|
ÖZET: Kamu İhale Kurulu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 11. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi nedeniyle, başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik kararın hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir. İlgili madde, terör örgütleriyle irtibatı olan kişilerin ihalelere katılmasını yasaklamaktadır. Ancak Anayasa Mahkemesi, bu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğuna karar vermiştir. Bu iptal, başvuru sahibinin itirazını haklı kılmakta ve İdare Mahkemesi’nin davayı reddeden kararının hukuki isabetsizliğini ortaya koymaktadır.
Kurul, Anayasa’nın 138. maddesi gereğince mahkeme kararlarına uyulması gerektiğini vurgulayarak, iptal edilen düzenleme nedeniyle başvuru sahibinin haklarının ihlal edildiğine dikkat çekmiştir. Bu bağlamda, Kamu İhale Kurulu, ilgili işlemin iptaline ve düzeltici işlem belirlenmesine karar vermiştir. Bu durum, kamu ihale süreçlerinde hukukun üstünlüğünün sağlanması açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. |
| Karar no | 2023/MK-2 |
|---|---|
| Karar tarihi | 04.01.2023 |
| Toplantı No | 2023/001 |
| Gündem No | 16 |
| Gündem Konusu | 2019/266585 İhale Kayıt Numaralı “Görele İlçe Jandarma Komutanlığı Hizmet Ve Lojman Binaları Onarımı” İhalesi |
Giresun İl Özel İdaresi Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü tarafından yapılan 2019/266585 ihale kayıt numaralı “Görele İlçe Jandarma Komutanlığı Hizmet ve Lojman Binaları Onarımı” ihalesine ilişkin olarak Hicran Sönmez itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 01.08.2019 tarihli ve 2019/UY.II-885 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.
Davacı Hicran Sönmez tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin 01.11.2019 tarih ve E:2019/1767, K:2019/2138 sayılı kararı ile “davanın reddine” karar verilmesi üzerine yapılan temyiz incelemesi sonucunda Danıştay Onüçüncü Dairesinin 18.10.2022 tarih ve E:2020/144, K:2022/3683 sayılı kararında “4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde, ihalenin, “Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri” ifade ettiği belirtilmiş; “İhaleye katılamayacak olanlar” başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasında, “Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar:”; 22/11/2016 tarih ve 29896 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 678 sayılı Olağanüstü Hâl Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 30. maddesiyle 1. fıkraya eklenen (g) bendinde, “Terör örgütlerine iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu, Millî Istihbarat Teşkilâtı veya Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından bildirilen gerçek ve tüzel kişiler.”; 4. fıkrasında, “Bu yasaklara rağmen ihaleye katılan istekliler ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. Ayrıca, bu durumun tekliflerin değerlendirmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmışsa, teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir.”; 5. fıkrasında, “Birinci fıkranın (g) bendi kapsamındaki bildirimlere ilişkin usul ve esaslar Bakanlar Kurulunca belirlenir.” kuralı yer almıştır. Bilâhare, Kanun’un 11. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi, 23/01/2017 tarih ve 29957 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 684 sayılı Olağanüstü Hâl Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 3. maddesiyle “Terör örgütlerine iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından bildirilen gerçek ve tüzel kişiler ile bu kapsamda olduğu Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından bildirilen yurt dışı bağlantılı gerçek ve tüzel kişiler.” şeklinde değiştirilmiş, söz konusu kural 13/02/2020 tarih ve 31038 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi’nin 14/11/2019 tarih ve E:2018/90, K:2019/85 sayılı kararıyla Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
Hukuki Değerlendirme:Dava konusu işlemin dayanağı olan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 11. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi, 13/02/2020 tarih ve 31038 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi’nin 14/11/2019 tarih ve E:2018/90, K:2019/85 sayılı kararıyla Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin dayanağı olan kural Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildiğinden, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır…” gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle; 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
1-Kamu İhale Kurulunun 01.08.2019 tarih ve 2019/UY.II-885 sayılı kararının başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik değerlendirmeleri içeren kısmın iptaline,
2-Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi.