Mülkiyeti Belediyeye Ait Arsa ve İşyerlerinin Derneklere ve Odalara Tahsislerinden Bazılarının Hatalı Olması (Sayıştay)

 A- Mülkiyeti Alanya Belediyesine ait arsa Antalya  Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odasına tahsis edilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinde; 

“…

İl sınırları içinde büyükşehir belediyeleri, belediye ve mücavir alan sınırları içinde il belediyeleri ile nüfusu 10.000’i geçen belediyeler, meclis kararıyla; turizm, sağlık, sanayi ve ticaret yatırımlarının ve eğitim kurumlarının su, termal su, kanalizasyon, doğal gaz, yol ve aydınlatma gibi alt yapı çalışmalarını faiz almaksızın on yıla kadar geri ödemeli veya ücretsiz olarak yapabilir veya yaptırabilir, bunun karşılığında yapılan tesislere ortak olabilir; sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projelere İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle amacı dışında kullanılmamak kaydıyla arsa tahsis edebilir.

…”

Aynı kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde de; 

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

………

1. d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

…”

Denilmektedir.

 Yukarıda zikredilen kanun hükümlerinden anlaşılacağı üzere, belediyeler 5393 sayılı kanunun 75-d maddesine göre kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak belediye meclis kararı ile ancak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilir. Bu idarelerin dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, derneklere, sivil toplum kuruluşlarına veya meslek kuruluşlarına süresi her ne olursa olsun belediye taşınmazlarını tahsis edemez, ancak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine uygun olarak kiralayabilirler. Ayrıca belediyeler 5393 sayılı kanunun 15 inci maddesine göre meclis kararı ile sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projelere İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle amacı dışında kullanılmamak kaydıyla sadece arsa tahsis edebilir.

Yapılan incelemede, Alanya Belediye Meclisinin 04.07.2006 tarih ve 155 sayılı kararı ile mülkiyeti belediyeye ait Bektaş Mah. 100 ada, 33 parselde bulunan 1377 m2 taşınmazın Antalya  Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası Alanya Temsilciliğine 15 yıllığına ilk 10 yıl için yıllık kira bedeli 100,00 tl,  diğer 5 yıl için kiranın günün şartlarına göre karşılıklı anlaşıldığı takdirde devam etmesine, taşınmaz üzerinde Alanya evleri mimarisine uygun muhasebeci, mali müşavirlerin ve halkın kullanımına açık sosyal ve kültürel faaliyetlere katkı sağlayacak tesisler yapılması şartıyla tahsis edildiği görülmüştür.

Daha sonra Alanya Belediye Meclisinin 03.07.2007 tarih ve 82 sayılı kararı ile taşınmazın tahsisinin 25 yıla çıkarılması, 25 yıllık sürenin 20 yılının bedelsiz, 5 yılının bedelli olması kararı verilmiştir. Antalya Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası Alanya Temsilciliği bağımsız odaya dönüştüğü için tahsis Alanya Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası adına yeniden düzenlenmiştir. 

Ancak belediye meclisinin tahsis işleminin hangi mevzuat hükmüne göre yapıldığı

belli değildir.

Alanya Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası kamu kurumu olmadığı ve ortada da İçişleri Bakanlığının onay verdiği bir proje olmadığı için Alanya belediyesinin bu konudaki tahsis uygulaması yukarıda zikredilen kanun hükümlerine uymamaktadır.

B – Mülkiyeti Alanya Belediyesine ait arsa Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği Alanya Şubesine tahsis edilmiştir.

5272 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinde; 

“…

İl sınırları içinde büyükşehir belediyeleri, belediye ve mücavir alan sınırları içinde il belediyeleri ile nüfusu 50.000’i geçen belediyeler, meclis kararıyla; turizm, sağlık, sanayi ve ticaret yatırımlarının ve eğitim kurumlarının su, termal su, kanalizasyon, doğalgaz, yol ve aydınlatma gibi alt yapı çalışmalarını faiz almaksızın on yıla kadar geri ödemeli veya ücretsiz olarak yapabilir veya yaptırabilir, bunun karşılığında yapılan tesislere ortak olabilir; sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projelere İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle amacı dışında kullanılmamak kaydıyla arsa tahsis edebilir.

…”

Aynı kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde de; 

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

…

1. d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

…”

Denilmektedir.

Yukarıda zikredilen kanun hükümlerinden anlaşılacağı üzere, belediyeler 5272 sayılı kanunun 75-d maddesine göre kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak belediye meclis kararı ile ancak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilir. Bu idarelerin dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, derneklere, sivil toplum kuruluşlarına veya meslek kuruluşlarına süresi her ne olursa olsun belediye taşınmazlarını tahsis edemez, ancak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine uygun olarak kiralayabilirler. Ayrıca belediyeler 5272 sayılı kanunun 15 inci maddesine göre meclis kararı ile sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projelere İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle amacı dışında kullanılmamak kaydıyla sadece arsa tahsis edebilir.

Yapılan incelemede, Alanya Belediye Meclisinin 03.03.2005 tarih ve 10/b sayılı kararı ile Şekerhane mah. 551 ada 9 parseldeki 727 m2 taşınmaz kız öğrenci yurdu yapılarak işletilmek üzere 25 yıllığına Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği Alanya Şubesine tahsis edildiği görülmüştür.

Ancak belediye meclisinin tahsis işleminin hangi mevzuat hükmüne göre yapıldığı belli değildir.

Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği kamu kurumu olmadığı ve ortada da İçişleri Bakanlığının onay verdiği bir proje olmadığı için Alanya belediyesinin bu konudaki uygulaması yukarıda zikredilen kanun hükümlerine uymamaktadır.

C – Mülkiyeti Alanya Belediyesine ait dükkan Tüketici Hakları Derneği Alanya Şubesi Başkanlığına tahsis edilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde; 

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

…

1. d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

…”

Denilmektedir.

Yukarıda zikredilen kanun hükmünden anlaşılacağı üzere, belediyeler; kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak belediye meclis kararı ile ancak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilir, bu idarelerin dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, derneklere, sivil toplum kuruluşlarına veya meslek kuruluşlarına süresi her ne olursa olsun belediye taşınmazlarını tahsis edemez, ancak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine uygun olarak kiralayabilirler. 

Yapılan incelemede, Alanya Belediye Meclisinin 04.10.2011 tarih ve 116 sayılı kararı ile Tüketici Hakları Derneği Alanya Şubesi Başkanlığına daha önce 3 yıllığına ücretsiz tahsis edilen mülkiyeti belediyeye ait 13 nolu dükkanın, 5393 sayılı Belediye Kanununun 75-d maddesi uyarınca 3 yıl daha kiraya verilmesi suretiyle tahsisin 3 yıl uzatıldığı, kira ve diğer şartların Belediye Encümeni tarafından belirlenmesi kararı alındığı tespit edilmiştir.

Tüketici Hakları Derneği Alanya Şubesi Başkanlığı kamu kurumu değil kamu yararına çalışan dernek statüsünde olduğu için belediyenin mülkiyetinde bulunan taşınmazın 5393 sayılı Belediye Kanununun 75-d maddesi uyarınca Tüketici Hakları Derneği Alanya Şubesi Başkanlığına tahsis edilmesi mümkün değildir.

D – Mülkiyeti Alanya Belediyesine ait işyeri Alanya Turistik İşletmeciler Derneğine tahsis edilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinde; 

“…….

İl sınırları içinde büyükşehir belediyeleri, belediye ve mücavir alan sınırları içinde il belediyeleri ile nüfusu 10.000’i geçen belediyeler, meclis kararıyla; turizm, sağlık, sanayi ve ticaret yatırımlarının ve eğitim kurumlarının su, termal su, kanalizasyon, doğal gaz, yol ve aydınlatma gibi alt yapı çalışmalarını faiz almaksızın on yıla kadar geri ödemeli veya ücretsiz olarak yapabilir veya yaptırabilir, bunun karşılığında yapılan tesislere ortak olabilir; sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projelere İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle amacı dışında kullanılmamak kaydıyla arsa tahsis edebilir.

…”

Aynı kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde de; 

“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

…

1. d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

…”

Denilmektedir.

Yukarıda zikredilen kanun hükümlerinden anlaşılacağı üzere, belediyeler 5393 sayılı kanunun 75-d maddesine göre kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak belediye meclis kararı ile ancak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilir. Bu idarelerin dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, derneklere, sivil toplum kuruluşlarına veya meslek kuruluşlarına süresi her ne olursa olsun belediye taşınmazlarını tahsis edemez, ancak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine uygun olarak kiralayabilirler. Ayrıca belediyeler 5393 sayılı kanunun 15 inci maddesine göre meclis kararı ile sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projelere İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle amacı dışında kullanılmamak kaydıyla sadece arsa tahsis edebilir. İşyeri tahsisine ilişkin bu maddede her hangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yapılan incelemede, Alanya Belediye Meclisinin 01.05.2007 tarih ve 56 sayılı kararı ile mülkiyeti belediyeye ait 17/D numaralı işyerinin çevre ve mavi bayrak hizmetlerinde kullanılmak üzere Alanya Turistik İşletmeciler Derneğine 5 yıl süre ile ücretsiz olarak tahsis edildiği görülmüştür.

Ancak belediye meclisinin tahsis işleminin hangi mevzuat hükmüne göre yapıldığı belli değildir.

Alanya Turistik İşletmeciler Derneği kamu kurumu olmadığı ve ortada da İçişleri Bakanlığının onay verdiği bir proje olmadığı için Alanya belediyesinin bu konudaki uygulaması yukarıda zikredilen kanun hükümlerine uymamaktadır.

E- Mülkiyeti Alanya Belediyesine ait 3 Adet Otopark Belediye Spor Kulübüne Tahsis edilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinin (e) fıkrasında;

 “Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.” 

Belediye Meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Alanya Belediye Meclisinin 01.09.2005 tarih ve 28 sayılı kararı ile 5393 sayılı Belediye Kanununun 14-b maddesi uyarınca İçkale ve Belediye binası yanındaki otoparklar  işletilmek veya kiraya verilmek üzere ücretsiz olarak Belediye Spor Kulübüne tahsis edilmiş, Alanya Belediye Meclisinin 11.12.2006 tarih ve 255 sayılı kararı ile de Pazar yerinde bulunan otopark ücretsiz olarak Belediye Spor Kulübüne tahsis edilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Bütçe ilkeleri” başlıklı 13 üncü maddesinde; “…..

1. Bütçe, kamu malî işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görünmesini sağlar.
2. Tüm gelir ve giderler gayri safi olarak bütçelerde gösterilir.
3. Belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesi esastır.

……..

1. m) Kamu idarelerinin tüm gelir ve giderleri bütçelerinde gösterilir.

…….”

Denilmektedir.

Yukarıda belirtilen bütçe ilkelerinde kamu idarelerinin tüm gelir ve giderlerinin gayri safi olarak bütçelerde gösterileceği, belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesi gerektiği ifade altına alınmış bulunmaktadır.

 Kamu idaresi cevabında: Belediye Meclisinin yetkisi olmadığı iş ve işlemlerde karar verilmeyecek, kanunların verdiği yetkinin dışına çıkılmayacaktır.  

 Sonuç olarak: 2014 yılı denetimlerinde bu hususta yapılanlar yeniden değerlendirilecektir.