ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyenin konut projeleri çerçevesinde tahsil edilen peşinat ve taksitlerin hatalı bir şekilde Alınan Sipariş Avansları Hesabına kaydedildiğini ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 340. maddesi, bu hesabın mal ve hizmet satışları için tahsil edilen avansların izlenmesi amacıyla kullanılması gerektiğini belirtmektedir. Yönetmelik gereği, avans mahsubu yapıldığında alınan tutarların ilgili hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemelerde, Müze Evleri, Yenimahalle 42 Konutları, Kapalı Pazar Alanı ve İş Merkezi gibi projelerde tahsil edilen tutarların, konut ve işyerlerinin teslim edilmesine rağmen Alınan Sipariş Avansları Hesabından çıkış yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, söz konusu hesabın Bilançoda 74.690.027,17 TL alacak bakiyesi göstermesine neden olmuştur. Sayıştay’ın son denetiminde de bu konuya dikkat çekilmiş, ancak belediye tarafından herhangi bir düzeltici işlem gerçekleştirilmemiştir.

Kamu İdaresi, 2025 yılı içerisinde gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, belediyenin teslim yükümlülüğünü yerine getirmesine rağmen Alınan Sipariş Avansları Hesabından çıkış yapılmaması, 2024 yılı sonu bilançosunda bu hesabın fazladan görünmesine yol açmıştır.

BULGU: Yükümlülükler Yerine Getirildiği Halde Alınan Sipariş Avansları Hesabından Çıkış Yapılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Belediyenin konut projeleri kapsamında satılan konutlardan tahsil edilen peşinat ve taksit tutarlarının hatalı olarak Alınan Sipariş Avansları Hesabına kaydedilerek muhasebeleştirildiği görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabının niteliğine ilişkin 264’üncü maddesinde bu hesabın, mal ve hizmet satış faaliyeti olan kurumların satış amacıyla gelecekte yapacağı mal ve hizmet teslimleri ile ilgili olarak peşin, belirli olmayan bir vadeyle, vadesiz ve/veya bir yıldan kısa vadeli olarak tahsil ettiği avans tutarlarının izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir. Yönetmelik’in 265’inci maddesinde ise avansın mahsubu yapıldığında alınan avans tutarının bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedileceği belirtilmiştir.

Yapılan incelemede, Müze Evleri, Yenimahalle 42 Konut, Kapalı Pazar Alanı ve İş Merkezi İşyerleri ve Bağlarbaşı Sanayi Sitesi İşyerleri satışı kapsamında yapılan tahsilat tutarlarının önceki yıllarda 340 Alınan Sipariş Avansları hesabına alacak kaydedildiği, söz konusu konut ve işyerleri önceki yıllarda tamamlanıp teslim edilmesine rağmen 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabından çıkış yapılmadığı görülmüştür. Belediyenin mezkur konut ve işyerlerini teslim yükümlülüğünü yerine getirmesi nedeniyle 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabının bakiye vermemesi gerekirken, hesabın Bilançoda 74.690.027,17 TL alacak bakiyesi verdiği görülmüştür.

Son denetim yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, 2025 yılı içerisinde 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabına ilişkin düzeltmelerin yapılacağı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, Belediyenin teslim yükümlülüğünü yerine getirmesine rağmen 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabından çıkış yapılmaması nedeniyle 2024 yıl sonu Bilançosunda bu hesabın 74.690.027,17 TL fazla görünmesine sebep olunmuştur.