Zabıta ve İtfaiye Müdürlüğündeki Görevlendirmelerde Mevzuata Aykırı Hususlar Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Zabıta ve İtfaiye Müdürlüğündeki Görevlendirmelerde Mevzuata Aykırı Hususlar Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Kamu İdaresinin zabıta ve itfaiye müdürlüğündeki görevlendirmelerde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

A) Zabıta Memuru Kadrosunda Olmayan Personelin Fiilen Zabıta Olarak Görevlendirilmesi

Zabıta memuru kadrosunda olmayan memur, sürekli işçi ve personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yoluyla istihdam edilen işçilerin zabıta olarak görevlendirildiği görülmüştür.

11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Kuruluş” başlıklı 5’inci maddesinde, belediye zabıta teşkilatının 22/2/2007 tarihli ve 26442 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde belediye meclisi kararı ile oluşturulacağı; teşkilat oluşturulurken kaynakların etkili ve verimli kullanılması, zabıta hizmetlerinin kalitesinin artırılması ve ihtiyaç duyulan nitelik, unvan ve sayıda personel istihdamının sağlanmasının gözetileceği belirtilmiştir. “Kadro ve Unvanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde, belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanlarının Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik’e göre belirlenen zabıta daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşacağı hüküm altına alınmıştır.

Yönetmelik’in “Başka Memurluklardan Naklen Geçiş” başlıklı 16’ncı maddesinde belediye hizmet birimlerinde memur kadrosunda çalışanlardan, belediye zabıta memurluğuna geçmek isteyenlerin 35 yaşını aşmamaları, bu Yönetmeliğin 13/A maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde yer alan şartları taşımaları, 13/E maddesinde öngörülen sınavda başarılı olmaları kaydıyla 657 sayılı Kanun’a ve diğer mevzuat hükümlerine uyularak zabıta memurluğuna atanabileceği belirtilmiştir.

Ayrıca Yönetmelik’in “Geçici Görevlendirme” başlıklı 41’inci maddesinde de zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personelin zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebileceği hüküm altına alınmıştır.

Yapılan incelemede, zabıta müdürlüğünde 1 adet zabıta müdürü ve 11 adet zabıta memuru kadrosunda personelin istihdam edildiği, 66 adet zabıta memuru kadrosunun boş olduğu, buna rağmen memur kadrosunda bulunan 5, sürekli işçi kadrosunda bulunan 5 ve belediye şirketi işçisi 52 personelinin zabıta müdürlüğünde görevlendirildiği tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi cevabında, söz konusu personellerin memurlara yardımcı hizmetlerde görevlendirildiği, bütçe imkanları, personel gideri sınırı ve tasarruf tedbirleri gereği yeni memur alımı yapılamadığı, ancak bundan sonraki süreçte ilgili mevzuat gereğince Zabıta Müdürlüğüne mevzuata uygun olarak personel alımı yapılacağı ifade edilmiştir. Kamu İdaresi her ne kadar bahsi geçen personelin memurlara yardımcı hizmetlerde görevlendirildiğini belirtse de Zabıta Müdürlüğüne ait nöbet çizelgeleri incelendiğinde bu personellerin düzenli olarak nöbetlerde görevlendirildiği görülmektedir.

Kamu İdaresi tarafından süreklilik arz eden zabıta hizmetlerinin Belediye Zabıta Yönetmeliği’ndeki nitelikleri taşıyan memurlar tarafından yerine getirilmesi amacıyla zaman içinde ve bütçe imkanları doğrultusunda zabıta memuru kadrosuna atama yapılması gerekmektedir.

B) Şirket Personelinin İtfaiye Hizmetlerinde Görevlendirilmesi

İtfaiye Müdürlüğü bünyesinde hizmet alımı suretiyle istihdam edilen şirket işçilerin görevlendirildiği görülmüştür.

Anayasa’nın 128’nci maddesinde; genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “İtfaiye” başlıklı 52’nci maddesinde itfaiye hizmetlerinin kesintisiz olarak yürütüleceği düzenlenmiştir.

İtfaiye teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları gibi hususların düzenlendiği 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinde belediye itfaiye teşkilatının personeli itfaiye daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşacağı belirtilmiştir.

11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar Sayılı ve 26/06/2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda da; “… genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128.

Maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat ve Anayasa Mahkemesi kararı gereği belediyenin süreklilik arz eden itfaiye hizmetinde şirket işçilerinin çalıştırılması mevzuata aykırılık içermektedir.

Yapılan incelemede, İtfaiye Müdürlüğü bünyesinde 28 şirket işçisinin görevlendirildiği, bu personelin itfaiye vardiya çizelgesinde göründüğü tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi cevabında, söz konusu personellerin memurlara yardımcı hizmetlerde görevlendirildiği bütçe imkanları, personel gideri sınırı ve tasarruf tedbirleri gereği yeni memur alımı yapılamadığı ifade edilmiştir. Kamu İdaresi her ne kadar bahsi geçen personelin memurlara yardımcı hizmetlerde görevlendirildiğini belirtse de İtfaiye Müdürlüğüne ait nöbet çizelgeleri incelendiğinde bu personellerin düzenli olarak nöbetlerde görevlendirildiği görülmektedir.

Kamu İdaresi tarafından genel idare esaslarına göre yürütülen ve süreklilik arz eden ve kamu hizmeti özelliği olan itfaiye hizmetlerinin ilgili Yönetmelik’te belirtilen şartları sağlayan kişiler tarafından yerine getirilmesi sağlanmalıdır.