|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Çukurova Üniversitesi’ne bağlı döner sermaye işletme birimlerinden 19’unun gelirlerinin giderlerini karşılayamadığı belirlenmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri, döner sermaye işletmelerinin kurulması ve yönetimi ile ilgili esasları ortaya koymakta; bu işletmelerin faaliyetlerinde kaynakların ekonomik ve verimli kullanılması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, döner sermaye işletmelerinin belirli faaliyet alanlarında hizmet vermesi ve gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.
Denetim sonucunda, toplam 37 döner sermaye işletme biriminden 19’unun zarar ettiği tespit edilmiştir. İlgili idare, zarar eden birimlerin gelir artırıcı faaliyetler üzerinde çalışmalara başladığını belirtmiş; ancak bazı birimlerin gelir getirmeyen personel istihdamı nedeniyle kapatılamadığını ifade etmiştir. Bu durum, mevzuata uygun bir şekilde gelir elde edilmesi ve giderlerin kontrol altına alınması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, zarar eden döner sermaye işletmelerinin gelir-gider dengesinin sağlanması ve faaliyetlerinin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmesi, yükseköğretim kurumlarının sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Zarar Eden Döner Sermaye İşletme Birimlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Çukurova Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne bağlı birimlerden 19 adedinin gelirlerinin giderlerini karşılayamadığı tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner Sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (a) fıkrasında; Yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabileceği, (i) fıkrasında; Döner Sermaye İşletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılmasının esas ve yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu, (j) fıkrasında ise; Döner Sermaye İşletmelerinin faaliyet alanları, gelir ve giderleri, sermaye limitleri ile işletmelerin yönetimine ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.
Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına ilişkin Yönetmelik’in “ Faaliyet alanları” başlıklı 5’inci maddesinde; döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerektiği ve bu işletmelerin;
Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak,
Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak,
Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek,
ç) Faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerektiği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Gelir ve Giderler İle Bunların Muhasebeleştirmesi” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında; döner sermaye işletmesinin gelirlerinin, işletme adına yapılan mal ve hizmet satışları, şartlı bağış ve yardımlar ile diğer gelirlerden, giderlerinin ise faaliyet alanları ile ilgili giderlerden oluşacağı, dördüncü fıkrasında ise, döner sermaye işletmesi gelirlerinin kullanılmasında 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesine atıfta bulunularak, işletme faaliyetleri sırasında kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması ve yapılacak ödemelerde ise gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede; 2024 yıl sonu itibarıyla toplam 37 döner sermaye işletme biriminden 19 birimin gelirlerinin giderlerini karşılamayarak zarar ettiği tespit edilmiş ve bulgu konusu yapılmıştır.
İdarenin bulguya verdiği cevapta özetle; zarar eden birimlerin gelir getirici faaliyetlerinin artırılmasına ilişkin çalışmalara başlandığı ancak, bazı birimlerin gelir getirici faaliyetinin olmadığı halde istihdam edilen personel bulunduğu için yasa gereği kapatılamadığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde, zarar ettiği tespit edilen işletmelerde gelirlerin elde edilmesi, giderlerin harcanmasında mevzuata uygun bir şekilde gelir-gider dengesinin sağlanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.