|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’ne bağlı 32 birimden 9’unun faaliyetsiz olduğunu, 6’sının ise gelirlerinin giderlerini karşılayamadığını ortaya koymuştur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri, döner sermaye işletmelerinin kurulması ve yönetilmesi için belirli esaslar ve usuller öngörmektedir. Bu çerçevede, döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının ana faaliyetlerini aksatmadan çalışması ve ekonomik, verimli bir şekilde kaynak kullanımı sağlanması gerekmektedir.
Denetim sonuçlarına göre, faaliyette bulunmayan birimlerin, kuruluş amaçlarına uygun şekilde aktif hale getirilmesi ve zarar eden işletmelerin gelir-gider dengesinin sağlanması önem arz etmektedir. Kamu İdaresi, bu sorunların çözümü için gerekli adımları atmaya başlamış ve zarar eden birimlerin kapatılması konusunu Üniversite Yönetim Kurulu’na sunmayı planlamaktadır. Sonuç olarak, döner sermaye işletmelerinin etkin bir şekilde çalışması için mevzuata uygun hareket edilmesi ve faaliyetlerin gözden geçirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda, işletmelerin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla gerekli düzenlemelerin yapılması önem taşımaktadır. |
BULGU: Zarar Eden ve Faaliyeti Olmayan Döner Sermaye İşletme Birimlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne bağlı birimlerden 6 adedinin gelirlerinin giderlerini karşılayamadığı 9’unun ise herhangi bir faaliyette bulunmadığı tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner Sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (a) fıkrasında; Yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabileceği, (i) fıkrasında; Döner Sermaye İşletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılmasının esas ve yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu, (j) fıkrasında ise; Döner Sermaye İşletmelerinin faaliyet alanları, gelir ve giderleri, sermaye limitleri ile işletmelerin yönetimine ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.
Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına ilişkin Yönetmelik’in “ Faaliyet alanları” başlıklı 5’inci maddesinde; döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerektiği ve bu işletmelerin;
Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak,
Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak,
Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek,
ç) Faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerektiği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Gelir ve Giderler İle Bunların Muhasebeleştirmesi” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında; döner sermaye işletmesinin gelirlerinin, işletme adına yapılan mal ve hizmet satışları, şartlı bağış ve yardımlar ile diğer gelirlerden, giderlerinin ise faaliyet alanları ile ilgili giderlerden oluşacağı, dördüncü fıkrasında ise, döner sermaye işletmesi gelirlerinin kullanılmasında 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesine atıfta bulunularak, işletme faaliyetleri sırasında kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması ve yapılacak ödemelerde ise gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Denetimlerde; 2024 yılı itibarıyla toplam 32 adet döner sermaye işletme biriminden 9 birimin aktif olmadığı, 6 birimin ise gelirlerinin giderlerini karşılamayarak zarar ettiği tespit edilmiş olup söz konusu işletmelerin kuruluş amaçları doğrultusunda sayılan faaliyetlerden biri veya birkaçına yönelik aktif çalışmada bulunması gerekmektedir.
Kamu İdaresince söz konusu hususların düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ve zarar eden ve faaliyeti olmayan altı (6) birimin kapatılmasının Üniversite Yönetim Kurulunda değerlendirileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak; yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde, faaliyeti olmayan birimlerin kuruluş amacına uygun olarak faaliyete geçirilmesi, zarar ettiği tespit edilen işletmelerde ise gelirlerin elde edilmesi, giderlerin harcanmasında mevzuata uygun bir şekilde gelir-gider dengesinin sağlanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.