Mahkeme ilamı neticesinde işçilere üst işveren olarak yapılan ödemelerden gelir vergisi ve sigorta primi kesintisi yapılmaması (Sayıştay)

 Belediye tarafından yapılan hizmet alımlarında yüklenici firmalarca çalıştırılan işçiler tarafından ücret ve benzeri alacakları için açılan davalar sonucu üst işveren olması nedeniyle iş mahkemelerince Belediyenin de alt yüklenici firma ile birlikte sorumlu tutulması üzerine Belediye tarafından işçilere yapılan ödemelerde gelir vergisi ve sigorta primi tahakkukunun gerçekleşmediği görülmüştür.  

Belediye tarafından yapılan hizmet alımlarında yüklenici firmalarca çalıştırılan işçiler tarafından ücret ve benzeri alacakları için açılan davalar sonucu üst işveren olması nedeniyle iş mahkemelerince Belediyenin de alt yüklenici firma ile birlikte sorumlu tutulması üzerine Belediye tarafından işçilere 2013 yılında dört adet ödeme yapılmıştır. Konu ile ilgili mahkeme kararlarında, işçilerin, kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, izin ücreti ve fazla çalışma ücreti alacaklarını alamadıklarını belirttikleri görülmektedir. Bu ihbar tazminatları gelir vergisi; ücret, izin ücreti ve fazla çalışma ücretleri ise gelir vergisi ve sigorta primine tabidir. Ancak davaların açılma, sonuçlanma, alacaklıya ödeme yapılma süreçlerinde böyle bir vergi veya prim tahakkuku yapılmamaktadır.

31.05.2006 tarih ve 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 12 nci maddesinde “…Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denir. Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur.” denilmektedir.

22.05.2003 tarih ve 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde “…Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” denilmektedir.

Belirtilen bu hükümler Belediyeyi brüt işçi alacakları hususunda yüklenici firma ile birlikte sorumluluk altına sokmaktadır. Söz konusu davalarla ilgili mahkeme kararlarında, davalı şirketler ve Belediye söz konusu işçilerin alacağının olmadığını belirtmesine karşın mahkemece alacakların ödendiğinin ispat külfetinin davalılara ait olduğu ve bunun ispat edilemediği belirtilmektedir. Böyle bir durumun oluşmaması için Belediye tarafından, Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 38 inci maddesindeki “Kontrol teşkilatı işyerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yüklenicilerce ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığını, vasıflı personel çalıştırılması ihale dokümanında öngörülen işlerde bu personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme yapılması istenmişse, belirlenen asgari ödeme tutarının ilgili personele ödenip ödenmediğini kontrol ederek veya bu konuda kendisine gelen talep ve ihbarları değerlendirerek, yükleniciden ve alt yüklenicilerden istenecek bordrolara göre bu ücretlerin yüklenicinin hakedişinden ödenmesini sağlar…” hükmü gereğince işçi alacaklarının takibini yapması; izin kullanımları, fazla mesailer gibi hususlar için ispat edici belgelerin tutulmasını sağlaması gerekirdi.

Uygulamada ise mahkeme kararlarına istinaden söz konusu işçi alacaklarının Kurum tarafından kendilerine ödenmesinin sonrasında vergi dairesine ve Sosyal Güvenlik Kurumuna da bir bilgilendirilme yapılmamıştır. 

Bu durumun sonucunda, işçilere üst işveren sıfatıyla ödenen ücret ve diğer ödemeler ile ilgili olarak Vergi Dairesi ve SGK’ya bir bilgilendirme yapılmaması sonucu toplam 7.825,79 TL’lik gelir vergisi ve sigorta primi bu kurumlarca tahakkuk ettirilememiştir.

 Kamu idaresi cevabında: Kamu idaresinin cevabında, söz konusu ödemelerin mahkeme kararındaki tutara göre yapıldığı, yapılan ödemelerin çoğunun kıdem tazminatı olduğundan vergi ve ssk kesintisi yapılmadığı, bundan sonra yapılacak ödemelerde vergi ve ssk kesintisine tabi ödeme varsa ilgili kurumlara bildirileceği hususları belirtilmiştir.

 Sonuç olarak: Kamu idaresinin cevabında ilgili kurumlara gerekli bildirimlerin yapılacağının belirtildiği görülmüştür. Bu kurumlarca yapılan işlemlerin ve bu işlem sonuçlarının da Belediye tarafından takip edilmesi ve sonucunun tarafımıza bildirilmesi gerekmektedir.