Fon Personeli ile Bunların Bakmakla Yükümlü Oldukları Kişilerin Tedavi ve İlaç Giderlerinin Bütçeden Ayrıca Ödenmesi (Sayıştay)

BULGU: Fon Personeli ile Bunların Bakmakla Yükümlü Oldukları Kişilerin Tedavi ve İlaç Giderlerinin Bütçeden Ayrıca Ödenmesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri

Fon personelinin ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 60’ıncı maddesi gereğince zorunlu genel sağlık sigortalısı kapsamında olmalarına rağmen, bunların tedavi ve ilaç giderleri için Fon bütçesinden ayrıca ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 125’inci maddesinde; “Fon Kurulu Başkan ve üyeliklerine atananlar ile başkan yardımcıları, daire başkanları, müdürler, başkanlık müşavirleri ve meslek personeli hakkında 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile ek ve değişikliklerine ilişkin hükümlerin uygulanacağı” hüküm altına alınmıştır.
01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 4’üncü maddesine göre; 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre kesenek ve karşılık ödenmesi gerekenler ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetleri SGK tarafından devralınarak 5510 sayılı Kanun’un genel sağlık sigortasına ilişkin hükümlerinden yararlandırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Fon dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarını kapsayan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile birlikte tüm çalışanlar Sosyal Güvenlik Kurumuna tabi hale getirilmiş; 657 Sayılı Kanun’un tedavi yardımına ilişkin maddesi ilga edilmiş; Fon dahil Kanun kapsamındaki idarelerin bütçelerinden tedavi ve ilaç ödemesi uygulamasına son verilmiş ve ayrıca Kanun’un 105’inci maddesinde diğer kanunların 5510 sayılı Kanuna aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Fon personeli dahil kapsam dahilindeki idarelerde hizmet akdi ile çalıştırılanlar (5510/4- a) ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler 01.10.2008 tarihi itibarıyla; kamu personeli olarak istihdam edilenler (5510/4-c) ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin 15.01.2010 itibarıyla sağlık hizmetlerinin SGK tarafından devralınarak 5510 sayılı Kanun’un genel sağlık sigortasına ilişkin hükümlerinden yararlandırılacakları hüküm altına alınmıştır.
SGK Başkanlığı, sağlık hizmetlerine ilişkin kayıt ve işlemlerin 15.01.2010 tarihinden itibaren kurumlardan devralınacağı kararını almış ve bu konuda Kamu Personelinin Genel Sağlık Sigortası Kapsamına Alınması Hakkında Tebliğ’i 18.12.2009 tarihli ve 27436 sayılı Resmi Gazete’de yayımlamıştır. Bu Tebliğ’in 3’üncü maddesinde sağlık hizmeti devralınacak kurum ve kuruluşlar sayılmıştır. Buna göre 5510 sayılı Kanun’un geçici 4’üncü maddesi gereğince 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre kesenek ve karşılık ödenmesi gerekenler ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetleri SGK tarafından devralınarak 5510 sayılı Kanun’un genel sağlık sigortasına ilişkin hükümlerinden yararlandırılacaklardır.
Yapılan incelemelerde; 14.06.2007 tarih ve 236 sayılı Fon Kurulu Kararı ile belirlenen Sağlık Yardımı Uygulama Usul ve Esasları dayanak gösterilerek, SGK ile anlaşması olup olmadığına bakılmaksızın özel sağlık kuruluşları ile sözleşme imzalandığı ve bu kapsamda tedavi ve ilaç giderlerinin Fon bütçesinden karşılanarak 2022 yılı için toplam 6.486.640,78-TL tutarında mevzuata aykırı ödeme gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
5411 sayılı Kanun’un “Fon Kurulunun görev ve yetkileri” başlıklı 117’nci maddesinde belirtildiği üzere Fon Kurulunun görev ve yetkileri, Fonun ana stratejisi ile amaç ve hedeflerine uygun olarak hazırlanan bütçe teklifini görüşmek ve karara bağlamakla sınırlıdır. Fonun bağımsız idari otorite olması ve özerk bütçeye sahip olmasının, Kanun’da öngörülenlere aykırı bir takım düzenlemeler yapabileceği ve bu düzenlemeye paralel olarak kendi bütçesine ödenek koyabileceği ve harcama yapabileceği anlamına gelmemektedir.
Esasen, idare hukuku alanındaki yetkinin kaynağı ve sınırları bakımından iki temel kural geçerlidir. İlk kural, idare hukukunda yetkinin kaynağının Anayasa, kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri olmasıdır. Diğer bir ifadeyle, idare sahip olduğu yetkileri Anayasa ve kanunlardan alır. Dolayısıyla idare, işlem ve faaliyette bulunabilmek için mutlaka kanuni bir yetkiye ihtiyaç duymaktadır. Buna göre, asli yetki yasama organına ait olup idarenin yetkisi tali niteliktedir, diğer bir ifadeyle idare Anayasa ve kanunlarda yetkilendirilmediği alanlarda işlem ve faaliyette bulunamaz. Yetkinin kaynağı ve sınırları bakımından ikinci kural ise, idare hukukunda yetkinin kanuni sınırlar dahilinde kullanılması gerektiğidir. Buna göre idare, işlem tesis etme ve faaliyette bulunma yetkisini kanunun çizmiş olduğu sınırlar dahilinde, kısaca kanunlara aykırı olmayacak şekilde kullanmak zorundadır. Yani, yetkiler kanundan kaynaklı ve kanuni sınırlar içerisinde geçerlidir. Bu açıdan yetki kuralları nitelikleri gereği istisnaidir. Diğer bir ifadeyle, idarenin yetkisiz olması kural, yetkili olması ise istisnai niteliktedir.
Bu itibarla, anlaşmalı özel sağlık kurumlarına gidişlerde Sağlık Uygulama Tebliğleri (SUT) ile belirlenen tutarları aşan kısmın, anlaşmalı olmayan özel sağlık kurumlarına gidişlerde ise tedavi giderinin tamamının Fon personeli tarafından karşılanması gerektiği değerlendirilmektedir.