BULGU: Zemin Etüdü Raporu Dikkate Alınmadan İhale Dokümanı Hazırlanması Nedeniyle İş Artışına Sebebiyet Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Anahtar teslim götürü bedel teklif alınarak ihalesi yapılan yapım işinde; ihale dokümanı hazırlanırken zemin etüdü raporunun dikkate alınmadığı, bu nedenle uygulama sürecinde iş artışı yapılmak zorunda kalındığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 6’ncı maddesinin (a) bendine göre; yapım işlerinde, uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme düzenlenebilmektedir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde uygulama projesi tanımlanmış olup belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği proje olarak ifade edilmiştir.
Kanun’un 62’nci maddesinin (c) bendinde ise yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı belirtilmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinde, yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, anahtar teslimi götürü bedel teklif almak üzere ihaleye çıkılan yapım işlerinde ihale yapılmadan önce, işin yapılacağı arsa ile ilgili mülkiyet, kamulaştırma, imar işleri ve zemin etüt raporlarının hazırlanmış olması ve ilgili zemin etüt raporuna göre belirlenmiş subasman kotu, temel derinliği, zemin emniyet gerilmesi, temel tipi gibi bilgilere göre yapının her türlü ayrıntısını içeren uygulama projelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Anahtar teslim götürü bedel teklif alınarak ihalesi yapılan, Tekirdağ İl Jandarma Komutanlığı Hizmet Binası ve Tesisleri Yapım İşi’ne ilişkin, ihale öncesinde işin yapılacağı yer ile ilgili zemin etüt raporu hazırlandığı, zeminde yer yer sert kaya tespit edilmesine rağmen işin uygulama projesi, teknik şartnamesi ve yaklaşık maliyeti hazırlanırken zemin etüdü raporunun dikkate alınmadığı, temel toprağının kazılması için “makine ile her derinlik ve her genişlikte yumuşak ve sert toprak kazılması” pozunun öngörüldüğü bu nedenle işin devamı sırasında ortaya çıkan kaya zemin nedeniyle “makine ile yumuşak kaya” ve “makine ile sert kaya” kazılmasına ilişkin pozların kullanıldığı, dolayısıyla temel kazımı işinde iş artışı yapmak zorunda kalındığı görülmüştür.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden; İdarece, bulguda yer alan hususlara iştirak edilmiş, anahtar teslimi götürü bedel sözleşme kapsamında yürütülecek yapım işlerine ilişkin, ihale öncesinde ihale dokümanı hazırlanırken, zemin etüdü verilerinin daha dikkatle incelenmesi ve ihale dokümanının zemin etüdü verileriyle uyumlu hazırlanması noktasında gereken dikkat ve özenin gösterileceği belirtilmiştir.
Diğer yandan, bulguda belirtilen yapım işi kapsamında, zemin etüdü ve geoteknik raporun ihale öncesinde teknik personelin denetiminde hazırlatıldığı, bu verilere dayanarak iksa projelerinin oluşturulduğu ve yaklaşık maliyet ile uygulama projelerine eklendiği; ancak büyük yüzölçümlü parsellerde sınırlı sayıda sondaj yapılabildiğinden, parsel genelindeki zemin yapısının tam olarak tespit edilmesinin fiziksel olarak mümkün olmadığı, ayrıca sondaj loglarında farklı zemin türlerinin görüldüğü, bu nedenle kamu zararını önlemek amacıyla yaklaşık maliyet hesabında sondaj loglarında yer alan en ekonomik kazı pozunun esas alındığı ve benzer durumların tekrar yaşanmaması adına ilerleyen süreçlerde daha fazla sayıda sondaj yapılmasına özen gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edilecek yapım işlerinde ihale öncesinde zemin etüdü yapılması, zemin etüdü sırasında zemine ilişkin en kapsamlı bilgiye erişebilmek adına yeterli sayıda sondaj gerçekleştirilmesi, hazırlanan zemin etüdü raporlarının dikkatle incelenerek temel kazı pozlarının zeminin yapısına uygun olarak belirlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.