|
ÖZET: Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından görevlendirilen dış değerlendiricilerin masraflarının, üniversite özel bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu idarelerinin bütçelerinin yalnızca belirli görevlerin yerine getirilmesi için kullanılabileceğini belirtmektedir. YÖKAK, bu kanun kapsamında özel bütçeli bir kamu idaresi olarak, kendi hizmetleri için tahsis edilen bütçeyi kullanma yetkisine sahiptir. Bu nedenle, dış değerlendiricilerin yol, gündelik ve konaklama giderlerinin üniversite bütçesinden karşılanması, mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu da YÖKAK’ın mali ve idari özerkliğini vurgulamakta ve bu kurumun belirlenen görevlerini yerine getirmek için kendi bütçesini kullanması gerektiğini ifade etmektedir. YÖKAK’ın dış değerlendirme süreçleri ve akreditasyon faaliyetleri için gerekli giderlerin, kendi bütçesinden karşılanması gerektiği açıktır. Üniversitenin bu masrafları üstlenmesi, kaynakların etkin kullanımını da olumsuz yönde etkilemektedir. Kamu idaresinin yaptığı açıklamada, YÖKAK tarafından gönderilen talimatlar doğrultusunda bu giderlerin üniversite bütçesinden karşılandığı belirtilse de, 5018 sayılı Kanun ve Yükseköğretim Kalite Kurulu Yönetmeliği’nin hükümleri, bu durumun yasal dayanağının olmadığını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, dış değerlendiricilere ait masrafların üniversite bütçesinden karşılanması uygun görülmemektedir. |
BULGU: Yükseköğretim Kalite Kurulu Tarafından Görevlendirilen Dış Değerlendiricilerin Masraflarının Üniversite Özel Bütçesinden Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin kurumsal dış değerlendirme ve kurumsal akreditasyon programlarını değerlendirmek üzere Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından görevlendirilen dış değerlendiricilere ait yol masrafı, gündelik ve konaklama giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılandığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçe ilkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; Kamu idarelerine bütçeyle verilen harcama yetkisi,kanunlarla veya Cumhurbaşkankığı kararnameleriyle düzenlenen görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılacağı açıkça hükme bağlanmıştır. Anılan Kanun’un “Bütçe türleri ve kapsamı” başlıklı 12’nci maddesinde ise kamu hizmeti kriteri göz önünde bulundurularak kamu idareleri sınıflandırılmış ve kapsama dâhil olan idareler sayılmak suretiyle belirlenmiştir.
YÖKAK adı geçen Kanun’a ekli II/A sayılı cetvelde sayılan kurumlar arasında yer aldığından, bu Kanun’un 12’nci maddesinde de ifade edildiği üzere mevzuatta tanımlanmış olan kamu hizmetini yürütmek üzere kendisine tahsis edilen gelirden harcama yapma yetkisine haiz özel bütçeli bir kamu idaresidir.
Nitekim 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretim Kalite Güvencesi Sistemi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu” başlıklı ek 35’inci maddesinde de Kurulun idari ve mali özerkliğe sahip, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli bir kamu idaresi olduğu hükmüne yer verilmiştir. Aynı maddede Kurulun görevleri; yükseköğretim kurumlarının akademik ve idari hizmetlerinin kalite düzeylerine ilişkin değerlendirmeler yapmak, kalite güvencesi, akreditasyon süreçleri ve bağımsız dış değerlendirme kurumlarının yetkilendirilmesi süreçlerini yürütmek olarak belirlenmiştir.
Diğer bir ifadeyle; idari ve mali özerkliğe sahip, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli bir kurum olan YÖKAK’ın, mezkûr maddede sayılan görevleri ve hizmetlerini, kendisine tahsis edilen bütçe ödeneğini kullanarak yerine getirmesi gerekmektedir. Zira 2547 sayılı Kanun’un ek 35’inci maddesinin tanıdığı yetkiye istinaden 23.11.2018 tarih ve 30604 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kalite Güvencesi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu Yönetmeliği’nin “Kurulun mali yapısı” başlıklı 28’inci maddesinde de YÖKAK hizmetlerinde ihtiyaç duyulan tüm giderlerin Kurul bütçesinden karşılanacağı açıkça ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda söz konusu hizmetleri yerine getirmek amacıyla yapılacak harcamaların, Kurul bütçesinden karşılanması gerekmektedir.
Üniversitenin söz konusu faaliyetleri yürütme konusunda herhangi bir yetkisi ve sorumluluğu olmadığından bu giderleri kendi bütçesinden karşılaması, 5018 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesine aykırılık teşkil etmektedir. Bu durum aynı zamanda, Üniversitenin tasarrufunda bulunan kaynakların bir kısmının kendi sorumluluk alanın dışına aktarılmasına sebebiyet verdiğinden, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını da kısıtlamaktadır.
Buna göre, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından dış değerlendirme yapmak üzere görevlendirilen personele ait giderlerin Üniversite bütçesinden karşılanması söz konusu düzenlemelere aykırı olmaktadır.
Kamu idaresi cevabında “Üniversitemizin kurumsal dış değerlendirme ve kurumsal akreditasyon programlarını değerlendirmek üzere Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından görevlendirilen dış değerlendiricilere ait yol masrafı, gündelik ve konaklama giderleri; Yükseköğretim Kalite Kurulu Başkanlığı tarafından tüm üniversitelere gönderilen 2024 Kurumsal Akreditasyon Programı konulu yazıda (EK-1) ulaşım, konaklama vb. giderlerin Üniversitemiz tarafından karşılanması gerektiği talimatlandırıldığı için 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamında Kurum bütçesinden karşılanması durumunda kalınmıştır.” denilmiştir.
Ancak,5018 sayılı Kanunun 13’üncü maddesi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu Yönetmeliği’nin 28’inci maddesi hükümleri açık olup, verilen talimatların kanun ve yönetmelik hükümlerine uygun olması gerektiğinden , kamu idaresi cevabının kabulü mümkün değildir. Dolayısıyla Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından dış değerlendirme yapmak üzere görevlendirilen personele ait giderlerin Üniversite bütçesinden karşılanması mümkün görülmemektedir.