Vergi Usul Hukuku (VUK)

İtibari değer, senet, hisse veya para üzerinde yazılı olan nominal değeri ifade eden VUK değerleme ölçüsüdür. Nominal değer Kıymetin üzerinde yazılı tutar piyasa değerinden bağımsızdır. Değerleme hükmü itibari değeri öngörüyorsa piyasa fiyatındaki değişim esas alınmaz. Para ve belirli kıymetler Türk parası itibari değerle değerlenir; yabancı paralar için ise kur esaslı özel hükümler uygulanır. Sermaye araçları […]

Mukayyet değer, bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında gösterilen hesap değeridir. VUK bazı kıymetlerin değerlemesinde doğrudan bu ölçüyü kullanır. Kayıt değeri Mukayyet değer piyasa değeri değildir; defterlerdeki kayıtlı tutarı ifade eder. Uygulama alanı Belirli alacak, borç ve diğer hesap kalemleri özel hüküm gereği mukayyet değerle değerlenebilir. Düzeltmeler Şüpheli alacak karşılığı, reeskont veya kur değerlemesi gibi özel […]

Tasarruf değeri, bir iktisadi kıymetin değerleme gününde sahibi için arz ettiği gerçek ekonomik değeri ifade eden VUK ölçülerindendir. Uygulama alanı Özellikle senetli alacak ve borçların reeskontunda tasarruf değeri yaklaşımı önem taşır. Vade etkisi Gelecekte tahsil veya ödenecek tutarın değerleme günündeki değeri, vade ve faiz unsurları dikkate alınarak hesaplanabilir. Reeskont Kanuni şartları sağlayan senetli alacak ve […]

Borsa rayici, gerek menkul kıymet ve kambiyo borsalarına gerekse ticaret borsalarına kayıtlı iktisadi kıymetlerin değerlemesinde kullanılan VUK ölçülerinden biridir. Tanım Değerleme günündeki normal alım-satım değerini ifade eder. Olağan dışı veya manipülatif fiyatlar bakımından özel değerlendirme gerekebilir. Borsa kaydı Bir kıymetin borsa rayiciyle değerlenebilmesi için ilgili resmi veya yetkili borsada işlem görmesi ve mevzuatın bu ölçüyü […]

Emsal bedel ve emsal ücret, gerçek bedelin bulunmadığı, bilinmediği veya doğru olarak tespit edilemediği hallerde değerleme amacıyla kullanılan VUK ölçüleridir. Uygulama sebepleri Bedelsiz devir, işletmeden çekiş, düşük bedelli işlem veya kayıtların gerçek değeri göstermediği hallerde emsal değer gündeme gelebilir. Sıra Kanunda emsal bedelin tespitinde ortalama fiyat, maliyet bedeli ve takdir esaslı yöntemler arasında belirli bir […]

Maliyet bedeli, bir iktisadi kıymetin iktisap edilmesi veya değerinin artırılması nedeniyle yapılan ödemeler ile bunlara bağlı belirli giderlerin toplamını ifade eder. Satın alma bedeli İktisadi kıymetin edinim bedeli maliyetin başlangıç unsurudur. Doğrudan giderler Nakliye, montaj, gümrük vergileri ve kıymetin kullanılabilir hale gelmesine doğrudan bağlı bazı giderler maliyete dahil olabilir. Finansman giderleri Faiz ve kur farklarının […]

Değerleme, vergi matrahının hesaplanmasında iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösterilen gün ve ölçülere göre değerinin tespitidir. Temel yaklaşım Her iktisadi kıymet aynı ölçüyle değerlenmez. Maliyet bedeli, borsa rayici, tasarruf değeri, mukayyet değer, itibari değer, rayiç bedel ve emsal bedel gibi farklı ölçüler bulunmaktadır. Kıymetin niteliği Stok, alacak, borç, menkul kıymet, yabancı para, amortismana tabi iktisadi kıymet […]

Mükellefler defter, kayıt ve belgelerini kanuni süre boyunca muhafaza etmek ve yetkili makam istediğinde ibraz etmek zorundadır. Muhafaza süresi VUK’ta genel muhafaza süresi hesap dönemini izleyen takvim yılından itibaren beş yıldır; ancak başka kanunlar daha uzun süre öngörebilir. İbraz talebi Vergi incelemesine yetkili olanlar veya kanunen yetkili makamlar defter ve belgelerin ibrazını isteyebilir. Elektronik kayıtlar […]

Kayıt nizamı, ticari ve vergisel işlemlerin defterlere zamanında, açık ve belgeye dayalı şekilde geçirilmesini sağlayan temel VUK ilkesidir. Kayıt zamanı İşlemler, kanunda öngörülen süreler içinde defterlere kaydedilmelidir. Gecikmiş kayıtlar inceleme ve ispat gücü bakımından sorun yaratabilir. Belge bağlantısı Her kayıt mümkün olduğunca dayanak belgeyle ilişkilendirilebilir olmalıdır. Açıklık Kayıtların vergi matrahının ve ticari sonucun denetlenmesine imkan […]

Elektronik belge uygulamaları, faturanın ve sevk belgelerinin dijital ortamda oluşturulması, iletilmesi ve saklanmasını sağlar. Mükellefiyet kapsamı ve teknik usuller tebliğlerle belirlenir. E-fatura Sisteme kayıtlı mükellefler arasındaki işlemlerde e-fatura kullanılabilir veya zorunlu olabilir. Temel ve ticari senaryo, faturanın hukuki niteliğini değil iletişim yöntemini etkiler. E-arşiv E-fatura sistemine kayıtlı olmayan alıcılara düzenlenen faturalar ve belirli diğer işlemler […]

Vergi hukukunda belge düzeni, ticari işlemlerin doğrulanabilir ve kayıtlarla ilişkilendirilebilir olmasını sağlar. Fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu ve diğer belgeler işlemin niteliğine göre düzenlenir. Fatura Mal teslimi ve hizmet ifalarında kanuni şartlar oluştuğunda fatura düzenlenir. Düzenleme süresi ve zorunlu bilgiler VUK’ta belirlenmiştir. Gider pusulası Belge düzenleme yükümlülüğü bulunmayan kişilerden yapılan belirli alımlarda gider pusulası veya […]

E-defter, tutulması zorunlu belirli defterlerin elektronik dosya biçiminde oluşturulması, imzalanması ve beratlarının Gelir İdaresi sistemine iletilmesi esasına dayanır. Kapsam Zorunlu veya isteğe bağlı olarak e-defter uygulamasına geçen mükellefler ilgili teknik kılavuz ve tebliğlere uymalıdır. Berat Berat, e-defter dosyasına ilişkin özet ve doğrulama bilgisini içerir. Defter dosyasının kendisi kural olarak mükellef tarafından muhafaza edilir. Süre Defter […]

Kanunen tasdike tabi defterlerin açılış, yenileme ve gerektiğinde kapanış tasdiklerinin süresinde yaptırılması vergi ve ticaret hukuku açısından önemlidir. Açılış tasdiki Tasdike tabi defterlerin kullanılmaya başlanmadan önce veya kanunda belirtilen sürelerde tasdik ettirilmesi gerekir. Yenileme Defterin dolması veya yeni hesap dönemine geçilmesi halinde yeni defter tasdiki gündeme gelir. Kapanış Bazı ticari defterler için Türk Ticaret Kanunu […]

Defter tutma yükümlülüğü, mükellefin faaliyet sonuçlarının ve vergisel işlemlerinin izlenebilir olmasını sağlar. Hangi defterlerin tutulacağı mükellefin statüsü ve faaliyet yapısına göre belirlenir. Amaç Defterler vergi matrahının tespiti, üçüncü kişilerle ilişkilerin izlenmesi ve vergi incelemesinin sağlıklı yürütülmesi için tutulur. Defter sınıfları Bilanço esasına göre defter, işletme hesabı veya serbest meslek kayıtları gibi farklı rejimler bulunabilir. Ticaret […]

Tarh zamanaşımının genel beş yıllık sistemi yanında, takdir komisyonuna sevk, mücbir sebep ve bazı özel vergi türleri zamanaşımı hesabını değiştirebilir. Takdir komisyonuna sevk Matrah takdiri için komisyona başvurulması zamanaşımı süresini kanunda öngörülen ölçüde durdurabilir. Sevk tarihinin ve komisyon karar tarihinin doğru tespiti önemlidir. Mücbir sebep Mücbir sebep süresince işlemeyen süreler, sebep sona erdikten sonra devam […]