|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye kapsamında kira sözleşmelerine uymayan kiracıların, kira bedellerini zamanında ödememelerine rağmen sözleşmelerinin feshedilmediğini ve ihalelerden yasaklanmadığını ortaya koymuştur. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, kiracıların taahhütlerini yerine getirmemeleri durumunda, idarenin ihtar vermesi ve ardından sözleşmeyi feshetme hakkına sahip olduğunu belirtmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, bu yaptırımların uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Üniversite ile kiracılar arasında imzalanan kira sözleşmeleri, kiracıların kira bedellerini belirlenen tarihlerde ödemelerini zorunlu kılmaktadır. Zamanında ödenmeyen kiralar için idarenin en az 10 gün süreli ihtar vermesi gerektiği, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceği ve teminatların gelir kaydedileceği ifade edilmiştir. Ancak, denetim bulgularında, ihtarların çekilmediği ve sözleşmelerin feshedilmediği görülmüştür. Sonuç olarak, kiracıların yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda gerekli yaptırımların uygulanmadığı anlaşılmaktadır. Kamu İdaresi, 2024 yılından itibaren kiralama ihalelerinde sözleşme şartlarının daha dikkatli takip edileceğini belirtmiş, ancak mevcut durumda sözleşme yaptırımlarının uygulanmadığına dair herhangi bir belge sunulmamıştır. |
BULGU: Yükümlülüklerini Yerine Getirmeyen Kiracılara Kira Sözleşmelerinde Belirtilen Yaptırımların Uygulanmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Sözleşme yükümlülüklerine aykırı olarak kira bedellerini zamanında ödemeyen kiracıların, kira sözleşmelerinin feshedilmediği ve ihalelerden yasaklanmadığı tespit edilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Müteahhit veya müşterinin sözleşmenin bozulmasına neden olması” başlıklı 62’nci maddesinde; sözleşme yapıldıktan sonra 63’üncü maddede yazılı hükümler dışında müteahhit veya müşterinin taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü, şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, idarenin en az 10 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatın gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedileceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “İdarelerce ihalelere katılmaktan geçici yasaklama” başlıklı 84’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında ise; üzerine ihale yapıldığı halde usulüne göre sözleşme yapmayan istekliler ile sözleşme yapıldıktan sonra taahhüdünden vazgeçen ve mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyenler hakkında da, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından, haklarında bir yıla kadar bütün ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verileceği ve bu kararların Resmi Gazete’de yayımlanacağı ifade edilmiştir.
Buna göre; taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen kiracıların sözleşmelerinin feshedilip, teminatlarının gelir kaydedilmesi ve bu kiracıların ihalelere katılmaktan geçici olarak yasaklanması için ilgili Bakanlığa bildirilmesi gerekmektedir.
Üniversite ile müstecirler arasında imzalanan “Kira Sözleşmesi” hükümleri gereği; kiracıların, kira bedellerini verilen süre ve kira ödeme tarihlerinde ödemek zorunda oldukları, zamanında ödenmeyen kira bedelleri için idarenin en az 10 gün süreli ihtar vereceği, ihtarda belirtilen süre içerisinde kiranın yine de ödenmemesi durumunda ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği belirtilmiştir. Ayrıca “Kira Şartnamesi” gereği feshedilen sözleşmelerin genel hükümlere göre tasfiye edilerek kesin teminatların gelir kaydedileceği ifade edilmiştir.
Üniversite tarafından kiraya verilen 32 adet taşınmazdan, sözleşme hükümlerine aykırı olarak kira bedelleri müstecirlerce zamanında ödenmeyen 11 adet taşınmaz ve kira ödeme tarihleri aşağıdaki Tablo 6’da gösterilmiştir:
Tablo 6: Kira Bedelleri Zamanında Tahsil Edilmeyen Taşınmazlar
| Kiralanan Yerler | Kiranın Ödenmesi Gereken Tarih |
Kiranın Ödendiği Tarih |
| Çarşı Binası 1 Nolu Yer (Kırtasiye) | 20.07.2023 | 12.10.2023 |
| Çarşı Binası 2 Nolu Yer (Kahve Dükkanı) | 26.06.2023 | 11.10.2023 |
| Çarşı Binası 3 Nolu Yer (Çiğköfte/Kuruyemiş) | 15.09.2023 | 20.10.2023 |
| Çarşı Binası 4 Nolu Yer (Market) | 12.07.2023 | 12.10.2023 |
| Çarşı Binası 5 Nolu Yer (Kafeterya) | 12.07.2023 | 12.10.2023 |
| Çarşı Binası 5 Nolu Yer (Kafeterya) | 12.10.2023 | 17.11.2023 |
| Çarşı Binası 6 Nolu Yer (Playstation Oyun Salonu) | 08.09.2023 | 03.10.2023 |
| Çarşı Binası 7 Nolu Yer (Playstation Oyun Salonu) | 12.07.2023 | 21.08.2023 |
| Çarşı Binası 11 Nolu Yer (Restaurant/Kafe) | 23.01.2023 | 12.10.2023 |
| Çarşı Binası 11 Nolu Yer (Restaurant/Kafe) | 08.09.2023 | 12.10.2023 |
| Çarşı Binası 11 Nolu Yer (Restaurant/Kafe) | 08.12.2023 | – |
| Merkezi Personel ve Öğrenci Kafeteryası | 12.07.2023 | 12.10.2023 |
| Merkezi Personel ve Öğrenci Kafeteryası | 12.10.2023 | 17.11.2023 |
| Yeşil Enerji Evi Kafeteryası | 31.07.2023 | 18.12.2023 |
| Yeşil Enerji Evi Kafeteryası | 30.10.2023 | 18.12.2023 |
| Merkezi Spor Kompleksi Kafeteryası | 10.07.2023 | 12.10.2023 |
| Merkezi Spor Kompleksi Kafeteryası | 09.10.2023 | 27.10.2023 |
Yapılan incelemede; sözleşme hükümlerine aykırı olarak kira bedellerini ödeme tarihlerinde ödemeyen müstecirler için, en az 10 gün süreli ihtarların çekilmediği, sözleşmelerinin feshedilmesi, kesin teminatın gelir kaydedilmesi ve ihalelere katılmaktan geçici olarak yasaklama yaptırımlarının uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, 2024 yılından itibaren yapılan ve yapılacak olan kiralama ihalelerinde şartname ve sözleşme maddelerinin takip edileceği belirtilmiştir. Ancak bulguya konu olan kira bedelleri tahsil edilmeyen taşınmazlar için sözleşmelerindeki yaptırımların uygulandığına dair bir bilgi veya belge sunulmamıştır.