|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’ne bağlı 25 birimden 13’ünün gelirleri giderlerini karşılayamazken, 1 birimin ise hiç faaliyette bulunmadığı tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri, döner sermaye işletmelerinin kurulması ve yönetimi ile ilgili belirli esaslar getirmektedir. Bu çerçevede, işletmelerin kaynaklarını ekonomik ve verimli bir şekilde kullanması, gelir-gider dengesini gözetmesi zorunludur.
Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik, bu işletmelerin yükseköğretim kurumlarının ana faaliyetlerini aksatmadan çalışmasını ve belirli bilimsel hizmetler sunmasını öngörmektedir. Ayrıca, işletmelerin gelirleri mal ve hizmet satışları ile diğer kaynaklardan oluşurken, giderlerinin de faaliyet alanlarıyla ilişkili olması gerekmektedir. Denetim sonuçları, faaliyetsiz birimlerin yeniden aktif hale getirilmesi ve zarar eden işletmelerin gelir elde etme yollarının araştırılması gerektiğini göstermektedir. Kamu idaresi, bu konularda gerekli adımları atma sürecine girmiştir. Mevzuata uygun bir şekilde gelir-gider dengesinin sağlanması, döner sermaye işletmelerinin sürdürülebilirliği açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Zarar Eden ve Faaliyeti Olmayan Döner Sermaye İşletme Birimlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne bağlı birimlerden onüç adedinin gelirlerinin giderlerini karşılayamadığı, bir tanesinin ise herhangi bir faaliyette bulunmadığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner Sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (a) fıkrasında; Yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabileceği, (i) fıkrasında; Döner Sermaye İşletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılmasının esas ve yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu, (j) fıkrasında ise; Döner Sermaye İşletmelerinin faaliyet alanları, gelir ve giderleri, sermaye limitleri ile işletmelerin yönetimine ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.
Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına ilişkin Yönetmelik’in “ Faaliyet alanları” başlıklı 5’inci maddesinde; döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerektiği ve bu işletmelerin;
Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak,
Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak,
Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek,
ç) Faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerektiği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Gelir ve Giderler İle Bunların Muhasebeleştirmesi” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında; döner sermaye işletmesinin gelirlerinin, işletme adına yapılan mal ve hizmet satışları, şartlı bağış ve yardımlar ile diğer gelirlerden, giderlerinin ise faaliyet alanları ile ilgili giderlerden oluşacağı, dördüncü fıkrasında ise, döner sermaye işletmesi gelirlerinin kullanılmasında 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesine atıfta bulunularak, işletme faaliyetleri sırasında kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması ve yapılacak ödemelerde ise gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Denetimlerde; 2024 yılı itibarıyla toplam 25 döner sermaye işletme biriminden 1 birimin aktif olmadığı, 13 birimin ise gelirlerinin giderlerini karşılamayarak zarar ettiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince söz konusu hususa ilişkin gerekli işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde, faaliyeti olmayan birimlerin kuruluş amacına uygun olarak faaliyete geçirilmesi, zarar ettiği tespit edilen işletmelerde ise gelirlerin elde edilmesi, giderlerin harcanmasında mevzuata uygun bir şekilde gelir-gider dengesinin sağlanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.