Engelli işçi çalıştırma zorunluluğu ihale teklif bedelini nasıl etkiler ve eşitlik ilkesine aykırılık teşkil eder mi (KİK)

Çorum İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğince 02.12.2013 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen 2013/155159 IKN’li “2014-2015 Yılları 24 Aylık Malzemesiz Genel Temizlik, Çamaşır Yıkama, Ütüleme ve İlaçlama Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Pam-Pak Sosyal ve Sağlık Hiz. Bilgi İşlem Otomasyon İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan 25.12.2013 tarihli itirazen şikâyet başvurusu üzerine alınan 20.01.2014 tarihli ve 2014/UH.III-418 sayılı Kamu İhale Kurulu kararında, ihale konusu iş kapsamında engelli işçi çalıştırılacağı kabulüyle söz konusu işçiler bakımından Hazinece karşılanacak işveren prim tutarı dikkate alınarak oluşturulan teklif fiyatının asgari işçilik maliyetini karşılamadığı gerekçesiyle davacının teklifinin reddedilmesinin yerinde olduğu ifade edilmiş, bu doğrultuda “Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Bahse konu Kurul kararı üzerine, Pam-Pak Sosyal ve Sağlık Hiz. Bilgi İşlem Otomasyon İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Ankara 14. İdare Mahkemesinde dava açılmış ve Mahkemenin 22.10.2014 tarihli ve E:2014/290, K:2014/1157 sayılı kararı ile “davanın reddi”nekarar verilmiştir.

Temyiz incelemesi sonucunda Danıştay 13. Dairesinin 21.04.2015 tarihli ve E:2015/604, K:2015/1529 sayılı kararı ile “…Dava; Çorum ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği’nce, 02.12.2013 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2014-2015 yılları 24 Aylık Malzemesiz Genel Temizlik, Çamaşır Yıkama, Ütüleme ve İlaçlama Hizmeti Alımı” ihalesinde teklifi değerlendirme dışı bırakılan davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair Kamu İhale Kurulu’nun 20.01.2014 tarih ve 2014/UH.III-418 sayılı kararının iptali istemiyle açılmış; İdare Mahkemesi’nce; olayda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30. maddesi gereğince elli veya daha fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde % 3 oranında engelli işçi çalıştırılmasının kanuni bir zorunluluk olduğu görülmekle birlikte, ihale dokumanında ihale konusu işte engelli personel çalıştırılacağı hususunda herhangi bir düzenleme yapılmadığı da dikkate alındığında, ihalede sadece bir isteklinin teklifinde çalıştıracağı engelli işçiler için alacağı Hazine yardımını asgari işçilik bedelinden düşmesinin; Hazinece karşılanacak olan bu işveren primlerinden yararlanma imkânının dokümana göre tekliflerini oluşturan diğer istekliler açısından da geçerli olduğu göz önünde bulundurulduğunda, 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer alan eşitlik ve rekabetin sağlanmasına ilişkin temel ilkelere aykırı olduğu sonucuna varıldığı, bu durumda; ihale konusu işte çalıştırılacak engelli işçilere ait işveren hissesine düşen prim tutarının Hazinece karşılanacak olan kısmının olağan işçilik maliyetinden düşülmesi suretiyle belirlenen teklif bedeli asgari işçilik maliyetini karşılamayan davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına dair işlemde ve bu işleme karşı yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.

…

Yukarıya alınan 4857 sayılı Kanun’un 30. maddesi hükmünde, işyerlerinde elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenleri için çalıştırdıkları işçi sayısının % 3’ü kadar engelli işçinin meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırılması bir yükümlülük olarak düzenlenmiştir. Anılan hüküm gereğince, aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu engelli işçi sayısı, o ilde çalıştırılan toplam işçi sayısına göre belirlenecek ve özel sektör işverenlerince bu yükümlülük kapsamında çalıştırılan engelli işçilerin prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanacaktır. Buna göre, kamu ihalelerine teklif veren ve işyerlerinde elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işvereni istekliler; çalıştırmak zorunda oldukları engelli işçilerin Hazine tarafından karşılanan sigorta primine ait işveren hisseleri tutarını, tekliflerinin asgari işçilik maliyeti kaleminden düşerek teklif bedellerini oluşturabileceklerdir.

Dosyanın incelenmesinden, Çorum ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 02.12.2013 tarihinde açık ihale usulü ile davaya konu anılan ihalenin yapıldığı, ihale konusu işin gerçekleştirileceği yerin Çorum ili sınırları içerisindeki muhtelif hastaneler olduğu, ihale konusu işte toplam 321 işçinin çalıştırılacağının öngörüldüğü, ihaleye davacı dahil 9 istekli tarafından teklif sunulduğu, ihalede % 3 sözleşme gideri ve diğer giderler dahil asgari işçilik maliyetinin 10.804.204,08-TL olarak belirlendiği, davacının teklif bedelinin 10.752.443,28-TL olduğu, teklif bedelinin asgari işçilik maliyetinin altında olması nedeniyle kendisinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, davacı tarafından; Hazine tarafından ödenecek olan, ihale konusu işte İş Kanunu gereğince istihdam etmek zorunda oldukları engelli işçilerin prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren paylarını gözeterek tekliflerini oluşturdukları bu nedenle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmaması gerektiği iddialarıyla itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bu başvurunun Kamu İhale Kurulu’nun uyuşmazlığa konu 20.01.2014 tarih ve 2014/UH.III-418 sayılı kararıyla reddedildiği anlaşılmaktadır.

İhale konusu hizmette toplam 321 işçinin çalıştırılacağı ve bu işçilerin tamamının Çorum ili sınırları içerisindeki muhtelif hastanelerde çalıştırılacağı görülmektedir. 4857 sayılı Kanun’un yukarıya alınan 30. maddesi gereğince, aynı il sınırları içerisinde elliden fazla işçi istihdam edilecek olması nedeniyle ihale konusu işte % 3 oranında engelli işçi çalıştırılması zorunludur. Bu engelli işçilerin prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin Hazine tarafından ödenecek olması nedeniyle davacının teklif bedelini oluştururken bu durumu göz önünde bulundurmasında hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır. Bu nedenle teklif bedelinin asgari işçilik maliyetinin altında kaldığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması kararına karşı yaptığı itirazen şikâyet başvurusunu; ihale dokümanında, ihale konusu işte engelli işçi çalıştırılacağına dair hükümler yer almaması nedeniyle tekliflerin oluşturulması sırasında Hazine tarafından ödenecek olan engelli işçilerin sigorta primine ait işveren hisselerinin göz önüne alınmadan tekliflerin hazırlanması gerektiği ve bu nedenle aksi yönde hareket eden davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında hukuka aykırılık olmadığı gerekçesiyle reddeden uyuşmazlığa konu Kamu İhale Kurulu’nun 20.01.2014 tarih ve 2014/UH.III-418 sayılı kararında ve bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; temyiz isteminin kabulü ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca Ankara 14. İdare Mahkemesi’nin 22.10.2014 tarih ve E:2014/290, K:2014/1157 sayılı kararının BOZULMASINA, dava konusu işlemin İPTALİNE…” karar verilmiştir.

Dolayısıyla aktarılan Danıştay kararı çerçevesinde, idarece asgari işçilik maliyetinin çalıştırılması zorunlu engelli işçi sayısı dikkate alınarak hesaplanması ve davacının teklifinin bu doğrultuda değerlendirilmesi gereklidir.

Anayasanın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1) 20.01.2014 tarihli ve 2014/UH.III-418 sayılı Kurul kararının iptaline,

2) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.