Belediye başkanına isnat edilen fiilin belediyeler birliği başkanlığı görevinden kaynaklanması durumu (Danıştay)

Haklarında Ön İnceleme Yapılanlar:

1- … Güneydoğu Anadolu Bölgesi Belediyeler Birliği (GABB) Başkanı- Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı

2- … – Aynı Birlikte Genel Sekreter

3- … – Aynı Birlikte Genel Sekreter Vekili

4- … – Aynı Birlikte Yazı İşleri Müdürü

5- … – Aynı Birlikte Mali Hizmetler Müdür Vekili

6- … – Aynı Birlikte Eğitim Müdür Vekili

7- …- Aynı Birlikte İnşaat Mühendisi

8- … – Aynı Birlikte Memur

9- … – Aynı Birlikte Tekniker

10- … – Aynı Birlikte Şoför

11- … – Aynı Birlikte Mühendis

12- …- Aynı Birlikte Şehir Plancısı

13- …- Ay m Birlikte Peyzaj Mimarı

İtiraz Edilen Karar : Haklarında ön inceleme yapılanlardan …, … ve … için soruşturma izni verilmesine, diğerleri için soruşturma izni verilmemesine ilişkin içişleri Bakanının 11.9.2017 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2017/237 sayılı kararı.

Karara İtiraz Edenler : Haklarında soruşturma izni verilenlerin tümü.

İçişleri Bakanının 11.9.2017 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2017/237 sayılı kararına yapılan itirazlar bağlamında, soruşturulacak eylemler ve ilgilileri aşağıdaki şekilde belirtilmiştir.

Soruşturulacak Eylemler:

… ve …’ın;

1- 2014/121947 ihale kayıt numaralı Şırnak İli, Uludere İlçesi, Gülyazı Köyü Mezarlık Yolu Parke Taşı İle Kaplama işini mevzuata aykırı olarak gerçekleştirmek.

2- 2014/169603 ihale kayıt numaralı GABB 2015 Yılı Temizlik, Eğitim, Planlama ve Şoför Hizmetleri Alımı işini mevzuata aykırı olarak gerçekleştirmek.

3- 2014/78696 ihale kayıt numaralı GABB Hizmet Binasının 1.8.2014-31.12.2015 tarihleri arasında 17 Ay Süre İle Özel Güvenliğinin Sağlanması Hizmet Alımı işini mevzuata aykırı olarak gerçekleştirmek.

… ve …’un;

4- 2015/3128 ihale kayıt numaralı Suruç Belediyesi İçin Ekmek Fırını Makine Ekipman Alımı ve Montajı işini mevzuata aykırı olarak gerçekleştirmek.

5- 2016/38753 ihale kayıt numaralı GABB İşgücü İçin Hizmet Alımı işini mevzuata aykırı olarak gerçekleştirmek.

6- 2016/48588 ihale kayıt numaralı Bir Adet Otomatik, Bir Adet Manuel Şanzıman Binek Otomobil Alımı işini mevzuata aykırı olarak gerçekleştirmek.

Eylem Tarihi : 2014-2016 Yılları.

İçişleri Bakanlığının 19.04.2018 tarih ve 6955 sayılı yazısı ekinde gönderilen dosya, İçişleri Bakanının 11.9.2017 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk.2017/237 sayılı kısmen soruşturma izni verilmesine, kısmen soruşturma izni verilmemesine ilişkin kararı ve bu kararın soruşturma izni verilmesine ilişkin kısmına yapılan itirazlar, Tetkik Hakimi Sadullah Tunç’un açıklamaları dinlenildikten sonra, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun uyarınca incelendi;

Gereği Görüşülüp Düşünüldü :

4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunun 3’üncü maddesinin (b) bendinde, ilde ve merkez ilçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında valinin soruşturma izni vermeye yetkili olduğu, aynı Kanunun 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında ise, soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine ilişkin kararlara karşı yapılan itirazlara 3’üncü maddenin (e), (£), (g) (Cumhurbaşkanınca verilen izin hariç) ve (h) bentlerinde sayılanlar için Danıştayın idari dairesince, diğerleri için yetkili merciin yargı çevresinde bulunduğu bölge idare mahkemesince bakılacağı hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, aynı Kanunun 3’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, yetkili mercilerin saptanmasında, memur ve diğer kamu görevlisinin suç tarihindeki görevinin esas alınacağı hükmüne yer verilmiştir. Böylece hem birden fazla kamu görevini eş zamanlı olarak ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlileri, hem de görev yeri ve unvanı değişen memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında suçun işlendiği tarihteki görevin esas alınması suretiyle izin vermeye yetkili merciinin saptanması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı olup aynı zamanda Güneydoğu Anadolu Bölgesi Belediyeler Birliği (GABB) Başkanı olan …’a isnat edilen eylemlerin, adı geçenin Belediye Başkanlığı görevinden değil, anılan Birlikteki Başkanlık görevinden kaynaklandığı, 4483 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca memur ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle ve isnat edilen eylem sırasındaki görevleri esas alınarak yetkili merciin saptanması gerektiği, …’ın Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevi sebebiyle ve bu görevi sırasında işlenmeyen atılı eylemlerle ilgili olarak İçişleri Bakanlığınca ön inceleme yaptırılamayacağı ve yetkili merci kararı verilemeyeceği, adı geçenin Güneydoğu Anadolu Bölgesi Belediyeler Birliği Başkanlığı görevi sırasında ve bu görevinden kaynaklanan eylemlerin, 4483 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin 0 bendi kapsamında değerlendirilmesi ve hakkında soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi konusunda karar vermeye yetkili merciin görev yaptığı İlin valisi olması gerektiği, 4483 savdı Kanunda belirtilen makamlara bizzat kullanılmak üzere verilmiş münhasır yetkinin üst makam da olsa başka bir makamca kullanılmasının mümkün olmadığı, öte yandan, …’ın Büyükşehir Belediye Başkam olması sebebiyle GABB Başkam olduğunda şüphe bulunmamakla birlikte, mahalli idare birliği statüsündeki GABB’ın Büyükşehir Belediyesinden ayrı tüzel kişiliği olduğu, kuruluş amacına göre bir kısım belediye hizmetlerinin yerine getirilmesiyle yükümlü ve görevli bulunan Birliğin, Büyükşehir Belediyesinin bir birimi olmadığı gibi Belediyenin tüm görevlerini yerine getirmekle sorumlu bulunmadığı, ayrı ve farklı bir tüzel kişilik olarak faaliyetini sürdürdüğü, bu nedenle de adı geçen Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevi sebebiyle işlenen suçlar söz konusu olduğunda, Büyükşehir Belediye Başkanı sıfatı dikkate alınarak İçişleri Bakanınca ön inceleme yaptırılıp karar verilebileceği açıktır.

Açıklanan nedenlerle, itirazların kabulüyle kısmen soruşturma izni verilmesine, kısmen soruşturma izni verilmemesine ilişkin içişleri Bakanının 11.9.2017 tarih ve Mül.Tef.Ku.Bşk. 2017/237 sayılı kararının; l’inci, 2’nci ve 3’üncü maddelerden … ve …, 4’üncü, 5’inci ve 6’ncı maddelerden de … ve … için soruşturma verilmesine ilişkin kısmının kaldırılmasına, isnat edilen eylemler nedeniyle …, … ve … hakkında 4483 sayılı Kanun uyarınca işlem yapmaya Diyarbakır Valisinin yetkili olduğu görülerek Diyarbakır Valiliğine gönderilmek üzere dosyanın karar ekli olarak içişleri Bakanlığına iadesine, kararın bir örneğinin itiraz edenlere gönderilmesine 28.06.2018 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 127’nci maddesinde, mahalli idarelerin; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileri olduğu, belirli kamu hizmetlerinin görülmesi amacı ile, kendi aralarında Bakanlar Kurulunun izni ile birlik kurmaları, görevleri, yetkileri, maliye ve kolluk işleri ve merkezi idare ile karşılıklı bağ ve ilgilerinin kanunla düzenleneceği ifade edilmiştir.

Diğer taraftan, 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunda mahalli idare birliğinin, birden fazla mahalli idarenin, yürütmekle görevli oldukları hizmetlerden bazılarını birlikte görmek üzere kendi aralarında kurdukları kamu tüzel kişisini ifade ettiği, birliğin üyesi olan belediye için belediye başkanının, birlik meclisinin doğal üyesi olduğu, belediyedeki görevleri sona erenlerin birlik meclisi üyeliği de sona ereceği, birlik başkanının birlik meclisince üyeleri arasından seçileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla bir mahalli idare birliğine üye olunması halinde, belediye başkanının birlik meclisi üyeliği, belediye başkanlığı görevinden kaynaklanan ve kanunla verilmiş bir görev ve statüdür.

Bu durumda, merkezi Diyarbakır olan Güneydoğu Anadolu Bölgesi Belediyeler Birliğinin, yürütmekle görevli oldukları hizmetlerden bazılarını birlikte görmek üzere Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgesinde bulunan İllerin sınırları içindeki 116 belediyenin katılımıyla 5355 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulmuş, tüzel kişiliğe sahip mahalli idare birliği olduğu, yetkili merci kararında sorumlu tutulan …’ın Birlik Başkam olarak Birlik meclisi üyeliğinin (dolayısıyla Birlik Başkanlığının) büyükşehir belediye başkanlığından kaynaklandığı, Büyükşehir Belediyesindeki görevinin sona ermesiyle anılan Birlikteki görevinin de sona ereceği, bu bağlamda, … hakkında soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi konusunda karar vermeye yetkili merciin içişleri Bakanı olduğu, bu nedenle anılan yetkili merci kararına yapılan ihrazların Dairemizce incelenerek karara bağlanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.