|
ÖZET: Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından görevlendirilen dış değerlendiricilerin yol ve konaklama masraflarının, Üniversite’nin Döner Sermaye İşletmesi gelirlerinden karşılandığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 13. maddesi, kamu idarelerinin bütçelerini yalnızca yasalarla belirlenen görevleri yerine getirmek için kullanabileceğini belirtmektedir. YÖKAK, özel bütçeli bir kamu idaresi olarak, kendisine tahsis edilen bütçeyi kullanarak yükseköğretim kurumlarının kalite değerlendirmelerini gerçekleştirmekle yükümlüdür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 35. maddesi, YÖKAK’ın mali ve idari özerkliğe sahip olduğunu ve belirli görevleri yerine getirmek için gerekli harcamaları kendi bütçesinden karşılaması gerektiğini ifade etmektedir. Ancak, Ahi Evran Üniversitesi’nde yapılan denetimlerde, dış değerlendirme ekip üyelerinin masraflarının Döner Sermaye İşletmesi tarafından karşılandığı görülmüştür. Bu durum, ilgili mevzuat gereği YÖKAK’ın sorumluluğundaki harcamaların yanlış bir şekilde başka bir bütçeden karşılandığını ortaya koymaktadır. Kamu İdaresi, değerlendiricilerin masraflarının Yükseköğretim Kalite Kurulu Değerlendirme Programları Kılavuzu’na göre karşılanması gerektiğini belirtse de, YÖKAK’ın bu giderleri üstlenmesi gerektiği açıktır. Dolayısıyla, YÖKAK tarafından görevlendirilen değerlendiricilerin masraflarının, ilgili mevzuat çerçevesinde YÖKAK bütçesinden karşılanması gerekmektedir. |
BULGU: Yükseköğretim Kalite Kurulu Tarafından Görevlendirilen Dış Değerlendiriciler İçin Döner Sermaye İşletmesi Gelirlerinden Geçici Görev Yolluğu ve Konaklama Bedeli Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin kurumsal dış değerlendirme ve kurumsal akreditasyon programlarını değerlendirmek üzere YÖKAK (Yükseköğretim Kalite Kurulu) tarafından görevlendirilen dış değerlendiricilere ait yol masrafı ve konaklama giderlerinin Döner Sermaye İşletmesi gelirlerinden karşılandığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçe ilkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; kamu idarelerine bütçeyle verilen harcama yetkisinin sadece yasalarla mükellef kılındıkları görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi için kullanılacağı açıkça hükme bağlanmıştır. Anılan Kanun’un “Bütçe türleri ve kapsamı” başlıklı 12’nci maddesinde ise kamu hizmeti kriteri göz önünde bulundurularak kamu idareleri sınıflandırılmış ve kapsama dâhil olan idareler sayılmak suretiyle belirlenmiştir.
YÖKAK adı geçen Kanun’a ekli II/A sayılı cetvelde sayılan kurumlar arasında yer aldığından, bu Kanun’un 12’nci maddesinde de ifade edildiği üzere mevzuatta tanımlanmış olan kamu hizmetini yürütmek üzere kendisine tahsis edilen gelirden harcama yapma yetkisine haiz özel bütçeli bir kamu idaresidir.
Nitekim 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretim Kalite Güvencesi Sistemi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu” başlıklı ek 35’inci maddesinde de Kurulun idari ve mali özerkliğe sahip, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli bir kamu idaresi olduğu hükmüne yer verilmiştir. Aynı maddede Kurulun görevleri; yükseköğretim kurumlarının akademik ve idari hizmetlerinin kalite düzeylerine ilişkin değerlendirmeler yapmak, kalite güvencesi, akreditasyon süreçleri ve bağımsız dış değerlendirme kurumlarının yetkilendirilmesi süreçlerini yürütmek olarak belirlenmiştir.
Diğer bir ifadeyle; idari ve mali özerkliğe sahip, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli bir kurum olan YÖKAK’ın, mezkûr maddede sayılan görevleri ve hizmetleri, kendisine tahsis edilen bütçe ödeneğini kullanarak yerine getirmesi gerekmektedir. Zira 2547 sayılı Kanun’un ek 35’inci maddesinin tanıdığı yetkiye istinaden 23.11.2018 tarih ve 30604 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kalite Güvencesi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu Yönetmeliği’nin “Kurulun mali yapısı” başlıklı 28’inci maddesinde de YÖKAK hizmetlerinde ihtiyaç duyulan tüm giderlerin Kurul bütçesinden karşılanacağı açıkça ifade edilmiştir.
Ancak yapılan denetimlerde; Ahi Evran Üniversitesinin kalite güvence sistemini değerlendirmek üzere görevlendirilen dış değerlendirme takım üyelerinin yol masraflarıyla konaklama giderlerinin Üniversite Döner Sermaye İşletmesi tarafından karşılandığı tespit edilmiştir.
Üniversitenin söz konusu faaliyetleri yürütme konusunda herhangi bir yetkisi ve sorumluluğu olmadığından bu giderlerin Döner Sermaye bütçesinden karşılanması, 5018 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesine aykırılık teşkil etmektedir. Bu nedenle Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından dış değerlendirme yapmak üzere görevlendirilen kişilere ait giderlerin Döner Sermaye İşletmesi Bütçesinden karşılanmaması gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, denetime katılacak değerlendiricilerin yolluk ve konaklama giderlerinin Yükseköğretim Kalite Kurulu Değerlendirme Programları Kılavuzu’nun “B.7. Değerlendirme Süreci Kapsamındaki Harcamalar” başlığı altında bulunan “Yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilecek olan değerlendirme süreçlerine ilişkin her türlü harcama, dış değerlendirme süreci yürütülen yükseköğretim kurumunun ilgili bütçesinden karşılanır.” hükmü gereğince Üniversite tarafından yapılması gerektiğinin belirtildiğini;
Üniversite Döner Sermaye bünyesinde Bütünleşik Kalite Yönetim Sistemi yazılımı geliştirildiğini ve ilgili programın kurum ve kuruluşlardan talep gördüğünü, bahse konu programın satışında, Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından akredite olmanın önemli bir etken oluşturduğunu;
Söz konusu satış işlemlerinden elde edilen gelirlerden 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58 inci maddesi gereği birim payı ayrılarak, ilgili birimlerin ihtiyacı olan mal ve hizmet alımlarında kullanıldığını, Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından görevlendirilen değerlendiricilere ait giderlerin de Üniversitenin geliştirmiş olduğu bu yazılımın satışından elde edilen gelirlerden karşılandığını;
Belirtmiştir.
Her ne kadar Kamu Kurumu, değerlendiricilere ait giderlerin ilgili yazılımın satışından elde edilen gelirlerden karşılandığını belirtse de, yukarıda açıklanan mevzuata göre ilgili kamu hizmetini gerçekleştirme görevi YÖKAK’a verildiği için 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun yukarıda belirtilen düzenlemeleri uyarınca ve Yükseköğretim Kalite Güvencesi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu Yönetmeliği gereğince hizmete ilişkin giderlerin YÖKAK tarafından karşılanması gerektiği değerlendirilmektedir.