Zamanında Ödenmeyen Alacaklara İlişkin Yasal Takip İşlemlerinin Başlatılmaması (Sayıştay)

BULGU: Zamanında Ödenmeyen Alacaklara İlişkin Yasal Takip İşlemlerinin Başlatılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

Su ve atık su borçlarını faturalarında gösterilen sürelerde ödemeyen abonelere ilişkin gerekli yaptırımların uygulanmadığı, alacakların tahsiline ilişkin yasal takip süreçlerinin başlatılmadığı görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde;

“Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.”

Düzenlemeleri yer almaktadır.

Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde “Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.” hükmüne yer verilmiş, “Malî hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde de “İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek” mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.

Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin;

“Tahakkuk ve tahsilat” başlıklı 13’üncü maddesinde “MARSU Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu Kararı ile su tüketimi tahakkuk ve tahsilâtlarını üst sınırı 3 ayı geçmeyen dönemlerde yapar. Sürelerin saptanmasında Genel Müdürlük yetkilidir.”

“Dönemsel tahakkuk” başlıklı 14’üncü maddesinde “Her abonenin tükettiği su ve atık su miktarı, sayaçları periyodik bir şekilde okunup, bir önceki okuma ile arasındaki fark alınarak tahakkuklara esas alınacak abone tüketimi bulunur. Su tüketim bedeli, atık su bedeli, bakım ücreti ve diğer yasal alacaklar gösterilerek yürürlükteki tarifelere göre tahakkuk yapılıp, fatura düzenlenerek süresi içerisinde tahsil edilir.”

“Zamanında ödenmeyen borçlar” başlıklı 50’nci maddesinde ise;

“(1) Aboneler, tahakkuk eden fatura bedellerini bildirimde belirtilen son ödeme gününe kadar ödemekle yükümlüdür. Abonelikte kimse bulunmazsa abonelik adresine borç bildirimi bırakılmakla aboneye bildirim yapılmış sayılır.

(2) Borcunu ödemeyen abonelere aşağıdaki yaptırımlar uygulanır:

a) Fatura bedellerini bildirimde belirtilen son ödeme tarihine kadar ödemeyen abonelerin suları kapatılabilir.

Süresinde ödenmeyen fatura bedelleri, 21/7/1953 tarihli ve 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51′ inci maddesinde belirtilen oranda aylık gecikme zammı günlük hesaplanıp birlikte yasal yollardan tahsil edilir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; üst yöneticiler sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumlu olup bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirmekle yükümlüdürler. Mali hizmetler birimi de Kanun’un 60’ıncı maddesi gereği gelirlerin tahakkuk ve tahsilatına ilişkin işlemlerin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur. Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre de; su tüketimi tahakkuk ve tahsilâtlarının üst sınırı (3) ayı geçmeyen dönemlerde yapılması, su tüketimi, atık su, bakım ücreti ve diğer yasal alacakların yürürlükteki tarifelere göre tahakkuk ettirilerek faturada gösterilen süre içerisinde tahsil edilmesi, süresinde ödenmeyen fatura bedellerinin 6183 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinde belirtilen oranda aylık gecikme zammı hesaplanarak yasal yollardan tahsil edilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede; 31.12.2024 tarihi itibarıyla en az (3) fatura dönemine ilişkin borcu bulunan abone sayısının 30.240, bu abonelere ilişkin faturalandırılmış borç tutarının 58.121.050,21 TL ve tahakkuk etmiş gecikme zammı tutarının da 12.557.407,97 TL olduğu görülmüş olup detayları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Söz konusu borçlar nedeniyle abonelere yönelik Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’ndeki yaptırımların uygulanmadığı, alacakların tahsiline yönelik iş ve işlemlerin Yönetmelik hükümlerine göre yürütülmediği görülmüştür.

Tablo 24: En Az (3) Fatura Dönemine Ait Borcu Bulunan Aboneler

İdare bulgu konusu hususa katılmış olup zamanında ödenmeyen alacakların yasal takip işlemlerine başlandığı, bu kapsamdaki alacakların tahsiline yönelik iş ve işlemlerin Yönetmelik’in ilgili hükümlerine göre yürütülmeye devam edileceği ifade edilmiştir.

İdare gelirlerinin takip ve tahsiline ilişkin iş ve işlemlerin Yönetmelik’in ilgili hükümlerine göre yürütülmesi 5018 sayılı Kanun’un ilgili düzenlemelerine göre mali hizmetler biriminin, harcama yetkililerinin ve üst yöneticinin görev ve sorumlulukları arasındadır. Dolayısıyla; idarece faturalarında gösterilen sürelerde borçlarını ödemeyen abonelere yönelik Yönetmelik’te belirtilen yaptırımların uygulanması, alacakların takip ve tahsiline ilişkin iş ve işlemlerin Yönetmelik’te yer alan düzenlemelere uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.