazlık konusuna ilişkin tarafların görüş, talep ve değerlendirmeleri aşağıda belirtildiği şekildedir.

01.08.2024 tarihli Anlaşmazlık Tutanağından özetle;

Yüklenicinin görüşü ve talebi;

İdareye bağlı ekiplerin . alanlarındaki yabancı ot temizliği, mıntıka ve moloz temizliğindeki yoğunluktan dolayı bahse konu iş kapsamındaki mahallerin sınır temizliğinde aksaklıklar yaşandığı tespitiyle Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ)’nin 29 uncu maddesinde yer alan hükümler gereği taraflarından kaynaklanmayan sebeplerden dolayı toplam 30 (Otuz) gün ilave süre verildiği,

Yapım işleri Genel Şartnamesi (YİGŞ)’nin 17 nci maddesi ve tip sözleşmenin 12 nci maddesine göre hazırlanan ve 20.06.2024 tarihli dilekçe ekinde idareye verilen revize iş programında; süre uzatımı kararının alındığı Başkanlık Olur tarihi olan 17.05.2024 tarihinden önceki ödenek dilimlerinin de değiştirilmesi sebebiyle bu iş programının idare tarafından uygun bulunmadığının taraflarına bildirildiği,

Söz konusu temizlik sorunlarının 2024 yılının Şubat ayı itibariyle başladığı, alanların temizlenmesi işinin şifahen belediye çalışanları tarafından temizleneceğinin söylendiği, bunun üzerine ilgili temizliklerin yapılması hususunun 06.03.2024 tarihli dilekçe ile idareye bildirildiği, iş programına uyulabilmesi için 2024 yılının Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs aylarında temizlenmesi gereken mahallerin 20-30 gün geç temizlendiği, taraflarına atfedilebilecek bir kusur yok iken sırf Olur tarihinin 17.05.2024 olması sebebi ile ilave sürenin buradan başlatılmasının gerçek duruma ve yasaya aykırı olduğu, zira bu tarihin öncesinde çalışma yapılamadığı, ayrıca temizlik ekipleri tarafından defalarca temizliğin tamamlandığı belirtilmesine rağmen, temizliğin imalat yapılabilecek seviyede olmadığı,

Revize iş programının imalatların niteliği, teknik özelliği ve yapım süreleri esas alınarak düzenlendiği, 2023 yılı ödeneğinin ilk iş programında olduğu gibi %10 olarak sabit tutulup değiştirilmediği, ödenek dilimlerinin yıl bazlı olduğu, revize iş programına göre 2024 yılı ödeneği olan %90 diliminin değişmediği ve realitede imalatların gerçekleştirildiği aylara göre hazırlandığı,

Gerek YİGŞ’de gerekse tip sözleşmede“Süre uzatımı karar tarihi itibariyle iş programı düzenlenmelidir”ibaresinin bulunmadığı, bu durumun hakkaniyete de aykırı olduğu, bu sebeple 07.06.2024 tarihinde idareye sunulan iş programının onaylanması hususunda verilen 21.06.2024 tarihli dilekçelerinin idare tarafından uygun bulunmadığı,

Bu sebeple, söz konusu iş programının idarenin istediği doğrultuda hazırlandığı ve taraflarınca da ihtirazı kayıt ile imzalandığı, konu ile ilgili olarak Kurulumuzdan görüş alınması taleplerinin bulunduğu,

Yönündedir.

İdarenin görüşü ve değerlendirmesi;

Anlaşmazlık Tutanağında yüklenici tarafından 2024 yılının Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs aylarında imalat yapılacak alanların temizlenmediği hususundan bahsedildiği, ancak 26.04.2024 tarihli yüklenici dilekçesinde“06.03.2024 tarihinden itibaren geçen sürenin ek süre olarak verilmesi”nin talep edildiği, bu süre boyunca söz konusu işte imalatların aksadığı ancak durmadan devam ettiği, 01.03.2024 -01.05.2024 tarihleri arasında yapılan imalatlar için 816.888,78 TL bedelli 2 nolu hakediş raporunun düzenlendiği,

Bu sebeple, yapılan ve yapılacak imalatlara yüklenici tarafından hazırlanan 07.06.2024 tarihli revize iş programına göre fiyat farkı ödenmesi durumunda, fiyat farkından dolayı haksız kazanç sağlanacağının aşikâr olduğu, aksi takdirde bu durumun mevcut ekonomik koşullarda kamu zararına sebebiyet vereceği, söz konusu iş programının revize edilmesin kabul edildiği tarih olan 17.05.2024 tarihinden sonrasını etkileyecek şekilde düzenlenmesi gerektiği, bu tarihten öncesinde yenilenme yapılması kararının uygun görülmediği,

Yüklenici tarafından belirtilen şekilde imalat yapılacak alanların temizlenmemesi ya da geç temizlenerek imalat yapılabilecek hale getirilmesi sebebiyle oluşan gecikme ile ilgili olarak yapı denetim heyetince yapılan incelemelerde ilave sürenin 30 gün olarak değerlendirildiği ve buna göre süre uzatım kararının alındığı, bu kararın gereği olarak yükleniciden de revize iş programının hazırlanmasının istenildiği,

Yüklenicinin, süre uzatımı kararının alındığı tarih itibariyle yapılan 1 nolu hakediş (20.11.2023-04.03.2024 tarihleri arası) ve 2 nolu hakediş (01.03.2024-01.05.2024 tarihleri arası) ile yapılan imalatlara göre iş programın gerisinde olduğu, işe başlanıldığında verilen ve taraflarınca onaylanan iş programına göre 2024 yılının Nisan ayı sonu itibariyle toplam harcanması gereken ödeneğin 2.164.002,00 TL olduğu,

Yüklenici tarafından hazırlanan 07.06.2024 tarihli revize iş programına göre 2024 yılının Nisan ayı sonu itibariyle toplam harcanması gereken ödenek tutarının 1.258.623,00 TL’ye düşürüldüğü, bu düzenlemeyle ileride yapılacak imalatlarla iş programının gerisinde kalmayarak, fiyat farkı hesabında öne geçmeyi amaçladığının düşünüldüğü,

Yukarıda bahsedilen sebeplerden dolayı; yüklenici tarafından hazırlanan ve 04.07.2024 tarihli ve 2031690 sayılı yazı ile ihtirazı kayıt düşülerek imzalanan 1. Revize iş programının taraflarınca uygun bulunduğu,

Belirtilmektedir.

Tarafların görüş, talep ve değerlendirmeleri bu şekilde belirtildikten sonra konunun inceleme ve değerlendirmesine geçilmiştir.

Başvuru yazısı ve ekleri incelendiğinde;

İşin, yer tesliminin 20.11.2023 tarihinde yapıldığı, sözleşmesine göre süresinin 270 gün ve bu süreye göre ilk iş bitim tarihinin 15.08.2024 olduğu, sözleşmede, havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı devresinin 0 (sıfır) gün olarak belirlendiği,

Saha temizliği gerekçesiyle 17.05.2024 tarihli ve E-1953704 sayılı Başkanlık Oluru ile 30 (Otuz) günlük süre uzatımı kararının alındığı ve yeni/revize iş bitim tarihinin 14.09.2024olarak belirlendiği,

Sözleşmesinde yıllar ödeneğinin, 2023 yılı için %10 (610.403,60 TL), 2024 yılı için %90 (5.493.632,40 TL) olarak belirlendiği, bu ödenekler dikkate alınarak hazırlanan ilk iş programının idaresince onaylandığı,

İdareden kaynaklanan nedenlerden dolayı 30 günlük ilave süre verilmesini öngören 17.05.2024 tarihli ve 1953704 sayılı Başkanlık Olur’unun 21.05.2024 tarihli ve E-1960688 sayılı yazı ile yükleniciye tebliğ edildiği,

Yüklenici tarafından hazırlanan 1. Revize iş programının 07.06.2024 tarihli ve 1995324 sayılı yazı ile idareye sunulduğu, idare tarafından 18.06.2024 tarihli ve E-2006791 sayılı yazı ile hazırlanan iş programının geçmiş aylarda yapılan imalatları etkileyecek şekilde hazırlanmış olması gerekçesiyle düzeltilmesi hususunun yazı ile yükleniciye tebliğ edildiği,

Yüklenici tarafından bu yazıya istinaden 21.06.2024 tarihli ve 2008858 sayılı yazıları ile duruma itiraz edildiği ve 07.06.2024 tarihli yazı ekindeki revize iş programının onaylanmasının talep edildiği,

İdarenin 04.07.2024 tarihli ve E-2023699 sayılı yazısı ile yükleniciye tekrar iş programının belirtilen şekilde revize edilmesi gerektiğinin bildirildiği, yüklenicinin 04.07.2024 tarihli ve 2031690 sayılı yazısıyla ihtirazı kayıt ile revize iş programının imzalandığı ve Kurulumuzdan görüş talep edilmesi hususlarının idareye bildirildiği,

Bu aşamadan sonra idare tarafından karar talebi ile Kurulumuza başvuru yapıldığı,

20.11.2023 – 04.03.2024 tarihleri arasında yapılan imalatlar için sözleşme fiyatlarıyla 442,545,26 TL (%7,25) ve 04.03.2024 – 01.05.2024 tarihleri arasında yapılan imalatlar için sözleşme fiyatlarıyla 816.888,78 TL (%13,38) ödeme yapıldığı,

İlk iş programı, idarece verilen süre uzatımı sonrası idare tarafından onaylanan ve yüklenici tarafından teklif edilen revize iş programlarında yer alan 2023 yılı ve 2024 yılı aylık ödenek dağılımlarının;

Karar No : 2024/117

Karar Tarihi : 04.09.2024

Şeklinde olduğu (Kuruşlar ihmal edilmiştir.),

İdarenin istediği şekilde hazırlanıp yüklenici tarafından ihtirazı kayıt ile imzalanan ve idaresince onaylanan 1. Revize iş programında; 2023 yılının Kasım, Aralık ile 2024 yılının Ocak, Şubat, Mart ve Nisan aylarının ödeneklerinin ilk iş programında olduğu gibi korunduğu, bu aylardan, çalışılamayan 30 günlük süre uzatımına tekabül eden ödeneğin diğer aylara aktarılmadığı, buna karşılık 2024 yılının Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarındaki ödeneklerin azaltılarak, 2024 yılının Ağustos ve Eylül aylarına aktarıldığı,

Yüklenici tarafından hazırlanıp idare tarafından uygun görülmeyerek iade edilen 1. Revize iş programında; 2023 yılının Kasım, Aralık ile 2024 yılının Ocak ve Şubat aylarının ödeneklerinin ilk iş programında olduğu gibi korunduğu, 2024 yılının Mart, Nisan, Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarından, çalışılamayan 30 günlük süreye tekabül eden ödeneğin azaltılarak, 2024 yılının Ağustos ve Eylül aylarına aktarıldığı,

Anlaşmazlığın 30 günlük süre uzatımı kararı sonucunda hazırlanacak revize iş programında ödenek dağılımının geriye doğru mu revize edileceği/düzenleneceği, yoksa süre uzatımı kararının alındığı 17.05.2024 tarihinden itibaren mi revize edileceği/düzenleneceği noktasında ortaya çıktığı,

Görülmektedir.

İşe ait sözleşmenin;

“İş programı”başlıklı 12 nci maddesinde;

“12.1. Yüklenici, iş programını yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde, sözleşme bedeli üzerinden imalatların niteliği, teknik özelliği ve yapım süreleri de göz önünde bulundurulmak suretiyle, gün bazında yapılması gereken iş tutarlarını hesaplayarak, ödeneklerin yıllara göre dağılım esasları ile varsa işin kısımları ile bitirme tarihlerini de dikkate alarak İdarece verilen örneklere uygun olarak hazırlar. Bu programda ayrıca; iş kalemleri, aylık imalat ve iş miktarları, (ihzarat ödemesi öngörülen işlerde ihzaratı.) yıllık ödenek dilimleri ve bunların aylara dağılımı gösterilir ve iş programı en az dört nüsha hazırlanarak onaylanmak üzere İdareye teslim edilir.

12.2. İdare, iş programını verildiği tarihten başlamak üzere 10 gün içinde onaylar.

12.3. İş programının hazırlanması ve uygulanması ile ilgili diğer hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır.”

“Süre uzatımı verilebilecek haller ve şartları”başlıklı 18 inci maddesinde;

Karar No : 2024/117

Karar Tarihi : 04.09.2024

“18.1. Süre uzatımıyla ilgili hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır.”,

İşe ait sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ)’nin;

“İş programı”başlıklı 17 nci maddesinin yedinci fıkrasında;

“İşte idarece onaylanan bir süre uzatımı olması, iş artışı/eksilişi yapılması, ödenek dilim değişikliği yapılması, idarenin izniyle havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı dönemde çalışılması, yeni fiyat tespiti yapılması gibi durumlarda … yüklenici bu hususun kendisine tebliği tarihinden başlamak üzere yedi gün içinde revize iş programı düzenleyerek idarenin onayına sunmak zorundadır. Revize iş programının süresinde teslim edilmemesi veya sunulan iş programının idarece uygun bulunmaması durumunda birinci fıkradaki hükümler uygulanır.”,

“Ataşmanlar ve ilgili diğer defterler”başlıklı 28 inci maddesinde;

“(1) İşyerlerinde, yapılan işlerin bütün ayrıntılarını günü gününe kayıt altına almak için, örneklerine göre şantiye günlük defteri, röleve ve ataşman defterleri, bunlarla ilgili belgeler yüklenici ile birlikte yapı denetim görevlisi tarafından tutulur. Yüklenici bu defterleri ve ilgili belgeleri imzalamak zorundadır. Bunlardan imzalı birer kopya yükleniciye verilir.

(2) Yüklenici ataşmanlar ve ilgili diğer defter ve belgeleri imzalamış olmakla içindekileri ve yapılan hesapların doğruluğunu kabul etmiş olur. İmzalamaz ise veya ihtirazı kayıtlar altında imzalarsa karşı görüşlerini yazılı olarak bildirmesi için, defter ve belgelerin kendisine gösterildiği tarihten başlamak üzere, on gün süre verilir.”

“İşin süresi ve sürenin uzatılması”başlıklı 29 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında;

“İdarenin, sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır. .”,

İşe ait sözleşme eki“4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar”ın;

“İş programı ve ödenek dilimi”başlıklı 7 nci maddesinin dördüncü fıkrasında;

“4735 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebep hallerinin gerçekleşmesi veya sözleşmenin ifasının idareden kaynaklanan nedenlerle gecikmesi nedeniyle yükleniciye süre uzatımı verilmiş olması halinde, gerçekleştirilmesi gereken aya göre iş kalemleri ya da iş grupları için uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun olarak fiyat farkı hesaplanır. Bu kapsamda revize edilen iş programına yüklenicinin kusuru nedeniyle uyulmadığı takdirde ikinci fıkraya göre işlem yapılır.”,

Hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümlerden;

İşin yer teslimi ile birlikte, idarece verilen örneğe uygun olarak, sözleşmede öngörülen yıllar ödeneği ile sözleşme kapsamında yapılacak imalatların, niteliği, tekniği ve yapım süreleri göz önünde bulundurularak aylık ödenek dağılımlarının yapıldığı ilk iş programının yüklenici tarafından hazırlanarak idare onayına sunulması gerektiği, idarenin de bu ilk iş programını onayını müteakip, işin yürütülmesi sırasında, bu ilk iş programında yer alan aylık dolayısıyla yıllık ödenekleri temin/tahsis etmesi gerektiği, başka bir ifade ile yüklenicinin bu ilk iş programında belirtilen aylık ödenek tutarları kadar imalat gerçekleştirmesi gerektiği,

Bununla birlikte; YİGŞ’nin 29 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında belirtildiği üzere, idarenin sözleşmenin ifasına yönelik yükümlülüğünü yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi, bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait olmak üzere, işte gerçekleşen gecikme süresinin tespit edilmesiyle en az gecikilen süre kadar yükleniciye süre uzatımı verilmesi gerektiği,

İş yerinde, yapılan işlerin bütün ayrıntılarını günü gününe kayıt altına almak için, örneklerine göre şantiye günlük defteri, röleve ve ataşman defterleri, bunlarla ilgili belgelerin yüklenici ile birlikte yapı denetim görevlisi tarafından tutulacağı, yüklenicinin bu defterleri ve ilgili belgeleri imzalamak zorunda olduğu, yüklenicinin ataşmanlar, ilgili diğer defter ve belgeleri imzalamış olmakla içindekileri ve yapılan hesapların doğruluğunu kabul etmiş olduğu, imzalamadığı takdirde veya ihtirazı kayıt ile imzaladığı durumda, karşı görüşlerini yazılı olarak bildirmesi gerektiği, karşı görüşlerini yazı ile bildirmediği takdirde belgelerin ve defterlerin içinde kayıtlı hususları kabul ve imza etmiş sayılacağı,

İdaresince verilen süre uzatımlarının (iş artışına karşılık verilenler hariç) sözleşmesinde öngörülen süre kadar çalışılamadığı (durma veya yavaşlama sebebi ile eksik çalışıldığı) gerekçesi ile verildiğinin kabulünün gerektiği, bu sebeple yani durma veya yavaşlama sebebi ile çalışılamayan bu sürede onaylı iş programında belirtilen ödenek kadar bir ödenek harcamasından da bahsedilemeyeceği, dolayısıyla bu sürede harcanamayan ödeneğin de, verilen süre uzatımı sonrası yeniden belirlenen işin kalan süresi içerisinde harcanacak şekilde aktarılması gerektiği,

Bunu teminen, idaresince alınan her süre uzatımı kararında, verilen süre ile birlikte idareden kaynaklı çalışılamayan gün sayısı ve bu günlerde harcanamayan ödeneğin belirlenip, işin kalan yeni süresi içerisinde harcanmak üzere aktarıldığı bir“Süre uzatımı ve ödenek aktarma kararı”alınması ve her defasında yükleniciye tebliğini müteakip, yüklenici tarafından hazırlanıp idarece onaylanacak revize iş programına/programlarına göre iş ve işlemlerin (fiyat farklarının hesaplanması dâhil) yürütülmesi gerektiği,

Hususları açıktır.

Bu tespit ve değerlendirmeler ile idarece verilen süre uzatımı ve taraf beyanları birlikte göz önüne alındığında;

İşteki durma veya yavaşlama sebebiyle yükleniciye ilave süre verilmesi halinde, bu sürenin, süre uzatımı karar tarihi öncesinde ortaya çıkan durma veya yavaşlama sebebi ile6/7

verildiğinin kabulünün gerektiği, bunu durumun tespitinin ise YİGŞ’nin“Ataşmanlar ve ilgili diğer defterler”başlıklı 28 inci maddesi hükümlerine göre düzenlenmesi zorunlu olan belgelerin işin devamı esnasında hazırlanması halinde tespit edilebileceği,

Bu bağlamda, iş artışına karşılık verilenler hariç, idaresince verilen 30 günlük ilave sürenin yüklenicinin çalışamadığı günlere karşılık verildiği, bu günlerin hangi ayda/aylarda olduğunun ise ancak taraflarca bilinebileceği, dolayısıyla idarece verilen 30 günlük ilave süreye dayanak olan günlere karşılık gelen mevcut iş programındaki harcanamayan ödenek tutarının da belirlenip sonraki aylara aktarılması gerektiği, verilen ilave süre ile yeniden belirlenmiş olan kalan yeni sürede, ödenek aktarımı ile yeniden belirlenmiş olan“kalan yeni ödeneğin”sözleşmenin 12 nci ve YİGŞ’nin 17 nci maddeleri hükümlerine uygun olarak dağıtımının yapılacağı revize iş programının hazırlanması ve onaylanmasını müteakip, iş ve işlemlerin (Fiyat farklarının hesaplanması dâhil) bu revize iş programına göre yürütülmesi gerektiği,

Değerlendirilmektedir.

III- KARAR

Konu, ön bölümlerde belirtildiği üzere incelenmiş ve değerlendirilmiş olup, buna göre“… Yapılması”işinde;

İdare tarafından verilen 30 günlük ilave süreye dayanak olan günlere karşılık gelen mevcut iş programındaki harcanamayan ödenek tutarının belirlenip sonraki aylara aktarılmasına, bu süre ve ödenek tutarı dikkate alınarak revize iş programının hazırlanmasına ve buna göre fiyat farklarının hesaplanmasına,

05.01.2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun Ek 1ve Ek 2 nci maddelerine istinaden 04.09.2024 tarihinde yapılan toplantıda katılanların oy birliği ile karar verilmiştir.