| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 5510 sayılı Kanun’un Geçici 41’inci maddesi kapsamında prim borçlarına karşılık alınan taşınmazların büyük bir kısmı nakde dönüştürülememiştir. 2012’den bu yana alınan 1.567 taşınmazdan yalnızca %11’i satılmıştır. Ayrıca, KDV istisnasının 2023 sonunda sona ermesi durumunda, taşınmazların satış kabiliyetinin daha da azalacağı öngörülmektedir. Elektronik satış yönetmeliği ile satış sürecinin hızlandırılması hedeflenmektedir. |
BULGU: Prim Borcuna Karşılık Satış Amacıyla Alınan Taşınmazların Nakde Dönüştürülememesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları
5510 sayılı Kanun’un Geçici 41’inci maddesi kapsamında takipli borçlara karşılık alınan taşınmazların büyük bir bölümünün nakde dönüştürülemediği görülmüştür.
31.05.2012 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’un Geçici 41’inci maddesi ile birlikte, özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar dâhil 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları ile bunların müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri, 4389 sayılı mülga Bankalar Kanunu’na tabi faaliyeti devam eden kamu bankaları, büyükşehir belediyeleri, belediyeler, il özel idareleri ve bunlara ait tüzel kişilerin veya bunlara bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşların, Sosyal Güvenlik Kurumuna ait olan ve Kuruma bağlı tahsil dairelerince 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen borçları ile kira ve ecrimisil borçlarına karşılık, mülkiyeti bu idarelere ait ve üzerinde herhangi bir takyidat bulunmayan taşınmazlardan Kurum tarafından uygun görülenler Kurumun görevlendireceği üç temsilci ile taşınmazın bulunduğu yerdeki defterdarlık tarafından görevlendirilecek iki temsilciden oluşan komisyon tarafından ve gerektiğinde bilirkişi mütalaası alınmak suretiyle takdir edilecek değeri üzerinden, borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak Kurum bütçesinin gelir ve gider hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin Kurumca alınabilmektedir.
Bu idarelerden alınan taşınmazlarının tapu işlemlerine esas olan ve yukarıda belirtilen şekilde tespit edilen değerine eşit tutarda 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen borçları ile kira ve ecrimisil borçları terkin edilmektedir.
Bu uygulama yukarıda sayılan kuruluşlar dışında kalan, borcunu ödemede çok zor duruma düştüğü Sosyal Güvenlik Kurumuna bağlı denetim elemanlarının inceleme raporu ile tespit edilen ve Kuruma bağlı tahsil dairelerinde 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen borcu ile kira ve ecrimisil borcu bulunan diğer mükelleflerin (tüzel kişiliği bulunanların ortaklarına ait olanlar dâhil) taşınmazları için de uygulanabilmektedir.
5510 sayılı Kanun’un Geçici 41’inci maddesi kapsamında 2022 yılı sonuna kadar toplam 1.567 taşınmaz alınmıştır. Bu kapsamda alınan taşınmazlar içinde hizmet gereği için alınanlar bulunsa da çoğu taşınmaz satılmak amacıyla prim borcuna karşılık olarak nakit elde etmek amacıyla alınmıştır. Söz konusu taşınmazların alış bedeli ise toplam 2.330.484.245,40 TL tutarındadır. Kurumun bu kapsamda aldığı taşınmazların sayısı yıllar itibarıyla giderek artmaktadır. Prim borçlarına karşılık olarak 2021 yılında 473 adet taşınmaz alınmıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 2012 yılından bu yana 5510 sayılı Kanun’un Geçici 41’inci maddesi kapsamında satış amacıyla alınan taşınmazlardan değer itibarıyla yalnızca %11’i satılmış olmakla birlikte geriye kalan 2.083.988.892,85 TL bedelle satın alınmış olan taşınmazların henüz nakde dönüştürülemediği tespit edilmiştir. Prim alacaklarının garanti altına alınması amacıyla prim borçlarına karşılık satılmak üzere alınan taşınmazların değer olarak küçük bir kısmı satılabilmiştir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun Geçici 33’üncü maddesiyle, 5510 sayılı Kanun’un Geçici 41’inci maddesi kapsamında taşınmazların SGK’ya devir ve teslimi ile bu taşınmazların SGK tarafından devir ve teslimi 31.12.2023 tarihine kadar KDV’den müstesna tutulmuştur. 2023 yılı sonu itibarıyla KDV istisnasının kaldırılması halinde, yani Kurum tarafından bu kapsamda alınan taşınmazların satış bedeline ek olarak KDV’de tahsil edilecek olması halinde taşınmazların satış kabiliyetinin daha fazla düşeceği düşünülmektedir.
Prim borcuna karşılık satış amacıyla alınan taşınmazlar ile satışına karar verilen diğer Kurum taşınmazların elektronik ortamda daha hızlı ve etkili bir şekilde satışının sağlanması amacıyla 2022 yılı denetim dönemi sonrasında 15.04.2023 tarih ve 32164 sayılı Resmi Gazete’de “Sosyal Güvenlik Kurumu Taşınmazlarının Elektronik Ortamda Yapılacak Satışlarına İlişkin Yönetmelik” yayımlanmıştır. Kurum tarafından yazılım çalışmalarına devam edilmektedir.
6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen borçlar ile kişi ve ecrimisil borçlarına karşılık satış amacıyla alınacak taşınmazlarda satış kabiliyeti yüksek olan taşınmazların tercih edilmesi ve KDV istisnası sona ermeden şu ana kadar alınan taşınmazların satış işlemlerinin hızlandırılması gerekmektedir.