|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Sosyal Güvenlik Kurumları tarafından uygulanan idari para cezalarının tebliğ edilmemesi veya geç tebliğ edilmesi sorununu ortaya koymuştur. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102. maddesi uyarınca, ilgili kişilere kesilen idari para cezalarının zamanında tebliğ edilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, 55.567 işverene ceza uygulanması gerektiği halde tebligat işlemlerinin ya yapılmadığı ya da gecikmeli olarak gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
İdari para cezalarının tebliğ edilmesi, bu cezaların tahakkuk etmesi ve 15 gün içinde ödenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenmeyen cezalar, gecikme cezası ve zammı ile birlikte tahsil edilmektedir. Ayrıca, idari para cezalarının zamanaşımı süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlamaktadır. Bu bağlamda, tebligatların zamanında yapılmaması, Kurumun alacaklarının tahsilinde zorluklar yaratmakta ve yargı yoluna başvuru sürelerini etkilemektedir. Sonuç olarak, idari para cezalarının etkin bir şekilde uygulanabilmesi için, tespit edilen fiillerin hızlı bir şekilde ilgililere tebliğ edilmesi ve tebligat süreçlerinin iyileştirilmesi gerekmektedir. Bu durum, hem Kurumun alacaklarının tahsilini kolaylaştıracak hem de işverenlerin yükümlülüklerini zamanında yerine getirmelerini sağlayacaktır. |
BULGU: İdari Para Cezalarının Tebliğ Edilmemesi veya Geç Tebliğ Edilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları
Kanunla getirilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya geç olarak yerine getirilmesi hâlinde Kurumca kesilecek idari para cezalarının ilgililere hiç tebliğ edilemediği veya tespit edildiği tarihten çok zaman geçtikten sonra tebliğ edildiği durumların olduğu görülmüştür.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102’nci maddesinde belirtilen durumlarda ilgililere yine aynı maddede belirtilen tutarlarda idari para cezası uygulanması gerekmektedir. İdari para cezalarının ilgiliye tebliğ edilmesiyle tahakkuk edeceği ve 15 gün içerisinde ödeneceği veya aynı süre içerisinde Kuruma itiraz edileceği aynı maddede düzenlenmiştir. Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenmeyen idari para cezaları, Kanun’un 89’uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilecektir. İdarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabi olup bu süre fiilin işlendiği tarihten itibaren başlayacaktır.
Kanun’un ‘Primlerin ödenmesi’ başlıklı 88’inci maddesinde; Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlilerinin, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcilerinin Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Belirtilen mevzuat açıklamalarından anlaşılacağı üzere, idari para cezasının konusunu oluşturan hususun tespitiyle beraber ilgililere tebliği de önemlidir. Çünkü cezalar tebliğ ile beraber tahakkuk edecek olmasına rağmen zamanaşımı fiilin işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır. Ayrıca, idari para cezalarının vadesinin, yargı yoluna başvuru süresinin belirlenmesinde de tebliğ tarihi dikkate alınmaktadır.
Yapılan incelemeler sonucunda, 55.567 işverene 5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesi uyarınca bazı fiillerden ötürü idari para cezası uygulanması gerektiği Kurum tarafından belirlendiği halde tebligat işlemlerinin yapılmadığı veya yapılamadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, bu işverenlere kesilecek idari para cezalarının tek bir fiilden kaynaklanmaması nedeniyle 102’nci maddenin farklı fıkraları uyarınca idari para cezası uygulanması gerekmektedir. Aynı zamanda, idari para cezası kesilmesi gerektiren fiilin tespit edilmesine rağmen ilgililere geç tebliğ edildiği, tebliğ sürelerinin uzun olduğu görülmüştür. İdari para cezası kesilen işyerinin faaliyetlerini durdurduktan sonra cezaların tebliğ edildiği durumlar tespit edilmiştir. Bu durumlarda, tebligatların işyerine yapılamayacak olması nedeniyle ilgililerin tespiti, tebligat adresinin tespiti ve idari para cezalarının takibi ile tahsilinde güçlükler yaşanacağı açıktır.
Kanuna göre idari para cezasının kesilmesini gerektiren hususun tespit edildikten sonra Kurum alacaklarının tahsilinde etkinliğin sağlanması amacıyla tespiti yapılan söz konusu idari para cezalarının tebliğ edilmesi ve bundan sonra tespit edilen fiillerde ise tebligatların hızlı bir şekilde yapılması gerekmektedir.