|
ÖZET: Zorunlu mali trafik sigortası alımlarının, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, sigorta alımlarının hizmet alımı olarak değerlendirilmesi gerektiğini ve bu tür alımların ihale usulü ile yapılması gerektiğini vurgulamaktadır. İdarelerin, ihale süreçlerinde şeffaflık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkelere uyması zorunludur. Ayrıca, mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünerek doğrudan temin edilmesi, bu ilkelerle çelişmektedir.
2024 yılı içinde Kamu İdaresi, toplamda 4.583.583,98 TL tutarında zorunlu mali trafik sigortası alımını, 28 ayrı doğrudan temin işlemi ile gerçekleştirmiştir. İdare, yerel yönetimlerden yapılan sigorta poliçesi hizmet alımlarında katılımcı olmaması nedeniyle ihalelerin iptal edildiğini ve farklı poliçe vadeleri nedeniyle doğrudan temin yöntemine başvurduklarını ifade etmiştir. Ancak, bu durum, ihale mevzuatına uygun bir uygulama değildir. Sonuç olarak, Kamu İdaresi’nin zorunlu mali trafik sigortası alımlarını, 4734 sayılı Kanun’un öngördüğü açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirmesi gerekmektedir. Doğrudan temin yöntemi, yalnızca belirli koşullar altında kullanılabilen bir yöntemdir ve bu tür uygulamalar, ihale hukukunun temel ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. |
BULGU: Zorunlu Mali Trafik Sigortası Hizmet Alımlarının Doğrudan Temin Yöntemi ile Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresine ait araçların zorunlu mali trafik sigortası alımlarının ihale yapılmaksızın kısımlara bölünmek suretiyle doğrudan temin usulüyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde sigorta alımlarının hizmet alımı niteliğinde olduğu; “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde ise idarelerin bu Kanuna göre yapacakları ihalelerde isesaydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, aynı maddenin devamında ise bu kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu ifade edilmiştir. Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapılacak alımlar için parasal sınırlar öngörülmüştür. Bu parasal limitler ise 01.02.2024-31.01.2025 dönemi arasında büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idareler için 622.756,00 TL olarak belirlenmiştir.
Öte yandan 22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Zorunlu mali sorumluluk sigortası” başlıklı 68’inci maddesinin birinci fıkrasında; sigorta hizmeti alımlarının, 4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesindeki hizmetler kapsamında yer almasından ötürü anılan Kanuna göre ihale edilmesi gerektiği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca yaptırılması zorunlu olan mali sorumluluk sigortası ihalelerinde idarelerin araç sayısı ve plaka numaralarını belirtmek zorunda oldukları ve isteklilerin idari şartnamede yer alan araç sayısı, aracın kayıtlı olduğu il ve aracın hasarsızlık oranını dikkate alarak teklif vereceği açık bir şekilde belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, açık ihale usulü ile temini gereken bir ihtiyacın, mevzuatta öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle doğrudan temin edilmesinin temel ilkelere aykırılık teşkil edeceği, bu yönde uygulamaların da sorumluluk doğuracağı sonucuna ulaşılmıştır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresi tarafından 2024 yılı içerisinde toplam 4.583.583,98 TL zorunlu mali trafik sigortası alım işinin temel ihale usulleriyle gerçekletirilmesi gerekirken, kısımlara bölünmek suretiyle 28 kez doğrudan temin usulü yöntemine başvurularak gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; EKAP üzerinden yapılan araştırmalar neticesinde yerel yönetimlerden tarafından gerçekleştirilen sigorta poliçesi hizmet alımı ihalelerinden yetmiş bir tanesinin ihaleye katılan istekli olmaması sebebiyle iptal edildiğini, ayrıca envanterinde bulunan 359 aracın poliçe vadelerinin farklı olduğu için sigorta poliçesi hizmet alımlarını doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiklerini belirtmiştir.
İdarelerin mal, hizmet ve yapım işlerini 4734 sayılı Kanun’un öngördüğü temel ihale usullerine (açık ihale usulü ile belli istekliler arasında ihale usulü) göre gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Bu çerçevede Kanun’un 4’üncü maddesindeki “ihale” tanımı kapsamında bulunmayan doğrudan temin yöntemi, yalnızca şartların oluşması hâlinde kullanılabilecek özel bir alım yöntemidir. Dolayısıyla mal, hizmet ve yapım işlerinin kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirilmesi ihale hukukunun temel ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu İdaresinin zorunlu mali trafik sigortası alımlarını ihale mevzuatına uygun olarak açık ihale usulü veya belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirmesi gerekmektedir.