| Ankara Büyükşehir Belediyesi 2014 yılı Sayıştay Denetim Raporu |
|
Adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarenin vekili sıfatıyla yapılan takip ve duruşmalar sonucu tahsil edilen avukatlık vekalet ücretinin, hukuk müşavirliği personeli arasında nasıl paylaştırılacağı 26.09.2011 tarih ve 659 sayılı KHK’nın 14 ‘üncü maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddede; “… (2) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.
25.06.2012 tarihli Bakanlar Kurulu Kararıyla kabul edilen Vekalet Ücretinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Limit Dışı Vekalet Ücretinin Dağıtımı” başlıklı 7′ nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin 5 inci ve 6 ncı maddelerine göre vekalet ücreti ödenen ve limitini dolduramayan hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenecek tutarlar, mali yılı takip eden Ocak ayı sonuna kadar tahakkuka bağlanmak suretiyle hukuk biriminin bağlı olduğu merkez muhasebe birimince emanet hesabındaki limit dışı vekalet ücretinden ödenir.” hükmü yer almaktadır. Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre hukuk biriminde, vekalet ücretlerinin ödenmesinde öncelikle yıl içerisinde tahsil edilen avukatlık vekalet ücretlerinin dağıtımı yapılmalı, limitini dolduramayanlara limit dışı vekalet ücreti dağıtımı ise mali yılı takip eden Ocak ayının sonuna kadar yapılmalıdır. Örneğin 2013 yılında vekalet ücreti üst limitini dolduramayanlar, 2014 yılı Ocak ayında yapılacak tahakkuk ile üst limite kadar vekalet ücreti alabileceklerdir. Yapılan incelemede 2014 yılı vekalet ücretinin öncelikli olarak yıl içinde tahsil edilen vekalet ücretlerinin dağıtımı ile kapsamdaki personele ödeme yapılması gerekirken 2013 ve önceki yıllardan devreden vekalet ücretlerinden ödendiği görülmüştür. 2014 yılı avukatlık vekalet ücretlerinin ödenmesinde, yılı parasal limitlere uyulduğu, ancak yukarıdaki mevzuat hükümleri doğrultusunda 2014 yılında tahsil edilen vekalet ücretlerinin yıl içinde dağıtılması, limiti dolduramayan kapsamdaki personelin eksik kalan limitinin takip eden yılın (2015) Ocak ayı sonuna kadar ödenmesi gerekirken, ödemelerin 2014 yılında büyük kısmının mart ayı, kalan tutarın aralık ayında ödenmesi ile ödeme zamanına uyulmayarak usul hatası yapıldığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında; Kurum Avukatlarına Avukatlık vekalet ücreti ödemesinde, ödeme zamanına uyulmayarak usul hatası yapıldığı belirtilmiştir. 1- 2014 yılı vekalet ücretinin öncelikli olarak yıl içinde tahsil edilen vekalet ücreti dağıtımı ile kapsamdaki personele ödeme yapılması gerekirken 2013 yılı ve önceki yıllardan devreden vekalet ücretlerinden ödendiği hususu ile ilgili olarak; Bu bulguya mesnet teşkil eden 659 Sayılı KHK 26.09.2011 tarihinde, Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen “Vekalet Ücretinin Dağıtımına Dair Yönetmelik” ise 08.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yani, uygulama 08.07.2012 tarihinden sonra toplanan vekalet ücreti alacakları için geçerli olacaktır. Örneğin 2010 yılına ait herhangi bir alacak kaleminin bu kurala dahil edilmesi, kanunların geriye yürümeyeceği ilkesi gereği mümkün değildir. Diğer yandan, 2014 yılı içerisinde toplanan vekalet ücretinin ne kadar olduğu yahut 2013 ve önceki dönemlerden ne kadar vekalet ücreti kaldığının Müşavirliğimizce tespit edilmesi mümkün değildir. Zira vekalet ücretlerinin toplandığı hesap, Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığı denetim ve idaresindedir. Borçlular ödemeyi Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığınca açılan bir emanet hesabına yaparlar. Kaldı ki, ekte sunduğumuz 2014 yılına ait tahakkuklar incelendiğinde de görüleceği üzere, toplam tutarın öncelikli kısmının 2013 yılından, diğer bir kısmının 2014 yılından ödenmesi gibi bir talimat verilmemiş, sadece kişi başına ödenmesi gereken tutar ile toplam tutarın ne kadar olduğu ve bu tutarın ödenmesi hususu belirtilmiştir. 26.09.2011 tarih ve 659 Sayılı KHK’ nın 14. maddesini incelemek gerekirse; “(1) Tahkim usulüne tabi olanlar dahil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekalet ücreti takdir edilir. (2) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.
(3) Hizmet satın alınan avukatlara yapılacak ödemeler bu madde kapsamı dışındadır.” Bu maddenin hiç bir cümlesinde, ödemenin öncelikli olarak o yıl içinde toplanan tutarlardan yapılacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Hatta bu sonuca ulaşılabilecek bir yorum dahi yoktur. Aksine, paranın bir emanet hesabında toplanması gerektiği ifade edilerek, tahsil edildiği anda dağıtılmayacağı, bir havuzda biriktirileceği ifade edilmiştir. Önemli olan husus, bir avukatın vekalet ücreti alabilmesi için dağıtımın yapıldığı yıl fiilen altı ay çalışmış olması ve belirlenen limit dahilinde toplanan vekalet ücretinin dağıtılmasıdır. Sayıştay bulgusuna konu 2014 yılı vekalet ücretini alan tüm avukatlar altı ay fiilen çalışma şartını taşımakla beraber, dağıtımın limit dahilinde olduğu zaten bizzat Sayıştay Denetçisi tarafından tespit edilmiştir. Zaten her yıl Ocak ayında, bir önceki yıl toplanan miktardan ödeme yapılmaktadır. Önce para toplanır/biriktirilir daha sonra Ocak ayında ödemesi yapılır. Vekalet ücreti dağıtımı yapan tüm kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler bu usulde dağıtım yapmaktadırlar. Aksi halde örneğin 2014 yılı Ocak ayında zaten henüz hiç bir ücret toplanamadığından, vekalet ücreti olmadığından ödemesi yapılması mümkün olmayacaktır. Yani, Sayıştay bulgusundaki durum hukuki yorum hatası olduğu gibi, fiilen gerçekleşmesi doğası itibarıyla mümkün olmayan bir tespittir. 2- 2014 yılı vekalet ücreti için, ödemelerin büyük bir kısmının mart ayı, kalan tutarın ise aralık ayında ödenmesi ile ödeme zamanına uyulmadığı hususu ile ilgili olarak; Yukarıda da ifade edildiği üzere, tüm kamu kurumları ve belediyeler yıllık vekalet ücreti alacaklarının büyük bir kısmını o yıl Ocak ayı içerisinde, geri kalanını da Temmuz ayında katsayı farkları açıklandıktan sonra dağıtırlar. Ġdaremizde de bu esasa göre yıllık limitler dahilinde dağıtım yapılmaktadır. Sayıştay bulgusunda geçen 25.06.2012 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Vekalet Ücretinin Dağıtımına Dair Yönetmeliğin 7. maddesine göre, limitini dolduramayan hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenecek tutarlar mali yılı takip eden Ocak Ayı sonuna kadar limit dışlı vekalet ücreti hesabından ödenir. Yani bu ek ödemeler, 2014 yılının ilk ödemesi yapıldığı tarihten itibaren 2015 yılı Ocak ayı sonuna kadar herhangi bir sürede ödenebilecektir. Kaldı ki ek ödeme Sayıştay Raporunda da belirtildiği üzere, 2015 Ocak ayı sonuna kadar olan sürede, 2014 yılı Aralık ayında ödenmiştir. Ayrıca, 21.04.2015 gün ve 14681 sayılı yazımız ile yapılması gereken ödemeler 2015 yılında toplanan vekalet ücretleri ile arta kalan kısmı da 2014 yılından kalan tutarları kapsamaktadır. Bu sebeple 659 sayılı KHK’nın 14. maddesi hükümlerine yukarıda açıklandığı üzere hiç bir aykırılık taşımamaktadır. Sonuç olarak Kamu idaresi savunmasında, “Vekalet Ücretinin Dağıtımına Dair Yönetmelik” 08.07.2012 tarihinde yürürlüğe girdiği ve bu tarihinden sonra toplanan vekalet ücreti alacakları için geçerli olacağı, 2010 yılına ait herhangi bir alacak kaleminin bu kurala dahil edilmesinin kanunların geriye yürümeyeceği ilkesi gereği mümkün olmayacağını belirtmişse de, halen yürürlükte olan 1983 tarihli “Limit Dışı Kalan Vekalet Ücretlerinin Dağıtım Esasları Hakkında Yönetmelik” hükümleri ile dağıtım fazlası miktarın ertesi yıla devredeceği esası önceden mevcut olup, 2012 tarihli ilgili yönetmelik ile sadece yıllar itibariyle devrederek biriken emanetteki vekalet ücretlerinin devrine 3 yıl şartı konularak bir sınırlama getirilmiştir. Ġddia edildiği gibi kanunların geriye yürütülmesi söz konusu değildir. Kamu idaresi savunmasında, “2014 yılı içerisinde toplanan vekalet ücretinin ne kadar olduğu yahut 2013 ve önceki dönemlerden ne kadar vekalet ücreti kaldığının Müşavirliğimizce tespit edilmesi mümkün değildir.” demektedir. Vekalet ücretlerine ait emanet hesabın takibi Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığınca yapılmaktadır. Ancak vekalet ücretlerinin ödenmesinde sorumluluk Harcama birimi olarak Hukuk Müşavirliğindedir. Tahakkuk evraklarını hazırlayan Hukuk Müşavirliği ile emanet hesabının idaresinden sorumlu Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığının, bulgu konusu olay bakımından sorumlulukları eşit derecelidir. Ġddia edildiği gibi bütün sorumluluk sadece Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığına ait değildir. Kamu idaresi, 659 Sayılı KHK’ nın 14 üncü maddenin hiç bir cümlesinde, vekalet ödemelerinin öncelikli olarak o yıl içinde toplanan tutarlardan yapılacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Hatta bu sonuca ulaşılabilecek bir yorumun dahi olmadığını, zaten her yıl Ocak ayında, bir önceki yıl toplanan miktardan ödeme yapıldığı ve önce para toplanır/biriktirilir daha sonra Ocak ayında ödemesinin yapıldığını ifade etmiştir. Fakat 14 üncü maddenin 2 nci fıkrasının b bendinde, “Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; … aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.” ifadesi ile ödemenin sınırı yıllık olmaktadır. Aynı fıkranın c bendindeki; “Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk biriminde görev yapan ve (b) bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir… Bu dağıtım sonunda arta kalan tutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilir.” Hükmü ile yıllık sınırı dolduramayanlar bu bentten faydalanacaktır. Yıllık sınırın doldurulması yıl içinde olur ama doldurulamaması ancak yılsonunda tespit edilebileceğinden, “önceliğin yıl içi vekaletlerden ödeneceğine dair böyle bir hüküm veya yorum yoktur” demek mümkün değildir. Ayrıca ocak ayında dağıtılması gereken ücret, bir önceki yıl vekalet ücret limitini dolduramayan ilgili personele önceki yıl vekalet ücreti olmalıdır. Örneğin 2014 yılı ocak ayında ödenen vekalet ücreti 2013 yılı vekalet ücreti limitini dolduramayan personele limite kadar 2013 yılı katsayıları ile ödenen vekalet ücreti olmalıdır. Fakat hukuk müşavirliğinde 2014 yılı ocak ayında tahakkuk ettirilen vekalet ücretleri 2014 yılı katsayıları ile 2014 yılı vekalet ödemesidir ve emanet hesaptan ödenmektedir. Ayrıca dağıtım sonrası arta kalan tutarın üçüncü bütçe yılı sonunda bütçeye gelir kaydedilebilmesi için her bütçe yılının ayrı değerlendirilmesi gerekir. Vekalet ücretinin tahsil edildiği bütçe yılı dikkate alınmadan, sadece dağıtıma esas üst limitin dikkate alınması KHK hükmünün amacı ile çelişmektedir. Dolayısıyla diğer kamu kurum ve kuruluşları ile belediyelerde kullanılan yukarıdaki açıklama ile bu ödemenin yılbaşında yapılması mevzuata aykırıdır. |
| ÖZET: Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin 2014 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda, avukatlık vekalet ücretinin dağıtımında mevzuat hükümlerine uyulmadığı tespit edilmiştir. 659 sayılı KHK ve ilgili yönetmeliklere göre, tahsil edilen vekalet ücretlerinin öncelikle yıl içinde dağıtılması gerektiği belirtilirken, 2013 ve önceki yıllardan devreden ücretlerin ödendiği görülmüştür. Ayrıca, 2014 yılı vekalet ücretlerinin ödemelerinde zamanlamaya uyulmadığı ve usul hatası yapıldığı ifade edilmiştir. Kamu idaresi, mevzuatın geriye yürütülmeyeceğini ve ödemelerin her yıl Ocak ayında bir önceki yıl toplanan miktardan yapılacağını savunmuştur. |