|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, belediye şirketinin mali kayıt ve işlemlerinde, yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmemesi nedeniyle çeşitli gecikme zammı ve idari para cezası ödemeleri tespit edilmiştir. Şirketin, Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde ticari bir yapı olarak, yükümlülüklerini yerine getirme sorumluluğu bulunmaktadır. Bu bağlamda, şirketin menfaatlerini koruma yükümlülüğü, zamanında ödemelerin yapılmasını ve gerekli bildirimlerin süresi içinde gerçekleştirilmesini gerektirmektedir.
2024 yılı içerisinde, şirketin karşılaştığı gecikme zammı ve idari para cezalarının toplamı 3.265.414,61 TL olarak belirlenmiştir. Bu cezaların büyük bir kısmı vergi ve sosyal güvenlik kurumlarına yönelik olup, zamanında ödenmeyen borçlar nedeniyle oluşmuştur. Şirketin, bu tür mali yükümlülüklerden kaçınabilmesi için yönetsel ve mali kontrollerini güçlendirmesi ve harcamalarını düzenli olarak planlaması önem arz etmektedir. Sonuç olarak, şirketin çeşitli kurumlara karşı olan yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi, ek mali yükümlülüklerden kaçınmak adına kritik bir öneme sahiptir. Bu doğrultuda, gerekli önlemlerin alınması ve etkili bir mali yönetim anlayışının benimsenmesi, şirketin sürdürülebilirliği açısından gereklidir. |
BULGU: Yükümlülüklerin Zamanında Yerine Getirilmemesi Nedeniyle Gecikme Cezası ve İdari Para Cezası Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin mali kayıt ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; ödemelerin vade tarihinden sonra yapılması, bildirimlerin süresi içinde verilmemesi gibi nedenlerle çeşitli kurumlara gecikme zammı ve idari para cezası ödemelerinin gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Şirketler, kar amacı ile kurulmuş olan ticari yapılar olup tüzel kişiliğe sahiptirler. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri gereğince kurulan şirketler, Kanun’un 16’ncı maddesine göre tacir niteliğini haiz olup, Kanun’un 18’inci maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğince de ticarete ilişkin tüm faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmek zorundadırlar. Dolayısıyla şirket menfaatlerinin korunması zorunluluğu bulunmaktadır.
Aşağıdaki tabloda Şirketin 2024 yılı içerisinde çeşitli nedenlerle katlanmak zorunda bırakıldığı gecikme zammı ve idari para cezalarının sebebi ve tutarları gösterilmiştir.
Tablo 4: 2024 Yılı İçerisinde Sebep Olunan Gecikme Zammı ve İdari Para Cezaları
| Tarih | Açıklama | Ödenen Tutar |
| 12.01.2024 | Vergi ve SGK Cezaları | 1.129,50 |
| 12.01.2024 | Vergi ve SGK Cezaları | 6,51 |
| 01.06.2024 | Hatay Büyükşehir Belediyesi Gecikme Zammı | 3.242.954,73 |
| 12.06.2024 | Vergi ve SGK Cezaları | 32,73 |
| 12.06.2024 | Vergi ve SGK Cezaları | 32,75 |
| 12.06.2024 | Vergi ve SGK Cezaları | 36,40 |
| 24.09.2024 | Vergi ve SGK Cezaları | 681,53 |
| 08.11.2024 | Vergi ve SGK Cezaları | 1.129,50 |
| 12.11.2024 | Vergi ve SGK Cezaları | 1.129,50 |
| 20.12.2024 | Vergi ve SGK Cezaları | 18.088,66 |
| 24.12.2024 | Vergi ve SGK Cezaları | 192,80 |
| Toplam | Toplam | 3.265.414,61 |
İdari para cezasına sebebiyet verilmesi, çeşitli kurumlara olan borçların vadesinde ödenmemesi ve yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmemesi gibi sebepler Şirketin ilave mali yük altına girmesine neden olmaktadır. Şirketin benzer cezai işlemlere muhatap kalmaması için gerekli özenin gösterilmesi gerekmekle birlikte, bu kapsamdaki yönetsel ve mali kontrollerin oluşturulması ve etkinliğinin izlenmesi Şirket yönetiminin asli görev ve sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Bununla birlikte Şirket kaynaklarının kullanımının özellikle düzenli aralıklarla yapılan harcamalar dikkate alınarak planlanması, söz konusu giderlerin zamanında ve eksiksiz olarak ödenmesine imkân sağlayacaktır.
Sonuç olarak, farklı kurumlara karşı olan yükümlülüklerin gerekli tedbir ve önlemler alınarak yasal süresi içerisinde yerine getirilmesi ve Şirketin gecikme zammı veya idari para cezası mahiyetinde ek bir mali külfete muhatap bırakılmaması gerekmektedir.