Teşkilat Başkanlığı 1. Hukuk Müşavirine Vekalet Ücreti Ödenmesi (Sayıştay)

BULGU: Teşkilat Başkanlığı 1. Hukuk Müşavirine Vekalet Ücreti Ödenmesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri

Teşkilat Başkanlığı 1. Hukuk Müşavirine yasal dayanağı olmadığı halde avukat vekalet ücreti ödendiği görülmüştür.
Teşkilat Başkanlığında uygulanacak olan “avukatlık vekalet ücreti” 15.07.2018 tarihli ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 32’nci Bölümünün 463’üncü maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiş olup maddede aynen;
“(Ek: RG-5/2/2019-30677-CK-30/14) Hukuk Müşavirliğince takip edilerek sonuçlandırılan dava ve icra işleri sonucunda mahkemeler ve icra müdürlüklerince Teşkilat Başkanlığı lehine hükmolunup tahsil edilen vekâlet ücreti, Hukuk Müşavirliğinde görev yapan avukatlar, hukuk müşavirleri ve Hukuk Birimi Amiri arasında eşit olarak dağıtılır. Ödenecek vekâlet ücretinin tutarı, Gençlik ve Spor Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünde görev yapan avukatlar için öngörülen üst sınırı aşamaz.”
denilmektedir.
Aynı hüküm, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 468’inci maddesine dayanılarak hazırlanan “Spor Toto Teşkilat Başkanlığı Görev, Yetki ve Sorumluluk Yönetmeliği”nin 15’inci maddesinin ikinci fıkrasında da mevcuttur.
Yukarıda bahsedilen Kararnamede ve Yönetmelikte, Teşkilat Başkanlığı lehine hükmolunup tahsil edilen vekalet ücretinin hukuk müşavirliğinde görev yapan avukatlar, hukuk müşavirleri ve hukuk birimi amiri arasında eşit olarak dağıtılacağı hüküm altına alınmıştır.
Sözü edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 466’ncı maddesinde, Teşkilat Başkanlığında, 27.6.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 28’inci maddesine göre iş mevzuatı çerçevesinde personel istihdam edileceği belirtilmiş, 375 sayılı KHK’nin Ek 28’nci maddesinde de bu personelin mali ve sosyal haklarının belirlenmesine ilişkin düzenleme yapılarak, bunlara mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdî ödemelerin bir aylık toplam net tutarının; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 11’inci maddesi uyarınca belirlenen emsali personele mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçmemek üzere Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makamca belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
22.12.2021 tarih 4960 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Spor Toto Teşkilat Başkanlığında istihdam edileceklerin mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde emsal alınacak devlet memurları belirlenmiş olup, Karar’ın ekindeki I sayılı Listede, 1. hukuk müşaviri kadro ünvanlı personelin, emsal alınacak devlet memuru kadrosunun “1. hukuk müşaviri” olduğu belirtilmiştir.
Bu doğrultuda, Teşkilat Başkanlığında iş mevzuatına göre istihdam edilen 1. Hukuk Müşavirinin aylığı, emsali devlet memuru 1. hukuk müşavirine mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçemeyecektir.
Öte yandan, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvelde, 1. hukuk müşavirinin de yer aldığı kadro unvanı belirtilen personelin ücret ve tazminat göstergeleri belirlenmiş, ek 10’uncu maddede ise bunlara avukat vekalet ücreti ödenmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 657 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilen 1. hukuk müşavirlerine avukat vekalet ücreti ödenmeyeceğinden, Teşkilat Başkanlığı 1. Hukuk Müşavirine de ödenmesi mümkün görülmemektedir.
Teşkilat Başkanlığının taraf olduğu dava ve icra takipleri hukuk müşavirliğince takip edilmekte ve söz konusu dava ve icra takipleri dolayısıyla Teşkilat Başkanlığı lehine hükmedilen vekalet ücretleri emanet hesapta toplanmaktadır. Yapılan incelemede; emanet hesapta toplanan tutarlardan Teşkilat Başkanlığı 1. Hukuk Müşavirine 2022 yılında toplam 49.843,60 TL vekalet ücreti ödendiği görülmektedir.
Kamu idaresi cevabında, Teşkilat Başkanlığının mevcut personeline emsal personel düzenlemesinin uygulanamayacağı ileri sürülmekteyse de Hukuk Müşaviri pozisyonunda İş Kanunu’na tabi olarak istihdam edilen personelin, mali ve özlük haklarının ne olması gerektiği, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 466’ncı maddesinde, “Teşkilat Başkanlığında, 27.6.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 28’inci maddesine göre” denilerek ortaya konulmuş; Ek 28 nci maddede de, bu personelin mali ve sosyal haklarının, emsali personele yapılması öngörülen ödemeleri geçmemek üzere belirleneceği açık ve net olarak düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemelerde, emsal personel uygulamasının, KHK’nin yürürlük tarihinden sonra ilk defa veya yeniden atanacaklara uygulanacağına ilişkin bir ifade bulunmayıp, istihdam edilen personele söz konusu emsal kısıtlamasının getirildiği görülmektedir. Teşkilat başkanlığının ve iş mevzuatına tabi olarak çalışan personelinin bu düzenlemelere tabi olmadığını ileri sürmenin hukuki gerekçesi ve dayanağı bulunmamaktadır.
İdare cevabında, ayrıca, “Cumhurbaşkanı Kararının yürürlük tarihi olan 22/12/2021’den önce istihdam edilen personelin kazanılmış haklarının korunacağı ve bu personele emsal personel düzenlemesinin uygulanamayacağı” iddia olunmuşsa da, gerek Teşkilat Başkanlığı personeline ödenecek ücret ve mali haklarla ilgili olarak çıkarılan 22.12.2021 tarih 4960 sayılı Cumhurbaşkanı Kararında, gerekse 375 sayılı KHK’nin Ek 28’nci maddesinde bu yönde bir düzenleme ve ifade bulunmamakta, “işçi kadrolarında istihdam edilen personele” emsali olarak belirlenen Devlet memuru için ilgili mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçmemek üzere “mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında” ödeme yapılacağı belirtilmektedir. Cumhurbaşkanı Kararına ekli 1 sayılı listede Teşkilat Başkanlığı 1. Hukuk Müşaviri olarak istihdam edilen personelin emsalinin Genel İdare Hizmetleri Sınıfındaki 1. Hukuk Müşaviri olduğu gösterilmiş, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 10’uncu maddesinde ise
hukuk müşavirine avukat vekalet ücreti ödenmeyeceği açıkça belirtilmiştir.
Gereği için Teşkilat Başkanlığına da gönderilen 22.12.2021 tarih 4960 sayılı Cumhurbaşkanı Kararından sonra, İş Kanunu’na tabi olarak çalışan personelin ücret ve mali hakları ile ilgili bir tereddüt ve şüphenin kalmadığı düşünülmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Teşkilat Başkanlığında İş Kanunu hükümlerine göre istihdam edilen Hukuk Müşavirine avukat vekalet ücreti ödenemeyeceği değerlendirilmiştir.